II SA/Wa 516/10
WyrokWSA w Warszawie2010-09-22
Skład orzekający: Jacek Fronczyk, Anna Mierzejewska, Sławomir Fularski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił przyznania renty w drodze wyjątku, uznając, że skarżąca nie wykazała zaistnienia szczególnych okoliczności uniemożliwiających jej przezwyciężenie przeszkód do wykonywania zatrudnienia i nabycia uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała zaistnienia szczególnych okoliczności, które uniemożliwiłyby jej przezwyciężenie przeszkód do wykonywania zatrudnienia i nabycia uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Sama trudna sytuacja na rynku pracy, brak zatrudnienia przez długi okres, czy rejestracja jako osoba bezrobotna, bez wykazania faktycznej aktywności w poszukiwaniu pracy i odmów zatrudnienia przez konkretnych pracodawców, nie stanowią wystarczającej podstawy do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Ponadto, data powstania całkowitej niezdolności do pracy jest wiążąca i nie może być ustalana wstecznie na podstawie późniejszych orzeczeń medycznych.Stan faktyczny
Skarżąca A.P. złożyła skargę na decyzję Prezesa ZUS odmawiającą przyznania renty w drodze wyjątku. Organ odmówił przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca nie spełniła warunku szczególnych okoliczności uniemożliwiających podjęcie zatrudnienia i nabycie uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym, a także nie wykazała braku środków do życia. Skarżąca argumentowała, że trudna sytuacja na rynku pracy, jej stan zdrowia i wiek spełniają przesłanki do przyznania renty w drodze wyjątku. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko organu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędziowie WSA Anna Mierzejewska Sławomir Fularski (spr.) Protokolant Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2010 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty w drodze wyjątku oddala skargę
Decyzją znak [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działając na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm., zwana dalej ustawą o emeryturach i rentach z FUS), po rozpatrzeniu wniosku złożonego w dniu 12 października 2009 r. przez A.P. orzekł o odmowie przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.
Organ w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia powołując się na art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS podniósł, że świadczenie rentowe w drodze wyjątku może być przyznane gdy spełnione są łącznie wszystkie przesłanki wymienione w tym przepisie. Niespełnienie zaś nawet jednej z nich wyklucza możliwość przyznania przedmiotowego świadczenia. Analizując przebieg ubezpieczenia wnioskującej Prezes ZUS za udowodniony uznał okres ubezpieczenia społecznego wynoszący łącznie 11 lat, 3 miesiące i 11 dni okresów składkowych oraz 3 lata, 9 miesięcy i 3 dni okresów nieskładkowych. Dalej organ podał, iż w okresie 10 lat poprzedzających powstanie niezdolności do pracy wnioskująca o przyznanie świadczenia udowodniła okres ubezpieczenia wynoszący 11 dni okresów składkowych, przy wymaganym okresie ubezpieczenia 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych. W latach 1980 -1982, 1989 – 1991, 1993 – 2008 wystąpiły przerwy w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenia emerytalne i rentowe.
W ocenie organu nie zostały wykazane szczególne okoliczności, uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia oraz opłacaniu składek na ubezpieczenie i nabyciu uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym, bowiem w przerwach ubezpieczenia nie zaistniały obiektywne przeszkody do podjęcia zatrudnienia lub podjęcia innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. Organ dodał, że również wykazany dochód przypadający na członka rodziny nie pozwala na uznanie, aby wnioskująca o przyznanie świadczenia pozostawała bez niezbędnych środków utrzymania.
A.P. złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy w którym podniosła, że w dniu [...] sierpnia 2009 r. została uznana przez lekarza orzecznika ZUS w E. za całkowicie niezdolną do pracy od dnia [...] lutego 2009 r. Jej zdaniem z orzeczenia wynika ponadto, że niezdolność do pracy istnieje od 1992 r. Wnioskująca dodała, że całkowita niezdolność do pracy została potwierdzona przez komisję lekarską oddziału wojewódzkiego ZUS w O. z dnia [...] września 2009 r. W związku z powyższym wniosła o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku od czasu uznania jej przez ww. komisje za całkowicie niezdolną do pracy.
W uzasadnieniu swojego wniosku wskazała, że z jej punktu widzenia zostały spełnione przesłanki z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Duże bezrobocie, które występuje na terenie jej miejsca zamieszkania uniemożliwiało podjęcie przez nią pracy (ostatni stosunek pracy został rozwiązany z dniem [...] marca 1992 r.). Ponadto, lekarz orzecznik ZUS w E. uznając ją za całkowicie niezdolną do pracy od lutego 2009 r. jednocześnie określił, że niezdolność do pracy powstała po [...] października 1994 r. Powyższe świadczy o tym, że jej choroba już wcześniej była zaawansowana i uniemożliwiała podjęcie pracy. Dodała również, że od pewnego czasu jest ze swoim małżonkiem w separacji i nie posiada środków niezbędnych na utrzymanie, stan jej zdrowia uległ zaś znacznemu pogorszeniu.
Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. znak [...] Prezes ZUS po ponownym rozpoznaniu sprawy w oparciu o art. 138 § 1 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej Kpa) orzekł o utrzymaniu w mocy własnej decyzji wydanej w dniu [...] grudnia 2009 r.
W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS podniósł, że zgodnie z przepisem art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przyznanie prawa do świadczenia w drodze wyjątku następuje, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki: jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, nie spełnia ustawowych warunków do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek oraz nie ma niezbędnych środków utrzymania. Ewentualne ustalenie prawa do renty w drodze wyjątku uzależnione jest od wystąpienia ww. przesłanek łącznie.
Organ rentowy wskazał, że istotnymi przy orzekaniu w przedmiocie świadczeń w drodze wyjątku są powody niespełnienia przez wnioskodawcę warunków niezbędnych do ustalenia prawa do świadczenia na zasadach ogólnych. Niezbędnym jest wyjaśnienie, czy niespełnienie ustawowych przesłanek do przyznania świadczenia było spowodowane szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które ubezpieczony nie miał wpływu. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, za szczególną okoliczność w rozumieniu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, uważa się tylko takie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Dodatkowo należy wskazać, iż okolicznością szczególną może być jedynie zdarzenie lub trwały stan o charakterze zewnętrznym, obiektywnym i niezależnym od woli ubezpieczonego.
Organ rentowy wywiódł, iż analizując przebieg ubezpieczenia A.P. nie stwierdził zaistnienia szczególnych, niezależnych od wnioskującej o przyznanie świadczenia okoliczności, które uniemożliwiłyby jej podjęcie i kontynuowanie zatrudnienia. Z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy wynika, że w okresach od [...] października 1980 r. do [...] stycznia 1982 r. oraz od [...] października 1989 r. do [...] stycznia 1991 r. wystąpiły kilkuletnie przerwy w zatrudnieniu. W ocenie organu za okoliczność szczególną uniemożliwiającą nabycie prawa do renty nie może zostać uznany fakt, że w okresie od [...] kwietnia 1993 r. do [...] sierpnia 2008 r. (tj. przez okres ponad 15 lat) nie został udowodniony jakikolwiek okres zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi. Niepodleganie ubezpieczeniu nie było wynikiem szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia wnioskującej, bowiem w tym okresie nie miała ona orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy. Tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia, że istniały przeciwwskazania uniemożliwiające zatrudnienie w celu zapewnienia ubezpieczenia i zabezpieczenia uprawnienia do świadczenia rentowego w przyszłości.
Jednocześnie organ wyjaśnił, iż podnoszona przez stronę okoliczność istnienia trudnej sytuacji na rynku pracy nie może być podstawą przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W warunkach występującego w kraju bezrobocia znaczna liczba osób nieposiadających zatrudnienia mogłaby domagać się przyznania świadczenia w tym szczególnym trybie, co powodowałoby sprzeczność
z wyjątkowym charakterem świadczenia.
Organ wskazał nadto, iż podstawę ustalenia daty powstania niezdolności do pracy stanowią dowody zawierające dane pozwalające na graniczące
z prawdopodobieństwem ustalenie powstania tej daty, np. dokumentacja medyczna (historie choroby, wyniki badań). Całkowita niezdolność do pracy zgodnie
z orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] września 2009 r. została
u wnioskującej orzeczona od maja 2009 r. Orzeczenie wydane w tym przedmiocie jest dla organu rentowego wiążące, co oznacza, że ta przesłanka nie podlega tzw. uznaniu administracyjnemu. Wprawdzie przedstawiona sytuacja materialna jest niewątpliwie trudna, jednakże nie stanowi ona wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenia na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, nie są świadczeniami socjalnymi, przyznawanymi jedynie według potrzeb, lecz są świadczeniami z ubezpieczeń społecznych, za czym przemawia sam fakt zamieszczenia powyższego przepisu właśnie w ww. ustawie.
Skargę na powyższą decyzję, uzupełnioną pismem procesowym z dnia 23 kwietnia 2010 r. do sądu administracyjnego złożyła A.P.
W uzasadnieniu skargi, przedstawiając przebieg własnego ubezpieczenia społecznego, przesłanki wydania decyzji odmawiającej przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy na zasadach ogólnych oraz okoliczności związane z ubieganiem się o świadczenie w drodze wyjątku wskazała, iż jej sytuacja jest bardzo trudna. Skarżąca zauważyła, iż oba wnioski o ustalenie prawa do renty w drodze wyjątku (w tym wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy) ku jej zdziwieniu - rozpatrywała i podpisała ta sama osoba. Zdaniem skarżącej z uwagi na wiek – 53 lata i stan zdrowia spełnia ona wymienione w obu decyzjach warunki przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia.
Skarżąca podniosła, że po ustaniu ostatniego zatrudnienia przez okres jednego roku pobierała zasiłek dla bezrobotnych, następnie była zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, jednak z uwagi na duże bezrobocie występujące na lokalnym runku pracy, znalezienie zatrudnienia nie było możliwe. Wskazała, że we wskazywanym przez organ okresie od [...] kwietnia 1993 r. do [...] sierpnia 2008 r. sytuacja na rynku pracy tam gdzie zamieszkuje, tj. w B. i jego okolicach była dramatyczna. Dlatego też, mimo że w tym czasie była już chora na [...] - pracy nie podjęła z uwagi na brak możliwości zatrudnienia, nie zaś ze względu na stan zdrowia. Wychowywała również w tym czasie dwoje dzieci. Jej zdaniem spełnia ona warunki do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wskutek zaistnienia szczególnych okoliczności. Dodała, że orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności.
W dalszej części skargi skarżąca przedstawiła schorzenia, na które się leczy i wskazała na utrudnienia jakie są z tym związane w codziennym życiu. Podniosła, że w czerwcu 2009 r. z powodu [...] amputowano jej palce stopy lewej. [...] i [...] jest z kolei przyczyną choroby [...]. Powikłania [...] doprowadziły do zmian zwyrodnieniowych jednego ze stawów i kręgosłupa, co uniemożliwia jej chodzenie. Wskazała nadto, że jak wynika z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS niezdolność do pracy powstała po dniu [...] października 1994 r., co potwierdza, że choroba była zaawansowana wcześniej i uniemożliwiała jej podjęcie zatrudnienia. Leczenie jej schorzeń jest kosztowne, a nie posiada ona środków niezbędnych na utrzymanie. Środki zaś, które otrzymuje od swojego małżonka są zbyt małe, aby zabezpieczyć sobie i córce podstawowe utrzymanie. W konkluzji skargi podniosła, że dowody jakie zostały przedstawione przez organ, a mające wpływ na odmowę przyznania jej świadczenia są płytkie, lakoniczne, nic nie wnoszące do sprawy i bezpodstawne.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, sąd każdorazowo obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać, czy postępowanie administracyjne zostało prawidłowo przeprowadzone w sprawie przez właściwe organy administracji publicznej. Obowiązany jest w szczególności do oceny, czy w sprawie został prawidłowo ustalony stan faktyczny, czy stronie skarżącej organy zapewniły możliwość uczestniczenia w postępowaniu, a także czy organy dokonały prawidłowej wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów materialnoprawnych.
Po rozpoznaniu sprawy Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona, jak
i poprzedzająca ją decyzja odpowiada prawu.
Materialnoprawną podstawę stanowiącego przedmiot kontroli Sądu rozstrzygnięcia stanowił art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, zgodnie z którym ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie.
Istotnym jest, że w odróżnieniu od ogólnych zasad określających warunki przyznawania prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego (tj. świadczeń finansowanych i zależnych od zgromadzonych na ten cel na indywidualnych kontach ubezpieczonych środków pochodzących ze składek ubezpieczeniowych), art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest regulacją szczególną. Pozwala ona na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania prawa do emerytury lub renty w trybie zwykłym. Przewidziane w powołanym przepisie świadczenia finansowane są z budżetu państwa (art. 84 ustawy), nie zaś z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, kwestia ich przyznania pozostawiona została uznaniu Prezesa ZUS. Omawiany przepis posługuje się bowiem sformułowaniem "Prezes Zakładu może przyznać..." świadczenie w drodze wyjątku, co wskazuje na uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w tym trybie. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest więc ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd może zatem tylko badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc, czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy. Możliwość decydowania według uznania nie oznacza pozostawienia Prezesowi ZUS całkowitej i niekontrolowanej swobody w tym względzie. Na organie administracyjnym prowadzącym postępowanie administracyjne, również w sytuacji działania w ramach uznania administracyjnego, ciąży obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W ocenie Sądu, decyzjom organu nie można jednak przypisać przekroczenia granic uznania administracyjnego.
Z treści przedmiotowego przepisu wynikają cztery przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, które wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego. Pierwszy z wymienionych w przepisie warunków dotyczy ubezpieczenia wnioskodawcy lub osoby zmarłej, po której żąda przyznania świadczenia wnioskodawca. Po drugie, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami. Po trzecie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku i po czwarte, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość. Każda z przesłanek podlega przy tym osobnej ocenie poprzez odniesienie hipotezy normy prawnej do okoliczności faktycznych, istniejących w danej sprawie. Decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia w omawianym trybie podejmowana jest dopiero po ustaleniu, że okoliczności faktyczne odniesione do wymagań normatywnych mogą skutkować przyznaniem uprawnienia w sposób zgodny z celem tego przepisu.
W rozpoznawanej sprawie organ miał podstawę do przyjęcia, że skarżąca nie spełniła jednego z wyżej wymienionych warunków. Nie wykazała bowiem szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły jej przezwyciężenie przeszkód do wykonywania zatrudnienia i nabycia uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Podkreślenia wymaga, że to skarżąca składając wniosek o przyznanie świadczenia, winna wykazać, że nie może otrzymać świadczenia w trybie zwykłym, albowiem zaistniały okoliczności szczególne, na które nie mogła mieć wpływu. Jak wynika z ustaleń organu, skarżąca na przestrzeni 52 lat życia - na dzień orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy posiada łącznie jedynie 11 lat, 3 miesiące i 11 dni okresów składkowych oraz 3 lata, 9 miesięcy i 3 dni okresów nieskładkowych. W 10-leciu zaś przypadającym przed dniem powstania niezdolności do pracy zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych – wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – udowodniła zaledwie 11 dni okresów składkowych.
W tym miejscu wypada wyjaśnić, że całkowita niezdolność do pracy, oznaczająca niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy w normalnych warunkach, musi być potwierdzona stosownym orzeczeniem (patrz wyroki NSA: z dnia 9 sierpnia 2001 r., sygn. akt II SA 646/01, LEX nr 121924, z dnia 14 listopada 2002 r., sygn. akt II SA 2243/02, LEX nr 142310, z dnia 12 maja 2003 r., sygn. akt II SA 16/03, LEX nr 156910). Skarżąca jest zaś całkowicie niezdolna do pracy dopiero od miesiąca maja 2009 r., natomiast ostatnie jej zatrudnienie ustało już w 1992 r. Data powstania całkowitej niezdolności do pracy jest dla organu i sądu administracyjnego wiążąca.
Oczywiście można zgodzić się z poglądem skarżącej, że problemy zdrowotne, występujące jeszcze przed wydaniem orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy, mogły jej utrudniać podjęcie zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi. Jednakże, nie można uznać, że stanowiły one szczególną okoliczność, wskutek której nie spełniła ona warunków wymaganych do przyznania świadczenia na zasadach ogólnych. Dlatego też, Sąd nie podziela argumentów skargi dotyczących niemożności podjęcia przez skarżącą zatrudnienia po dniu [...] października 1994 r., z uwagi na jej niezdolność do pracy. Jest to tym bardziej uzasadnione, że skarżąca - jak oświadczyła w swoim wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, nie mogła podjąć zatrudnienia przede wszystkim z powodu trudności istniejących na rynku pracy, a nie z powodów zdrowotnych.
Wypada w tym miejscu również wyjaśnić, że ustalenie znajdujące się w orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS Oddział w E. z dnia [...] sierpnia 2009 r., iż niezdolność do pracy powstała po [...] października 1994 r. należy rozumieć jako wskazujące jedynie datę w jakiej upływał okres 18 miesięcy od ostatniego ubezpieczenia skarżącej w 1993 r. Powyższe nie oznacza zaś, że lekarz orzecznik stwierdził powstanie u skarżącej jakiejkolwiek, chociażby częściowej niezdolności do pracy w okresie od 1994 r. do 2009 r. Potwierdza to chociażby kolejne orzeczenie wydane przez komisję lekarską ZUS Oddział w O. z dnia [...] września 2009 r. z którego to jasno wynika, że brak jest podstaw do stwierdzenia u skarżącej jakiejkolwiek (a więc nawet częściowej) niezdolności do pracy na dzień [...] października 1994 r. Także z samego orzeczenia lekarza orzecznika ZUS Oddział w E. z dnia [...] sierpnia 2009 r., na które powołuje się skarżąca wynika, że częściowej niezdolności do pracy nie da się ustalić. Powyższych ustaleń nie zmienia również kolejne orzeczenie lekarza orzecznika ZUS Oddział w E. z dnia [...] sierpnia 2010 r., przedstawione przez skarżącą już w toku postępowania sądowego.
W ocenie Sądu również powoływanie się przez skarżącą na trudności w znalezieniu pracy jako szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest nieprzekonywujące. Takie stanowisko jest uzasadnione tym, że skarżąca nie wykazała w postępowaniu przed organem jakichkolwiek dowodów potwierdzających jej faktyczną aktywność w poszukiwaniu zatrudnienia po dniu [...] marca 1992 r., tj. dacie oznaczającej ustanie ostatniego stosunku pracy. Przedstawiła bowiem jedynie zaświadczenie potwierdzające pozostawanie w rejestrze bezrobotnych w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. i pobieranie z tego tytułu zasiłku dla bezrobotnych w okresie od [...] kwietnia 1992 r. do [...] kwietnia 1993 r. oraz dodatku szkoleniowego w okresie od [...] sierpnia 2008 r. do [...] września 2008 r. Sama zaś rejestracja w charakterze bezrobotnego nie może stanowić szczególnej okoliczności przemawiającej o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku (patrz - wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 540/06, LEX nr 306963). Również sama trudna sytuacja na rynku pracy nie może być podstawą do przyznania świadczenia, jednakże za taką okoliczność może być uznane aktywne poszukiwanie pracy poparte systematycznym podnoszeniem kwalifikacji zawodowych (patrz – wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 866/06, LEX nr 306971). Skarżąca nie przedstawiła jednak dowodów wskazujących chociażby na odmowę zatrudnienia jej przez konkretnych pracodawców, co mogłoby pozwolić na uznanie okresu bezowocnych poszukiwań pracy jako okresu przerwy w zatrudnieniu spowodowanej szczególnymi okolicznościami, niezależnymi od woli (patrz - wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 252/06, LEX nr 202343). Założenie zaś, że sama trudna sytuacja na rynku pracy jest szczególną okolicznością w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, stanowiłoby zaprzeczenie tej przesłance, bowiem przy znanych nagminnie trudnościach w znalezieniu pracy, stałaby się regułą.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie za nietrafny uznał także zarzut dotyczący rozpoznania i podpisania obu decyzji przez tego samego pracownika organu. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem wyrażonym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 13/09 art. 24 § 1 pkt 5 Kpa nie ma zastosowania do osoby piastującej funkcję organu jako ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 Kpa w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 Kpa.
Reasumując, stwierdzić należy, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w rozpoznawanej sprawie na dzień wydania zaskarżonej decyzji dokonał prawidłowej wykładni przepisu prawa materialnego, Sąd nie stwierdził również naruszenia przez organ przepisów postępowania uzasadniających uchylenie wydanej decyzji.
Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny i prawny sprawy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło