II SA/Wa 537/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra – Błaszczykowska, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Adam Lipiński (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po [...] stycznia 1999 r. - oddala skargę Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., działając na zasadzie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, po rozpatrzeniu odwołania J. B. od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. z dnia [...] stycznia 2009 r. o odmowie wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po dniu [...] stycznia 1999 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: J. B. złożył wniosek do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W., domagając się: - stwierdzenia na podstawie art. 156 Kpa nieważności decyzji waloryzacyjnych wydanych przez wojskowy organ emerytalny po [...] stycznia 1999 r., jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa, poprzez bezzasadne zastosowanie waloryzacji emerytury w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; - ponownego ustalenia wysokości świadczeń emerytalnych wypłacanych przez wojskowy organ emerytalny po [...] stycznia 1999 r.; - wypłacenia wraz z odsetkami kwot wynikających z różnicy między świadczeniami należnymi a wypłacanymi na podstawie decyzji waloryzacyjnych od [...] stycznia 1999 r. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w W. w dniu [...] stycznia 2009 r. wydał dwie decyzje. W jednej odmówił ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalno – rentowego i wypłaty odsetek, natomiast drugą odmówił wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po [...] stycznia 1999 r. W uzasadnieniu tej ostatniej decyzji organ, powołując się na treść art. 32 ust. 2 wojskowej ustawy emerytalnej wskazał, iż przepis ten stanowi samodzielną podstawę prawną do unieważnienia przez organ decyzji z urzędu. Weryfikacja decyzji wydanych po [...] stycznia 1999 r. nie prowadzi jednak do ustalenia podstaw skutkujących wyeliminowaniem ich z obrotu prawnego. Tym samym brak jest przesłanek do stwierdzenia nieważności tych decyzji z urzędu. Przyjęty sposób waloryzacji świadczenia emerytalnego jest właściwy. Zatem nie stwierdzono rażącego naruszenia prawa, które jest przesłanką do zastosowania art. 156 Kpa i dlatego nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności tych decyzji z urzędu. J. B. odwołał się od obu powyższych decyzji do Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych, który wyrokiem z dnia [...] stycznia 2011 r., sygn. akt [...] odwołanie od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] o odmowie ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalno – rentowego i wypłaty odsetek oddalił, a odwołanie od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] o odmowie wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po [...] stycznia 1999 r. przekazał Ministrowi Obrony Narodowej celem rozpoznania. Powyższy wyrok uprawomocnił się i zgodnie z jego treścią Minister Obrony Narodowej został zobligowany do rozpatrzenia odwołania J. B. od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. z dnia [...] stycznia 2009 r. o odmowie wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po dniu [...] stycznia 1999 r. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. umorzył postępowanie w sprawie, przyjmując, iż zainteresowany nie złożył odwołania od decyzji organu I instancji. J. B. wniósł skargę na to rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1336/11 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, iż organ związany jest prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych, przekazującym do rozpoznania odwołanie J. B. od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. z dnia [...] stycznia 2009 r. o odmowie wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po [...] stycznia 1999 r. W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, że J. B. nie złożył odwołania od decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r. o odmowie wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po [...] stycznia 1999 r., ponieważ złożone przez J. B. odwołanie zawiera jednocześnie odwołanie od obu decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r. wydanych przez Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. Takiej właśnie oceny dokonał Sąd Okręgowy w W. [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych, przekazując odwołanie Ministrowi Obrony Narodowej celem rozpoznania i tym przekazaniem związał organ – Ministra Obrony Narodowej. Powyższy wyrok uprawomocnił się. Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. z dnia [...] stycznia 2009 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji wydanych po dniu [...] stycznia 1999 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał między innymi, co następuje: W ocenie Ministra Obrony Narodowej nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji wojskowego organu emerytalnego w W. Zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa, a decyzje w przedmiocie waloryzacji świadczeń nie są dotknięte wadami określonymi w art. 156 § 1 Kpa. Waloryzację emerytury wojskowej organ przeprowadzał zgodnie z przepisami wojskowej ustawy zaopatrzeniowej. Należy nadmienić, iż odwołanie zainteresowanego od decyzji wojskowego organu emerytalnego o odmowie ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalno-rentowego i wypłaty odsetek Sąd Ubezpieczeń Społecznych oddalił, tym samym zaakceptował stanowisko wojskowego organu emerytalnego w przedmiotowej decyzji. Przepis nowelizujący zasady waloryzacji wojskowych świadczeń emerytalnych został poddany kontroli z punktu widzenia zasady ochrony praw słusznie nabytych i Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 grudnia 1999 r. (sygn. akt K 4/99) orzekł o zgodności art. 6 ustawy zaopatrzeniowej z art. 2 Konstytucji RP. Zainteresowany błędnie przyjmuje, że powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stanowi o jego prawie do stosowania wobec niego przepisów waloryzacyjnych, obowiązujących do dnia 31 grudnia 1998 r. Wobec powyższego, brak jest prawnej możliwości uznania, że zmiana zasad waloryzacji emerytury wojskowej zainteresowanego, jaka nastąpiła już po nabyciu przez niego prawa do wojskowego świadczenia emerytalnego, odbyła się z naruszeniem ochrony praw nabytych. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych ochronie praw nabytych podlegają jedynie ekspektatywy praw maksymalnie ukształtowanych, tj. takie, które spełniają zasadniczo wszystkie przesłanki ustawowe do nabycia prawa pod rządami danej ustawy, bez względu na stosunek do nich późniejszej ustawy. Ochrona praw nabytych nie ma jednak charakteru absolutnego. Nabyte przez skarżącego prawa zaopatrzeniowe mogą podlegać niekorzystnym dla niego zmianom, konstytucyjna zasada ochrony praw nabytych nie wyklucza regulacji, które znoszą bądź ograniczają prawa podmiotowe, w tym także prawa nabyte, jednakże te ograniczenia muszą znajdować uzasadnienie w innych chronionych konstytucyjnie wartościach. Zmieniony mechanizm waloryzacji z uposażeniowej na cenową zachował zasadę stabilnej wartości ekonomicznej otrzymywanego świadczenia poprzez wprowadzenie mechanizmu umożliwiającego jego urzeczywistnienie. Reforma systemu ubezpieczeń społecznych po [...] stycznia 1999 r. doprowadziła do wprowadzenia jednolitych zasad waloryzacji świadczeń emerytów z systemu powszechnego i zaopatrzeniowego. Tym samym zrównał w prawach wszystkich emerytów i rencistów niezależnie od tego, czy prawo do świadczeń mają ustalone na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych, czy też przepisów obowiązujących w powszechnym systemie. Wszyscy emeryci i renciści należą do tej samej grupy uprawnionych i waloryzacja ich świadczeń odbywa się według tych samych zasad bez stosowania jakichkolwiek kryteriów faworyzujących, czy też dyskryminujących. Trybunał Konstytucyjny w przywołanym orzeczeniu wskazał również, że naruszenie oczekiwań, co do przewidywanego poziomu przyszłych świadczeń nie stanowi samo przez się naruszenia prawa do waloryzacji. Polemizując z poglądami J. B. organ wskazał, iż błędne jest domniemanie odwołującego o sprzeczności wydanych po 1999 r. decyzji waloryzacyjnych ze słusznym interesem strony. Wzruszenie ostatecznych decyzji w trybie przewidzianym w art. 155 Kpa nie jest możliwe wobec braku zawartych w tym przepisie przesłanek. Nadto w omawianej sprawie art. 6 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, należy traktować jako przepis szczególny, ustalający reguły waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych. Nie ma zatem znaczenia czy w sprawie występuje słuszny interes strony lub interes społeczny w rozumieniu art. 155 Kpa. Uwzględnienie na podstawie art. 155 Kpa wniosku zainteresowanego o zmianę decyzji waloryzacyjnych, pozostawałoby w sprzeczności z wolą ustawodawcy. Przepis art. 155 Kpa jest przepisem procesowym, a nie materialno-prawnym i nie może upoważniać do lekceważenia normy materialno prawnej i zastępowania jej elementami oceny o charakterze uznaniowym lub słusznościowym, jakie zawiera ogólna klauzula "interesu społecznego lub słusznego interesu strony". W tej sytuacji podkreślić należy, że o interesie społecznym i słusznym interesie strony można mówić tylko w takich przypadkach, jeżeli uwzględnienie tych interesów nie narusza prawa (nie sankcjonuje stanu niezgodnego z prawem) – por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 18/09. Jako nietrafny uznano również zarzut naruszenia przez decyzję Dyrektora WBE przepisów art. 61, 77, 107 Kpa wobec braku sprecyzowania przedmiotu tego naruszenia. Organ II instancji przy rozpatrywaniu przedmiotu sporu nie stwierdził naruszenia powyższych przepisów. Nadto, nie stwierdzono, żeby powyższa decyzja naruszała zasady określone w art. 107 Kpa – gdyż zawiera ona elementy wymagane tym przepisem. J. B. wniósł skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu skargi wskazywał, że nadal obowiązują go zasady rewaloryzacji emerytury zgodnie z treścią art. 6 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin. Zatem nadal powinna być stosowana wobec niego wyrażona w § 1 rozporządzenia MON z dnia 18 listopada 1994 r. zasada waloryzacji świadczenia z uwzględnieniem podwyższonych składników uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych pozostających w służbie i zajmujących analogiczne stanowisko. Art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS nie wskazywał, że ustawa ta objęła swoim zakresem także osoby mające w dniu jej wejścia w życie ustalone prawo do emerytury wojskowej, natomiast odsyłał w takim przypadku do przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym takich osób. Zatem błędna jest taka wykładnia, dokonana przez organ, iż ustawa o emeryturach i rentach z FUS dokonała zmiany treści art. 5 i art. 6 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin. Prezentowany w tym zakresie przez skarżącego pogląd jest zgodny z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 1999 r., sygn. akt III ZP 6/99. Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zawartą w uzasadnieniu decyzji argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka, co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z treści prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2011 r., sygn. akt [...] Minister Obrony Narodowej był zobligowany do rozpatrzenia odwołania od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. odmawiającej J. B. stwierdzenia nieważności decyzji wydanych po dniu [...] stycznia 1999 r. Obowiązek ten, w tej konkretnej sprawie, potwierdził także prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1336/11. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając niniejszą skargę i przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r. nie stwierdził, aby Minister Obrony Narodowej utrzymując w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji wydanych po dniu [...] stycznia 1999 r., naruszył przepisy prawa materialnego, ewentualnie przepisy postępowania administracyjnego w takim stopniu, aby mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oba organy administracyjne prawidłowo stwierdziły brak przesłanek do wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności wydanych w stosunku do skarżącego decyzji po dniu [...] stycznia 1999 r. (art. 156 Kpa) oraz na brak przesłanek do ewentualnej zmiany tych decyzji (art. 155 Kpa). Zawarte w tym zakresie uzasadnienie decyzji organu II instancji z dnia [...] stycznia 2012 r. jest wyczerpujące i trafne. Istota skargi sprowadza się natomiast do problemu, czy wobec skarżącego prawidłowe było stosowanie po dniu [...] stycznia 1999 r. innych zasad rewaloryzacji wojskowego świadczenia emerytalnego, niż obowiązujących przed tą datą. Czyli, czy obowiązujące wcześniej zasady rewaloryzacji świadczenia powinny być nadal stosowane wobec skarżącego, jako prawo wcześniej przez niego nabyte i korzystniejsze dla niego oraz czy zastosowanie przez wojskowy organ emerytalny wobec niego zasad rewaloryzacji obowiązujących powszechnie po dniu [...] stycznia 1999 r. stanowiło rażące naruszenie prawa w rozumieniu Kpa. Trafnie wskazał tu organ, iż powyższy problem został w znacznej części rozstrzygnięty w punkcie pierwszym prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2011 r., sygn. akt [...], w którym Sąd powszechny oddalił odwołanie J. B. - odmawiając ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalno – rentowego i wypłaty odsetek. Zatem, co do zasady, Sąd ten potwierdził prawidłowość rozstrzygnięcia organu, co do sposobu wyliczania po dniu [...] stycznia 1999 r. wojskowego świadczenia emerytalnego skarżącego. Minister Obrony Narodowej trafnie także przywołał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 1999 r. (sygn. akt K 4/99), który kontrolował między innymi zasady waloryzacji wojskowych świadczeń emerytalnych z punktu widzenia zasady ochrony praw słusznie nabytych i orzekł o zgodności art. 6 ustawy zaopatrzeniowej z art. 2 Konstytucji RP. Trybunał wyjaśnił, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych ochronie praw nabytych podlegają jedynie ekspektatywy praw maksymalnie ukształtowanych, tj. takie, które spełniają zasadniczo wszystkie przesłanki ustawowe do nabycia prawa pod rządami danej ustawy, bez względu na stosunek do nich późniejszej ustawy. Ochrona praw nabytych nie ma jednak charakteru absolutnego. Nabyte przez skarżącego prawa zaopatrzeniowe mogą podlegać niekorzystnym dla niego zmianom, konstytucyjna zasada ochrony praw nabytych nie wyklucza regulacji, które znoszą bądź ograniczają prawa podmiotowe, w tym także prawa nabyte, jednakże te ograniczenia muszą znajdować uzasadnienie w innych chronionych konstytucyjnie wartościach. Zatem zmieniony mechanizm waloryzacji z uposażeniowej na cenową zachował zasadę stabilnej wartości ekonomicznej otrzymywanego świadczenia poprzez wprowadzenie mechanizmu umożliwiającego jego urzeczywistnienie. Reforma systemu ubezpieczeń społecznych po [...] stycznia 1999 r. doprowadziła do wprowadzenia jednolitych zasad waloryzacji świadczeń emerytów z systemu powszechnego i zaopatrzeniowego. Tym samym zrównał w prawach wszystkich emerytów i rencistów niezależnie od tego, czy prawo do świadczeń mają ustalone na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych, czy też przepisów obowiązujących w powszechnym systemie. Wszyscy emeryci i renciści należą do tej samej grupy uprawnionych i waloryzacja ich świadczeń odbywa się według tych samych zasad bez stosowania jakichkolwiek kryteriów faworyzujących, czy też dyskryminujących. Trybunał Konstytucyjny w przywołanym orzeczeniu wskazał również, że naruszenie oczekiwań, co do przewidywanego poziomu przyszłych świadczeń nie stanowi samo przez się naruszenia prawa do waloryzacji. Zatem podzielenie podglądu prezentowanego w skardze pozostawałoby w sprzeczności z poglądem wyrażonym w powyższym wyroku przez Trybunał Konstytucyjny. Nadto skoro prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2011 r., sygn. akt [...] zostało oddalone odwołanie J. B. w zakresie ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalno – rentowego i wypłaty odsetek, to potwierdzona została także, co do zgodności z prawem, prawidłowość kwestionowanych przez skarżącego w trybie nadzorczym decyzji wydanych po dniu [...] stycznia 1999 r. Powyższa konstatacja wyklucza zasadność rozumowania skarżącego, albowiem zgodność powyższych decyzji z prawem wyłącza istnienie ich wad kwalifikowanych co do prawa w trybie art. 156 Kpa w takim zakresie na jakie wskazuje skarżący. Z tych wyżej wskazanych względów skarga jest chybiona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się także naruszenia prawa przez oba organy przy podejmowaniu powyższych decyzji, które mogłoby stanowić o ich uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności i dlatego, na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.