II SA/Wa 653/18
WyrokWSA w Warszawie2019-01-21
Skład orzekający: Danuta Kania, Izabela Głowacka-Klimas, Konrad Łukaszewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, będącego w dyspozycji organów Policji, może zostać wydana na podstawie art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, gdy osoba zajmująca lokal powołuje się na umowę najmu z gminą i przepisy Kodeksu cywilnego?Ratio decidendi
Decyzja o opróżnieniu lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji, wydana na podstawie art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, jest zasadna, gdy lokal jest zajmowany bez tytułu prawnego. W takich przypadkach przepisy Kodeksu cywilnego, w tym dotyczące wstąpienia w stosunek najmu, nie mają zastosowania, ponieważ status prawny takich lokali jest uregulowany przepisami szczególnymi ustawy o Policji. Organ nie jest zobowiązany do badania interesu strony, gdy treść decyzji jest zdeterminowana wolą ustawodawcy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Komendanta Głównego Policji utrzymującej w mocy decyzję nakazującą L. J. opróżnienie lokalu mieszkalnego. Skarżący twierdził, że posiada tytuł prawny do lokalu na podstawie umowy najmu z Gminą P. i przepisów Kodeksu cywilnego. Organy administracji uznały, że lokal pozostaje w dyspozycji Policji, a skarżący nie posiada do niego tytułu prawnego w rozumieniu ustawy o Policji, co skutkowało nakazem opróżnienia lokalu.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz, Protokolant starszy specjalista Małgorzata Plichta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi L. J. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego - oddala skargę -
Komendant Główny Policji decyzja z [...] stycznia 2018 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257; dalej "k.p.a.") oraz art. 6a, art. 95 ust. 3 pkt 3 oraz art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2017 r. poz. 2067) oraz § 14 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz.U. z 2013 r. poz. 1170), po rozpatrzeniu odwołania L. J. (skarżącego) od decyzji nr [...] z [...] grudnia 2017 r. Komendanta [...] Policji nakazującego L.J. opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w P., postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.
Do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Przedmiotowy lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w P. uzyskał, na podstawie przydziału nr [...] z dnia [...] marca 1969 r. jako pracownik Szkoły R. D. MO w P., T.J.. Lokal został przydzielony do wspólnego zamieszkania z żoną – J.J. oraz dziećmi L. J., B. J. i G. .J.
Jak wynika z pisma z 29 czerwca 2015 r.(karta nr 88 akt administracyjnych)
w przedmiotowym lokalu mieszkalnym od około 2 miesięcy nikt nie zamieszkuje, a zameldowany jest Pan L.J..
Komendant [...] Policji, działając w trybie art. 61 k.p.a., zawiadomieniem nr [...] z [...] października 2015 r. powiadomił L. J. o wszczęciu
z urzędu postępowania w sprawie opróżnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego
i możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.
Jak podkreślił organ II instancji w aktach sprawy znajduje się również wyrok
z dnia [...] czerwca 2017 r. (sygn. akt [...]) Sądu Okręgowego
w W. [...] Wydział Cywilny – Odwoławczy, którym sąd na skutek apelacji Komendanta [...] Policji zmienił wyrok sądu I instancji w ten sposób, że oddalił powództwo L. J. przeciwko G. P. o ustalenie istnienia stosunku prawnego.
Decyzją nr [...] z [...] grudnia 2017 r. nakazano skarżącemu opróżnienie
i przekazanie w stanie wolnym lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...]
w P..
Od powyższego orzeczenia skarżący złożył odwołanie do Komendanta Głównego Policji.
W uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji Komendant Główny Policji powołując się na art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, który stanowi podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji, wyjaśnił, że decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się także w przypadku zajmowania bez tytułu prawnego lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90, przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby. Natomiast art. 90 ustawy o Policji stanowi, że na lokale mieszkalne dla policjantów przeznacza się lokale będące w dyspozycji ministra właściwego
do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów.
Organ II instancji powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2001 r. o sygn. akt I CKN 683/00, wyjaśnił, jak należy rozumieć zwrot "będący w dyspozycji (...)". Otóż lokalem będącym w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych w rozumieniu art. 90 ustawy o Policji jest lokal, co do którego decyzja o jego przydziale lub o jego opróżnieniu należy do kompetencji jednostek podległych temu organowi. Oznacza to, że dysponowanie lokalem związane jest z prawem organu Policji do decydowania o jego przydziale bądź opróżnieniu.
Jak wskazał organ II instancji, z akt sprawy wynika, że przedmiotowy lokal mieszkalny położony w P. przy ul. [...] nr [...] stanowi własność gminy i pozostaje w dyspozycji Komendanta [...] Policji.
Na podstawie decyzji przydziału nr [...] kwatery stałej-mieszkania służbowego z dnia [...] marca 1969 r., dokonano przydziału przedmiotowego mieszkania funkcyjnego, z powołaniem się na zarządzenie nr 12 MSW z 1962 r. w sprawie zasad
i trybu rozdziału, przydziału oraz opróżnienia osobnych kwater stałych w organach MSW, na rzecz ówczesnego pracownika Szkoły R. D. MO w P. T. J., a do zamieszkiwania z głównym najemcą uprawnieni zostali: jego żona, synowie L. i G. oraz córka B..
Powołując się na treść przepisu art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 1610) organ II instancji wskazał, że przepisy tej ustawy stosuje się do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, do lokali będących w dyspozycji jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz lokali pozostających
i przekazanych do dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Szefa Agencji Wywiadu, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej.
W przypadku lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów tymi przepisami odrębnymi dotyczącymi lokali mieszkalnych jest rozdział 8 ustawy o Policji. Przepisy te mają bezpośrednie zastosowanie do funkcjonariuszy Policji, a poprzez art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej Służby Celno-Skarbowej i Służby Wewnętrznej oraz ich rodzin (zwanej dalej ustawą emerytalną) mają również zastosowanie do emerytów i rencistów policyjnych oraz członków ich rodzin.
Powyższe przepisy w sposób szczególny uregulowały status prawny tych lokali, krąg osób, które są uprawnione do uzyskania tytułu prawnego do takiego lokalu, a także zasady postępowania i opróżniania lokali w przypadku, gdy lokale zajmowane są przez osoby bez tytułu prawnego.
Status przedmiotowego lokalu, a więc lokalu pozostającego w dyspozycji Policji przesądza również o tym, że do lokalu takiego nie mają zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego, w tym art. 691 § 1 k.c. Skoro bowiem prawo do takich lokali, w tym możliwość uzyskania do nich tytułu prawnego przez członka rodziny zmarłego policjanta, podlega szczególnej regulacji, tj. wskazanych powyżej przepisów, to regulacje zawarte w Kodeksie cywilnym zostają w tej materii wyłączone.
Na poparcie swoich twierdzeń organ przywołał stosowne orzecznictwo sądów administracyjnych.
Komendant Główny Policji wyjaśnił, że lokale, o których mowa w art. 90 ustawy o Policji służą realizacji prawa policjanta w służbie stałej do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni on służbę lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających
z przepisów odrębnych, jak stanowi art. 88 ust. 1 ustawy o Policji. Natomiast art. 89 ustawy o Policji wymienia członków rodziny policjanta, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego, pozostających z policjantem we wspólnym gospodarstwie domowym. Zatem tytuł prawny do lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji o przydziale może otrzymać tylko i wyłącznie funkcjonariusz Policji. Osoby wymienione w art. 89 ustawy o Policji, które uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego policjantowi, nie posiadają samodzielnego tytułu prawnego do lokalu, ich uprawnienie do zamieszkiwania w lokalu wywodzi się z tytułu prawnego jaki posiada policjant. Tak więc, prawo do lokalu mieszkalnego uzyskuje wyłącznie policjant, natomiast członkowie jego rodziny własnego prawa nie uzyskują.
Organ wskazał również ,że wyjątkowo tytuł prawny do lokalu mieszkalnego może uzyskać członek zmarłego funkcjonariusza, emeryta lub rencisty. Możliwość taką przewiduje art. 29 ust. 1 ustawy emerytalnej, zgodnie z którym funkcjonariusze zwolnieni ze służby, uprawnieni do policyjnej emerytury lub renty, mają prawo
do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych, w rozmiarze przysługującym im w dniu zwolnienia ze służby.
Do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy. Natomiast ust. 2 tego przepisu stanowi, że prawo do lokalu mieszkalnego, określonego w ust. 1, przysługuje również członkom rodzin uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszach, którzy w chwili śmierci spełniali warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej oraz po zmarłych emerytach i rencistach. Przywołany przepis przewiduje zatem możliwość uzyskania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego przez członków rodziny, ale tylko
i wyłącznie w takim przypadku, gdy byliby uprawnieni do renty rodzinnej po funkcjonariuszu, który w chwili śmierci spełniał warunki do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, albo już był emerytem lub rencistą policyjnym. A zatem tytuł prawny do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji, po śmierci emeryta policyjnego może otrzymać tylko taki członek rodziny, który byłby uprawniony do renty rodzinnej po zmarłym.
Jak stwierdził organ, konsekwencją zajmowania lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji przez osobę, która nie posiada tytułu prawnego do tego lokalu jest wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu, a podstawą prawną takiej decyzji jest przepis art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, który przewiduje wydanie decyzji związanej i przy takiej decyzji nie ma podstaw do stosowania zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, ze względu na jednoznaczne zdeterminowanie treści decyzji wolą ustawodawcy.
Organ podkreślił, że nie jest obowiązany w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy rozważać interesu skarżącego, gdyż jego uwzględnienie pozostawało bez wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Zdaniem organu w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący nie należy do kategorii osób określonych w powyżej przytoczonym przepisie, a tym samym nie może uzyskać tytułu prawnego do spornego lokalu mieszkalnego. Tytułu tego nie może również uzyskać na podstawie art. 691 Kodeksu cywilnego, gdyż nie ma on zastosowania w sprawach dotyczących mieszkań, o których mowa w art. 90 ustawy o Policji.
Jak stwierdził organ, w tym stanie rzeczy ustalony i udokumentowany przez organ l instancji w sprawie stan faktyczny sprawy w pełni uzasadnia wydanie decyzji opróżnieniowej, a zarzuty podniesione w odwołaniu nie mogły zostać uwzględnione. Wbrew twierdzeniu skarżącego, organ nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego, jak również właściwie zastosował art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy
o Policji, z którego wynika obowiązek wydania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, o ile zachodzi przesłanka w nim określona, tzn. lokal zajmowany jest bez tytułu prawnego.
Odnosząc się do kolejnych zarzutów odwołania organ stwierdził, że nie znajduje uzasadnienia zarzut dotyczący naruszenia przepisów Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez wydanie decyzji o opróżnieniu z lokalu, w sytuacji gdy strona postępowania nie ma innego miejsca zamieszkania. W tym miejscu zwrócił uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2017 r. (sygn. akt
SK 29/16) wydany w analogicznej sprawie.
We wskazanym wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że ustawa o Policji nie nakłada na organy wydające decyzję, z których wynika obowiązek opróżnienia lokalu mieszkalnego, obowiązku badania w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, czy osoby zobowiązane do opróżnienia lokalu będą w stanie samodzielnie zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego obowiązek zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych gospodarstw
o niskich dochodach należy do gminy, a nie do organów administracji publicznej realizujących zadania publiczne w zakresie swojej właściwości. Ten obowiązek ciąży na gminie także w stosunku do osób, które w wyniku realizacji decyzji administracyjnej nakazującej opróżnienie lokalu musiały opuścić dotychczasowe mieszkanie.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie Komendanta Głównego Policji
do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł skarżący – L. J.. W skardze domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej oraz zasadzenia kosztów postępowania.
Zaskarżonym decyzjom zarzucił:
I. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, mianowicie:
1) art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy decyzja ta jest wadliwa, bowiem została wydana pomimo:
a) niewyjaśnienia przez organ I instancji wszystkich istotnych dla przedmiotu niniejszego postępowania okoliczności, co wynikało z błędnego przyjęcia przez organ I instancji, że organ ten jest związany ustaleniami faktycznymi oraz poglądami prawnymi wyrażonymi w wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] czerwca 2017 r. oddalającym powództwo o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w P. (sygn. akt [...]),
b) braku poczynienia przez organ I instancji własnych ustaleń w zakresie istnienia po stronie skarżącego tytułu prawnego do korzystania z lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] P. oraz nieprzeprowadzenia
w tym zakresie postępowania dowodowego pomimo zaoferowania przez skarżącego w toku postępowania właściwych dowodów (dowodu ze świadków),
2) art. 80 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy decyzja ta jest wadliwa, a organy I i II instancji dokonały błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,
tj. umowy najmu lokalu mieszkalnego nr [...], zawartej dnia 19 listopada 2010 r. pomiędzy Gminą P. a J. J. (poprzednikiem prawnym skarżącego), polegającej na błędnym przyjęciu, że lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w P. – pomimo zawarcia ww. umowy najmu, kreującej stosunek cywilnoprawny między jej stronami – pozostaje w dalszym ciągu w dyspozycji Komendanta [...] Policji,
3) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy pozwalał na stwierdzenie, że lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w P na dzień wydawania
w niniejszej sprawie przez organy I i II instancji decyzji pozostawał w dyspozycji Komendanta [...] Policji,
4) art. 11 i art. 107 § 3 w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez brak odniesienia się przez organ II instancji do wszystkich, istotnych z punktu widzenia przedmiotu niniejszego postępowania administracyjnego, zarzutów i twierdzeń strony skarżącej zawartych
w odwołaniu od decyzji organu I Instancji, w tym zarzutu bezkrytycznego poprzestania przez organ I instancji na stwierdzeniu, że jest związany wyrokiem Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] czerwca 2017 r. oddalającym powództwo o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu lokalu mieszkalnego nr [...] przy
ul. [...] w P. (sygn. akt [...]), bez dokonania własnych ustaleń faktycznych odnośnie kwestii istotnych z punktu widzenia przedmiotu niniejszego postępowania administracyjnego,
5) art. 8 § 1 i 11 k.p.a. poprzez prowadzenie przez organy I i II instancji postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie w sposób rażąco naruszający zaufanie skarżącego do organów władzy publicznej, a dodatkowo polegający na ignorowaniu oraz niewyjaśnianiu na bieżąco podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania wątpliwości, twierdzeń i zarzutów,
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, mianowicie art. 95 ust. 3 pkt 3
w zw. z art. 90 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji poprzez niewłaściwe ich zastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na wydaniu decyzji nakazującej opróżnienie lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w P.
w sytuacji, gdy nie wystąpiły w niniejszej sprawie określone we wskazanych wyżej przepisach ustawy przesłanki jej wydania, bowiem lokal mieszkalny nr [...] przy
ul. [...] w P. w dacie orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracyjne nie pozostawał w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych, ani podległych mu organów (w tym Komendy [...] Policji),
a skarżący posiada tytuł prawny do zamieszkiwania w rzeczonym lokalu, którego źródłem jest umowa najmu lokalu mieszkalnego nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. oraz przepisy Kodeksu cywilnego.
W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął poszczególne jej zarzuty podkreślając, że w umowie najmu wyraźnie wskazano, iż skarżący jako syn najemcy (J. J.) był uprawniony do zamieszkiwania w lokalu. W treści umowy najmu, w sprawach nieuregulowanych w tej umowie zawarto odesłanie do przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz do przepisów księgi III tytułu XVII Kodeksu cywilnego,
a więc również do przepisu art. 691 k.c. regulującego kwestię wstąpienia z mocy prawa w stosunek najmu po śmierci najemcy. W treści umowy najmu nie wskazano przy tym, jakoby lokal pozostawał w dyspozycji innego niż G. P. organu, w tym w szczególności ministra właściwego do spraw wewnętrznych, ani Komendanta Stołecznego Policji, ani nie zawarto odesłania do stosowania przepisów ustaw szczególnych, w tym ustawy o Policji oraz ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...). Zawarcie umowy najmu skutkowało zatem, jak stwierdził skarżący, powstaniem między stronami tej umowy cywilnoprawnego stosunku zobowiązaniowego, z którego skarżący, przy uwzględnieniu dyspozycji art. 691 § 1 k.c. zasadnie wywodzi uprawnienie do korzystania z lokalu.
Zdaniem skarżącego zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na jednoznaczne i niebudzące wątpliwości stwierdzenie, że w dacie orzekania przez organy administracyjne w niniejszej sprawie lokal w dalszym ciągu pozostawał w dyspozycji Komendanta [...] Policji. Żaden bowiem ze znajdujących się w aktach postępowania administracyjnego dokumentów nie potwierdzał tej okoliczności. Z pewnością, powyższego charakteru lokalu nie potwierdza fakt, że lokal ten był przedmiotem decyzji przydziału nr [...] z dnia
[...] marca 1969 r. Wskazany akt potwierdza jedynie przydział ww. lokalu na rzecz ówczesnego pracownika Szkoły R. D. Milicji Obywatelskiej T.J. (ojca skarżącego), przy czym przydział ten miał miejsce w latach
60-tych poprzedniego wieku, a zatem nie potwierdza obecnego charakteru lokalu oraz nie uwzględnia zdarzeń, które miały miejsce już po przydziale lokalu, w tym chociażby zawarcia przez poprzednika prawnego skarżącego umowy najmu. Co więcej, w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu, który potwierdzałby, że lokal pozostaje obecnie w dyspozycji Komendanta [...] Policji ani na jakiej podstawie w ogóle znalazł się w dyspozycji wskazanego organu Policji.
Skarżący wskazał, że w aktach sprawy znajduje się pismo Komendanta P Pw P z dnia [...] września 2011 r., gdzie wyraźnie poinformowano poprzednika prawnego skarżącego, że (cyt.) "(...) jako najemca lokalu, nie ma Pani żadnych ograniczeń w korzystaniu z wyżej wymienionego mieszkania na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 21 czerwca
2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie ustosunkowując się do poszczególnych zarzutów skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności
z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi
w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności
z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Badana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się także w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 ust. 1 przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby – bez tytułu prawnego. W świetle art. 88 ust. 1 ustawy, prawo do lokalu mieszkalnego, pozostającego w dyspozycji organów Policji przysługuje policjantowi
w służbie stałej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych, a w świetle art. 89 ustawy członkami rodziny policjanta, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego, są pozostający z policjantem we wspólnym gospodarstwie domowym:
1) małżonek;
2) dzieci (własne lub małżonka, przysposobione lub przyjęte na wychowanie
w ramach rodziny zastępczej) pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia;
3) rodzice policjanta i jego małżonka będący na jego wyłącznym utrzymaniu lub jeżeli ze względu na wiek albo inwalidztwo, albo inne okoliczności są niezdolni do wykonywania zatrudnienia; za rodziców uważa się również ojczyma i macochę oraz osoby przysposabiające.
Prawo do lokalu mieszkalnego przysługuje również, na podstawie art. 29
ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej funkcjonariuszom zwolnionym ze służby, uprawnionym do policyjnej emerytury lub renty (ust. 1) oraz członkom rodzin uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszach, którzy w chwili śmierci spełniali warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, oraz po zmarłych emerytach i rencistach (ust. 2). Do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy.
W sprawie bezspornym jest, że skarżącemu nie przysługiwała renta rodzinna po zmarłym funkcjonariuszu. Renta taka przysługiwała natomiast matce uprawnionego. Skarżący wraz z matka zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w P., a z chwilą śmierci matki, utracił prawo do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym.
W toku postępowania skarżący podnosił, że przedmiotowy lokal nie pozostawał w dyspozycji Policji, gdyż posiada on tytuł prawny do zamieszkiwania
w rzeczonym lokalu, którego źródłem byłą umowa najmu lokalu mieszkalnego
nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. zawarta między matką skarżącego a Gminą P. oraz przepisy Kodeksu cywilnego.
W tym miejscu wypada wyjaśnić, co oznacza, że lokal pozostaje
w dyspozycji organów Policji na gruncie ustawy o Policji. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1749/15, "na lokale mieszkalne dla policjantów przeznacza się lokale będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów". Lokale te uzyskiwane są w wyniku działalności inwestycyjnej albo od terenowych organów rządowej administracji ogólnej, są to lokale stanowiące własność gmin lub zakładów pracy, a także zwolnione przez osoby, które decyzje o przydziale uzyskały z jednostek podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych. Jak wskazał Sąd Najwyższy w tezie wyroku z 20 czerwca 2001 r., CKN 683/00, lokalem będącym w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych w rozumieniu ww. artykułu jest lokal, co do którego decyzja o jego przydziale lub o jego opróżnieniu należy do kompetencji jednostek podległych temu organowi. Tak więc dysponowanie lokalem jest związane z prawem organu Policji do decydowania, kto jest uprawniony do zamieszkiwania w lokalu lub nie, przy uwzględnieniu zapisów ustawy o Policji. Dysponowanie lokalem nie wiąże się automatycznie z prawem własności co do lokalu. Lokale te są wydzielone
z zasobów będących w dyspozycji Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Organy Policji nie są ich właścicielem, natomiast w trybie administracyjnym podejmują rozstrzygnięcia co do ich wykorzystania. Prawo do lokalu mieszkalnego policjantów jest bowiem pochodną charakteru stosunku służbowego funkcjonariusza Policji, który wiąże się ze szczególną dyspozycyjnością (por. wyrok NSA z 3 lipca 2013 r., I OSK 2087/12, publ. cbois.nsa.gov.pl). Nadto podnieść należy, że kwestie dotyczące przekazania lokalu do dyspozycji organom policyjnym, czy też zrzeczenie się przez organ prawa dysponowaniem lokalem nie następuje ani w formie decyzji administracyjnej, ani w formie postanowienia, ani
w drodze innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. W przepisach prawa powszechnie obowiązującego brak bowiem umocowania do rozstrzygania w kwestii przekazania lokalu do dyspozycji organom policyjnym w jednej z wymienionych form przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Tym samym do kognicji sądu administracyjnego nie należą sprawy dotyczące przekazania lokalu mieszkalnego do dyspozycji organów policyjnych (por. postanowienie NSA z 3 lipca 2009 r., I OSK 834/09, publ. cbois.nsa.gov.pl), czy też ewentualne spory powstałe na tle w czyjej dyspozycji pozostaje dany lokal mieszkalny.
Problematyka mieszkań dla funkcjonariuszy została objęta odrębną regulacją prawną w przepisach resortowych i w tym zakresie nie mają zastosowania wynikające z innych regulacji prawnych rozwiązania dotyczące najmu lokali mieszkalnych, czy też ochrony praw lokatorów. Przepis art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy
i o zmianie Kodeksu cywilnego stanowi, że przepisy tej ustawy stosuje się do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, do lokali będących w dyspozycji jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz lokali pozostających i przekazanych do dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Szefa Agencji Wywiadu, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej. W przypadku lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów tymi przepisami odrębnymi dotyczącymi lokali mieszkalnych jest rozdział 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Przepisy te mają bezpośrednie zastosowanie
do funkcjonariuszy Policji, a poprzez art. 29 ustawy mają również zastosowanie
do emerytów i rencistów policyjnych oraz członków ich rodzin. Powyższe przepisy
w sposób szczególny uregulowały status prawny tych lokali, krąg osób, które są uprawnione do uzyskania tytułu prawnego do takiego lokalu, a także zasady postępowania i opróżniania lokali w przypadku, gdy lokale zajmowane są przez osoby bez tytułu prawnego. Stąd też do lokalu mieszkalnego pozostającego
w dyspozycji organów Policji nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia
21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy
i zmianie Kodeksu cywilnego, w tym art. 30 ustawy. Status zajmowanego przez skarżącego lokalu, a więc lokalu pozostającego w dyspozycji Policji przesądza również o tym, że do lokalu takiego nie mają zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego, w tym art. 691 § 1 k.c. Skoro bowiem prawo do takich lokali, w tym możliwość uzyskania do nich tytułu prawnego przez członka rodziny zmarłego policjanta, podlega szczególnej regulacji, tj. wskazanych powyżej przepisów, to regulacje zawarte w Kodeksie cywilnym zostają w tej materii wyłączone. Pogląd ten nie budzi jakichkolwiek wątpliwości w orzecznictwie (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1122/10, z 30 stycznia
2013 r. sygn. akt I OSK 220/12).
Odnosząc powyższe do stanu niniejszej sprawy Sąd wskazuje, że z analizy akt postępowania administracyjnego wynika, że przedmiotowy lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w P. został przyznany na podstawie przydziału
nr [...] z dnia [...] marca 1969 r. jako pracownikowi Szkoły R D. MO
w P. ojcu skarżącego – T.J.. Lokal został przydzielony do wspólnego zamieszkania z żoną – J. J. oraz dziećmi L. J., B. J. i G. J.. Nie ulega więc wątpliwości, że przydzielono sporny lokal jako mieszkanie służbowe, a T.J. nie miał wątpliwości co do statusu zajmowanego lokalu. A następnie najemcą tego lokalu po zmarłym mężu zgodnie z obowiązującymi przepisami była matka skarżącego.
Z akt sprawy nie wynika, aby w okresie od 1969 r. wystąpiły jakiekolwiek zdarzenia prawne, które mogłyby stanowić podstawę do podważenia statusu wskazanego wyżej lokalu. Z pisma Naczelnika Wydz. Administracyjno-Mieszkaniowego K.G. P. Biura Logistyki Policji KGP z[...] września 2011 r. wynika, że przedmiotowy lokal pozostawał w dyspozycji Komendanta P. P. w P..Także skarżący zdawał sobie doskonale sprawę, kto jest dysponentem przedmiotowego lokalu, gdyż w dniu [...] kwietnia 2015 r. wystąpił do Komendanta P.P. w P. o wyrażenie zgodny .na wstąpienie w stosunek najmu. Również skarżący przez całe postępowanie administracyjne nie wykazał, że sporny lokal nie znajduje się w dyspozycji organów Policji. Ponadto matka skarżącego pomimo zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. z Gminą P., zwracała się wielokrotnie do organów Policji o możliwość wykupu przedmiotowego lokalu i właśnie z tymi organami podejmowała działania zmierzające do regulacji tytułu prawnego do tego lokalu.
W aktach sprawy znajduje się również wyrok z dnia 22 czerwca 2017 r. (sygn. akt XXVII Ca 3406/16) Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział Cywilny-Odwoławczy, którym sąd na skutek apelacji Komendanta [...] Policji zmienił wyrok sądu I instancji w ten sposób, że oddalił powództwo L. J. przeciwko Gminie P. o ustalenie istnienia stosunku prawnego. Powyższy wyrok świadczy w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, że .to Komendant Stołeczny Policji jest dysponentem powyższego lokalu a nie Gmina P..
Powyższe fakty świadczą niezbicie, że sporny lokal znajduje się w dyspozycji organów Policji.
Reasumując, konsekwencją zajmowania lokalu mieszkalnego będącego
w dyspozycji organów Policji przez osobę, która nie posiada tytułu prawnego do tego lokalu, jest wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu, a podstawą prawną takiej decyzji zasadnie jest – wbrew zarzutom zawartym w skardze – przepis art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, który przewiduje wydanie decyzji związanej i przy takiej decyzji nie ma podstaw do stosowania zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, ze względu na jednoznaczne zdeterminowanie treści decyzji wolą ustawodawcy. Organ nie był zatem obowiązany w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy rozważać interesu skarżącego, gdyż jego uwzględnienie pozostawało bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Wobec powyższego jako nieusprawiedliwiony należy ocenić zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe i niewystarczające uzasadnienie w zakresie braku naruszenia słusznego interesu strony. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji znalazły się wszystkie wymagane prawem elementy. Organ odwoławczy przeprowadził dokładną i rzetelną analizę stanu faktycznego sprawy, kierując się przy tym treścią odwołania
i obowiązujących przepisów.
Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd skargę oddalił, działając na podstawie
art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.
z 2018 r. poz. 1302 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło