II SA/Wa 663/24
WyrokWSA w Warszawie2024-12-05
Skład orzekający: Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił udzielenia pomocy mieszkaniowej, nie rozważając zastosowania przepisu § 7 ust. 4 uchwały Rady m.st. Warszawy, który przewiduje możliwość odstąpienia od kryterium metrażowego w przypadku wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej wnioskodawcy?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 i 77 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i zaniechanie wszechstronnej analizy materiału dowodowego. W szczególności organ nie rozważył zastosowania § 7 ust. 4 uchwały Rady m.st. Warszawy, który pozwala na odstąpienie od kryterium metrażowego w przypadku wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej wnioskodawcy. Z tego względu zaskarżona uchwała została wydana z rażącym naruszeniem prawa i podlega stwierdzeniu nieważności.Stan faktyczny
Skarżąca M.L. wniosła o udzielenie pomocy mieszkaniowej, jednak Zarząd Dzielnicy odmówił jej zakwalifikowania, uznając, że nie spełnia kryterium metrażowego określonego w uchwale Rady m.st. Warszawy. Skarżąca podniosła, że organ nie wziął pod uwagę jej trudnej sytuacji zdrowotnej i rodzinnej, w tym konieczności zamieszkiwania z matką w jednym pokoju z uwagi na problemy zdrowotne i finansowe. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów K.p.a. poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych i dowolną ocenę materiału dowodowego.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...].Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , Protokolant specjalista Joanna Głowala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi M. L. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy mieszkaniowej stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały
Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z [...] lutego 2024 r. nr [...] , wydaną na podstawie § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. U. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725), § 35 ust. 1, § 4, § 5 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 2, § 7 ust. 1, § 32 ust. 1 pkt 1 i 4 w związku z ust. 8 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r. poz. 14836, z 2020 r. poz. 5791, z 2021 r. poz. 5586, z 2022 r. poz. 3530 i poz. 4666 oraz z 2023 r. poz. 6855 i 12734), odmówił zakwalifikowania M.L. do udzielenia pomocy mieszkaniowej (§ 1). Wykonanie uchwały powierzył Naczelnikowi Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] (§ 2). Określił, że uchwała podlega publikacji w BIP oraz wchodzi w życie z dniem podjęcia (§ 3).
W uzasadnieniu uchwały organ wskazał, że zgodnie z § 32 ust. 1 pkt 4 w związku z ust. 8 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego należy poddać szczegółowej analizie posiadane przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania tytuły prawne umożliwiające zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie.
W toku postępowania ustalił, że M.L. wystąpiła z wnioskiem o udzielenie pomocy mieszkaniowej poprzez najem lokalu mieszkalnego, w którym wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo z matką i mieszka w wynajmowanym lokalu nr [...] przy ul. [...]. Zgodnie z umową najmu z [...] maja 2023 r., zawartej na czas nieokreślony, najemcą tego lokalu jest G.L. (matka wnioskodawczyni). Lokal składa się z 2 pokoi i kuchni o powierzchni użytkowej 48,9 m2. Liczba osób zamieszkujących w lokalu zgodnie z umową 3 osoby. Zgodnie z załącznikiem nr 4 wypełnionym przez SM [...] ww. lokal składa się z 2 pokoi i kuchni o powierzchni użytkowej 48,9 m2 w tym powierzchni mieszkalnej 28,6 m.
Wizja przeprowadzona w lokalu wykazała, że M.L. z matką zajmują 1 pokój, a drugi pokój jest zajmowany przez osobę niespokrewnioną. Zgodnie z wyjaśnieniami wynajmują lokal w 3 osoby razem ze znajomą, ale jest zawarta 1 umowa najmu całego lokalu. Wnioskodawczyni wraz z matką mieszkają ze znajomą, aby obniżyć koszty utrzymania lokalu, ponieważ ich dochód nie pozwala na wynajem całego lokalu. M.L. wraz z matką są zameldowane w lokalu nr [...] przy [...]. W lokalu zameldowanych jest 6 osób tj. wnioskodawczyni, jej matka, ojciec, siostra, brat i siostrzenica.
Zgodnie z pismem z SM W. najemcą tego lokalu jest ojciec wnioskodawczyni na podstawie umowy najmu z [...] lipca 2002 r., a osobami uprawnionymi do zamieszkania są wnioskodawczyni, jej matka wraz z dwojgiem rodzeństwa. Lokal składa się z 2 pokoi i kuchni o powierzchni użytkowej 48 m2. Umowa zawarta na czas nieokreślony. Od 2013 r. opłaty za lokal wnoszone są za 1 osobę.
Wyrokiem z [...] października 2005 r. Sąd orzekł, że ojciec wnioskodawczyni jest winny znęcania się psychicznego i fizycznego nad swoją żoną – G.L. oraz dziećmi P. i M.L w okresie od września do sierpnia 2004 r.
Wyrokiem z [...] grudnia 2008 r. Sąd orzekł separację związku małżeńskiego G.L. i jej męża K.L. z winy męża.
Zgodnie z § 4 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy pomoc mieszkaniowa może być udzielona osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 (dochód) oraz warunki określone w § 7 (metraż). W myśl § 7 ust. 1 przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego łączna powierzchnia mieszkalna na osobę zamieszkującą w lokalu wynosi nie więcej niż 10 m2 w przypadku zamieszkiwania 1 osoby w lokalu, a w przypadku zamieszkiwania 2 osób w lokalu nie więcej niż 14 m2, powiększone o dodatkowe 6 m2 na każdą kolejną osobę zamieszkującą w lokalu.
Organ zaznaczył, że w przypadku 2-osobowego gospodarstwa domowego w przypadku wnioskodawczyni nie ma zastosowania § 7 ust. 3 ww. uchwały, który stanowi, że jeżeli jeden lub więcej pokoi w lokalu zajmowanych jest przez osoby niespokrewnione z gospodarstwem domowym wnioskodawcy, które prowadzą odrębne gospodarstwa domowe, przy obliczaniu powierzchni liczy się wyłącznie powierzchnię wynajmowanego pokoju przez gospodarstwo domowe wnioskodawcy, o ile wnioskodawca nie jest uczniem studentem i co najmniej od 2 lat zamieszkuje w wynajmowanym pokoju na podstawie odrębnej umowy najmu i przez ostatnie 2 lata rozlicza podatek dochodowy od osób fizycznych w urzędzie skarbowym na terenie Miasta, ponieważ cały lokal jest wynajmowany przez matkę zainteresowanej na podstawie umowy najmu od maja 2023 r.
W ocenie Zarządu wniosek M.L. nie spełnia kryterium § 7 ust. 1 ww. uchwały, gdyż w miejscu zamieszkania powierzchnia mieszkalna wynosi 28,6 m2, a norma metrażowa dla 3 osób to 20 m2.
W badanym okresie wnioskodawczyni wraz z matką utrzymywała się z pracy, renty ZUS oraz zasiłku pielęgnacyjnego. Dochód 2-osobowego gospodarstwa domowego zainteresowanej zgodnie z § 5 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 2 ww. uchwały kwalifikuje do najmu lokalu na czas nieoznaczony. Matka wnioskodawczyni jest najemcą zajmowanego lokalu, a więc 2-osobowe gospodarstwo domowe M.L. może zabezpieczyć swoje potrzeby mieszkaniowe w tym lokalu we własnym zakresie.
Wnioskodawczyni dołączyła do wniosku dokumenty potwierdzające trudną sytuację zdrowotną swoją i matki. Zgodnie z zaświadczeniem lekarskim M.L. ma stwierdzoną [...], jest leczona [...] od 2006 r., od lutego 2020 r. pozostaje pod stałą opieką Zespołu Leczenia Środowiskowego. Postanowieniem Sądu z [...] września 2003 r. zaliczono M.L. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe. Ponadto jest częściowo niezdolna do pracy do [...] lipca 2024 r. - orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z [...] kwietnia 2021 r.
Z kolei z zaświadczenia o stanie zdrowia G.L. wynika, że przebyła operację z powodu rwy kulszowej. Choroba wymaga dalszej rehabilitacji, odciążenia kręgosłupa lędźwiowego, rokowanie co do powrotu pełnej funkcji zginaczy stawu skokowego lewego wątpliwe. Była pacjentką Centrum Zdrowia [...] od 1997 r. do 2020 r., przebyła próbę samobójczą. Z karty leczenia szpitalnego z 2011 r. wynika, że G.L. miała rozpoznane zapalenie oskrzeli, nadciśnienie tętnicze. W 2006 r. przeszła zabieg ginekologiczny. Jest osobą częściowo niezdolną do pracy do [...] grudnia 2023 r. – orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z [...] grudnia 2021 r.
W związku z powyższym wniosek został negatywnie zaopiniowany przez Komisję Mieszkaniową, a wnioskodawczyni odmówiono zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Pismem z 5 kwietnia 2024 r. M.L. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z [...] lutego 2024 r. nr [...] wnosząc o stwierdzenie jej nieważności.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 m§ 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego.
Skarżąca wskazała, że w 2023 r. znalazła na wolnym rynku dwupokojowe mieszkanie w [...] w dość atrakcyjnej cenie w porównaniu z ówczesnymi cenami mieszkań o podobnym standardzie i w podobnej lokalizacji. Aby obniżyć koszty wynajmu, w drugim pokoju zamieszkuje osoba trzecia, niespokrewniona z nią i matką. We trzy użytkujemy wspólną kuchnię, łazienkę i korytarz. Cały lokal ma powierzchnię:48,9 m2, z czego dla niej i matki przypada powierzchnia mieszkalna jednego, wspólnego pokoju - 17,4 m 2.
Zaznaczyła, że biorąc pod uwagę metraż w jednym pokoju to został on przekroczony o 3,4 m2 (powinno być na dwie osoby 14 m2),, ale Zarząd Dzielnicy odmówił pomocy mieszkaniowej z powodu policzenia jeszcze większego nadmetrażu, pod pretekstem, że liczy się powierzchnia mieszkalna w całym lokalu (28,6 m2) i wtedy norma metrażowa dla 3 zamieszkałych osób w lokalu wynosi 20 m2, czyli nadmetraż wynosi 8,6 m2, a nie 3,4 m2. Jednakże licząc powierzchnię tylko jednego pokoju to został przekroczony limit na dwie osoby o 3,4 m2. Zważywszy jednak na jej udokumentowany stan zdrowia, który wymaga odpowiednich warunków lokalowych, aby utrzymać remisję choroby - to do życia powinna być większa powierzchnia niż 14 m2 na 2 osoby, a najlepiej oddzielny pokój - więc w obecnej sytuacji mieszkanie w jednym pokoju z chorą mamą oraz przekroczenie powierzchni o 3,4 m2 nie jest luksusem. Ponadto jeśli chodzi o przekroczony metraż powierzchni mieszkalnej (biorąc pod uwagę jeden pokój czy dwa), to prawie wszystkie mieszkania na wolnym rynku w [...] (nawet małe kawalerki) są zbyt duże jak na kryterium metrażowe, które jest zawarte w uchwale Rady Miasta i tym samym wyklucza się takie przypadki z powodu nadmetrażu.
Odnosząc się do braku umowy najmu pokoju na dwie osoby (ją i matkę) skarżąca wyjaśniła, że w maju 2023 r. umowa najmu lokalu mieszkalnego została spisana na matkę, bo właściciel mieszkania chciał rozliczać się tylko z jedną osobą za trzy. Jednak 8 lutego 2024 r. właściciel lokalu zawarł aneks do umowy, określający kto w którym pokoju zamieszkuje.
W jej ocenie organ nie wziął pod uwagę art. 7 ust. 4 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., która stwierdza, że jeśli wnioskodawca w związku z warunkami mieszkaniowymi znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej i byłoby to zgodne z zasadami współżycia społecznego, Zarząd Dzielnicy na podstawie analizy i oceny sytuacji życiowej i majątkowej wnioskodawcy może postanowić o zwolnieniu z warunków, o których mowa w ust. 1, czyli warunków dotyczących kryterium metrażowego.
Zaznaczyła, że warunki przyznawania lokali socjalnych określa ustawa o ochronie praw lokatorów z dnia 21 czerwca 2001 r., w której w art. 23 ust. 2 ustalone są dwa kryteria udzielania pomocy mieszkaniowej w postaci najmu socjalnego: brak tytułu prawnego do innego lokalu i spełnianie kryterium dochodowego. Nie ulega wątpliwości, że konstytucyjnym obowiązkiem Gminy, wynikającym z art. 75 Konstytucji RP jest zapewnienie realizacji potrzeb mieszkaniowych dla osób znajdujących się w trudnej sytuacji mieszkaniowej, czego Zarząd Dzielnicy odmówił, nie uznając jej prawa do starania się o lokal z zasobu mieszkaniowego [...].
Prawo lokalne powinno pozostawać w zgodzie z Konstytucją RP i wywodzić się z ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianach kodeksu cywilnego.
Opisując w sposób szczegółowy trudną sytuację życiową i zdrowotną, dołączając do skargi kserokopie dokumentacji medycznej swojej i matki, skarżąca podkreśliła, że obecnie prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką opiekując się sobą nawzajem. Obecnie nie jest w stanie samodzielnie mieszkać (ma problemy w codziennym funkcjonowaniu, nie umie liczyć, zarządzać budżetem, nie pamięta o konieczności przyjmowania leków). Utrzymuje się z rent, jej wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę i zasiłku pielęgnacyjnego. Zaznaczyła, że choć ma zawartą umowę o najem lokalu to sytuacja jest niepewna, bowiem właściciel może w każdej chwili ją wypowiedzieć i wówczas nie będzie jej stać na wynajęcie kolejnego mieszkania. Z uwagi na pogarszający się stan zdrowia (okresy remisji i nawroty choroby) tym bardziej nie będzie jej stać na wynajem mieszkania na wolnym rynku.
Jej zdaniem, biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, odmowa przyznania jej pomocy mieszkaniowej jest krzywdząca. Zarząd nie podjął próby wnikliwego przeanalizowania sytuacji życiowej i zdrowotnej jej oraz matki, przez co dopuścił się zaniedbania obowiązków i naruszył prawo podejmując zaskarżoną uchwałę.
Zarząd Dzielnicy [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej podnosząc, że kwestionowana uchwała podjęta została na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie w niej zawarte odpowiada prawu.
Pismem z 26 listopada 2024 r. pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu podtrzymał i uzupełnił skargę oraz wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały, względnie stwierdzenie, że została wydana z naruszeniem prawa. Jednocześnie zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. § 7 ust. 4 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy skrajnie jej trudna sytuacja zdrowotna, rodzinna i społeczna nakazywały odstąpienie przez organ od warunków metrażowych określonych w § 7 ust. 1 ww. uchwały. Ponadto poparł zgłoszone w toku sprawy wnioski dowodowe i wniósł o przeprowadzenie dowodu z:
a) przesłuchania w charakterze świadka G.L. na okoliczność ustalenia aktualnej sytuacji mieszkaniowej, majątkowej, zdrowotnej i życiowej skarżącej informując, iż świadek został już powiadomiony o terminie i stawi się w sądzie,
b) dokumentu oświadczenia Stowarzyszenia [...] prowadzącego na rzecz skarżącej projekt usamodzielnienia osób z niepełnosprawnościami w ramach [...] programu działań na rzecz osób z niepełnosprawnościami do 2027 r., na okoliczność starań podejmowanych przez skarżącą i jej matkę w celu zapobiegania wykluczeniom ze względu na jej niepełnosprawność, oraz na okoliczność stanowiska Stowarzyszenia w przedmiocie rekomendacji o uzyskanie pomocy mieszkaniowej,
c) złożonej do akt sprawy dokumentacji medycznej skarżącej oraz jej matki na okoliczność ustalenia ich sytuacji zdrowotnej, majątkowej i życiowej.
Podejmując zaskarżoną uchwałę o odmowie pomocy mieszkaniowej organ w sposób pobieżny i niewszechstronny ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy w zakresie w jakim materiał ten i dokumentacja przedstawiały sytuację rodzinną, zdrowotną i społeczną skarżącej, oraz opiekującej się nią matki. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały organ co prawda wymienił niektóre z okoliczności wskazujące na wyjątkowo trudną sytuację zdrowotną i rodzinną skarżącej, ale złożonej w tym zakresie dokumentacji m.in. medycznej nie oceniał w kontekście zastosowania normy wynikającej z § 7 ust. 4 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy, jak również pominął dyrektywę wynikającą z treści art. 7 K.p.a., a więc obowiązku załatwiania sprawy kierując się interesem społecznym i słuszym interesem obywateli. Organ pominął również wytyczne dla wspierania osób z niepełnosprawnościami jakie zawierają uchwały Rady m.st. Warszawy tj. uchwały nr LXVII/2213/22 z dnia 7 lipca 2022 r. w sprawie przyjęcia Warszawskiego progamu działań na rzecz osób z niepełnosprawnościami do 2027 r. oraz uchwały nr LIX/1534/2017 Rady m.st. Warszawy z dnia 14 grudnia 2017 r. w sprawie uchwalenia polityki mieszkaniowej - Mieszkania 2030 dla Miasta Stołecznego Warszawy. Ostatni z wymienionych dokumentów zawiera m.in wskazówki określające sposób działania organów miasta realizujących politykę mieszkaniową w [...] . Wśród tych wytycznych jest również nakaz zatytułowany "Pomoc najsłabszym", wskazujący, że polityka mieszkaniowa jest ważnym elementem miejskiej polityki społecznej. Koncentruje się na pomocy osobom, które ze względu na niskie dochody lub trudną sytuację życiową nie są w stanie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych na rynku komercyjnym. Miasto [...] będzie wspierać osoby starsze, osoby z niepełnosprawnościami, samotnie wychowujące dzieci oraz migrantów, pozostających w trudnej sytuacji życiowej.
Pełnomocnik zwrócił uwagę, że obecnie skarżąca uczestniczy w projekcie mającym za zadanie zwiększenie jej samodzielności poprzez zajęcia w mieszkaniu treningowym, prowadzone przez Stowarzyszenie [...] w ramach zadania zleconego przez [...]. W skład stowarzyszenia wchodzą specjaliści z zakresu psychologii i psychologii klinicznej. W dniu 14 października 2024 r. Stowarzyszenie wydało rekomendację, zgodnie z którą w obecnym stanie zdrowia skarżącej oraz w celu prawidłowej realizacji programu utrwalania niezależności i sprawności w zakresie samoobsługi oraz integracji społecznej skarżącej, niezbędnym jest zapewnienie jej własnego mieszkania w postaci najmu lokalu mieszkaniowego z zasobów [...], co stworzy jej również poczucie stabilności i bezpieczeństwa.
W ocenie pełnomocnika powyższe rekomendacje oraz drastyczne okoliczności rodzinne skarżącej powinny skutkować zastosowaniem przez organ § 7 ust. 4 zaskarżonej uchwały, zgodnie z którym zarząd dzielnicy może postanowić o zwolnieniu z warunków zamieszkiwania kwalifikujących wnioskodawcę do ich poprawy określonych w § 7 ust. 1 uchwały, jeżeli przemawia za tym sytuacja życiowa i majątkowa wnioskodawcy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935); zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie stała się uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania skarżącej do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Zgodnie z art. 147 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Natomiast, stosownie do przepisu art. 147 § 2 P.p.s.a., rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych, wydane na podstawie uchwały lub aktu, o których mowa w § 1, podlegają wzruszeniu w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym albo w postępowaniu szczególnym.
Sprawując kontrolę legalności wskazanego aktu z prawem, sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej uchwały, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym. Należy przy tym podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 2008 r. sygn. akt II FSK 1665/06, opublikowany - podobnie jak pozostałe przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych – w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl).
Badając legalność zaskarżonej uchwały w świetle powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 725, z późn. zm.) ustawodawca określił kategorie osób, które posiadają prawo do najmu lokalu mieszkalnego z gminnego zasobu, a osobami takimi są, jak określa powyższy przepis, osoby niemające zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, mieszkające na terenie gminy, posiadające niskie dochody.
Jeśli chodzi o zasady oraz tryb wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, w tym sposób postępowania przy rozpatrywaniu i załatwianiu wniosków o najem lokali, ustawodawca w art. 21 ww. ustawy powierzył te kwestie radzie gminy.
Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej uchwały stanowiły przepisy uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, która została wydana na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ww. ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.
Zaznaczyć należy, że choć wskazane wyże przepisy uchwały mają charakter "autonomiczny", to postępowanie z zakresu uzyskania pomocy gminy w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych powinno być prowadzone z uwzględnieniem podstawowych zasad procesowych wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. m.in. zasady prawdy obiektywnej oraz właściwego wyważenia interesu społecznego i indywidualnego jednostki. Zasady te mają bowiem zastosowanie do wszelkiego działania organów państwa w sferze stosunków publicznoprawnych i mogą być wywiedzione wprost z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wynika obowiązek działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 2025/15).
Obowiązkiem organu jest zatem uwzględnienie i wszechstronne rozważenie przy rozpatrywaniu sprawy wszystkich okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie.
W przedmiotowej sprawie, zdaniem Sądu, organ obowiązki te naruszył, gdyż nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli – w tym wypadku wnioskodawczyni o przyznanie pomocy mieszkaniowej oraz zaniechał zebrania i wyczerpującej analizy materiału dowodowego, co stanowi naruszenie art. 7 i 77 K.p.a., ale naruszył też zasadę wyrażoną w art. 8 K.p.a., prowadząc postępowanie w sposób naruszający zaufanie uczestników do władzy publicznej w kontekście, w szczególności, zasady proporcjonalności.
Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały wynika, że odmowa udzielenia M.L. pomocy mieszkaniowej nastąpiła wobec stwierdzenia, że skarżąca nie spełnia obligatoryjnego warunku z § 7 ust. 1 uchwały nr XXIll/669/2019 Rady m.st. Warszawy z 5 grudnia 2019 r. tzw. "kryterium metrażowego". W świetle dowodów zgromadzonych w aktach akt sprawy ustaleń organu w tym zakresie nie sposób zakwestionować.
Analiza akt administracyjnych wskazuje jednak, że organ powziął wiedzę o trudnej sytuacji zdrowotnej i rodzinnej skarżącej oraz realiach mieszkaniowych wynikających z konieczności unikania przez skarżącą kontaktów z "przemocowym" ojcem. Ta okoliczność została bezsprzecznie potwierdzona orzeczeniami sądowymi znajdującymi się w aktach sprawy. Niemniej organ odstąpił od dokonania wyczerpujących ustaleń i jakiejkolwiek oceny stanu faktycznego przez pryzmat przesłanek opisanych w § 7 ust. 4 powołanej uchwały. Powyższy przepis określa odstępstwa od warunków wskazanych w § 7 ust.1 ww. uchwały (tj. od kryterium dochodowego i metrażowego), z uwagi na uwzględnienie trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i społecznej.
Nie budzi wątpliwości Sądu, iż przy rozpatrywaniu spraw, w trakcie którego organ odnosi się do kryteriów opisanych w § 7 ust. 1 omawianej regulacji, jego bezwzględnym obowiązkiem jest dokonanie ustaleń stanu faktycznego w granicach przedmiotowych zakreślonych przepisami zarówno ust. 1, jak i ust. 4 powołanej uchwały, a następnie dokonanie szczegółowej oceny stanu faktycznego przez pryzmat powyższej normy prawnej. Oczywistym jest też to, że efekt powyższych działań organu powinien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu uchwały. Uzasadnienie winno prezentować zarówno stanowisko organu odnośnie ustaleń faktycznych (uczynionych na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie), jak też jego wnioski wysnute z analizy faktów przez pryzmat stosownego przepisu prawa materialnego, oraz sposób dochodzenia do owych wniosków. Tylko bowiem znając motywy jakimi kierował się organ przy rozstrzyganiu sprawy, strona postępowania, a następnie sąd administracyjny rozpoznający ewentualną skargę, będą w stanie dokonać oceny poprawności samej uchwały. Tak więc tylko uzasadnienie uchwały zawierające zarówno ustalenia faktyczne, jak też ocenę faktów w granicach § 7 ust. 1 i 4 omawianej regulacji prawnej, będzie mogło być uznane za poprawne i poddające się weryfikacji sądowej.
Organ nie zrealizował wskazanego powyżej obowiązku. Pomimo tego, iż sam dostrzegł i powołał się w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały na okoliczności uzasadniające ocenę spełniania przez skarżącą przesłanek z § 7 ust. 4 uchwały, w zasadzie zignorował ową kwestię. Nie dokonał jakiejkolwiek oceny tego faktu, przez pryzmat istnienia podstaw do zwolnienia zainteresowanej z kryterium metrażowego.
Powyższe uchybienie organu, w realiach faktycznych niniejszej sprawy ma zaś zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie. Przywołane okoliczności stanu zdrowia skarżącej i jej matki, sytuacja rodzinna związana ze znęcającym się nad wymienionymi ojcem/mężem i konsekwencje z tego wynikające obecnie, mogły bowiem mieć wpływ na treść podejmowanej uchwały, gdyż co do zasady mogłyby stanowić podstawę do odstąpienia od stosowania przepisów dotyczących kryterium metrażowego. Brak zbadania przez organ omawianej problematyki sprawia więc, że skarżone rozstrzygnięcie jawi się jako przedwczesne. Gdyby bowiem (po wyczerpującym ustaleniu i zbadaniu stanu faktycznego) okazało się, iż wnioskodawczyni w związku z warunkami mieszkaniowymi znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej – co nie dawałoby się pogodzić z zasadami współżycia społecznego – istniałaby możliwość pozytywnego dla skarżącej rozpoznania sprawy przez organ.
Powyższe w ocenie Sądu świadczy niezbicie o tym, iż organ nie udowodnił przyjętej przez siebie tezy, że w odniesieniu do wnioskodawczyni, winny znaleźć zastosowanie jedynie wymogi opisane w § 7 ust. 1 powołanej uchwały.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zaskarżona uchwała wydana została z rażącym naruszeniem przepisu § 7 ust. 1 i 4 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Zaszły zatem podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały na podstawie art. 147 § 2 P.p.s.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobligowany do wyczerpującego ustalenia i szczegółowej oceny stanu faktycznego sprawy, przez pryzmat przesłanek z przepisu § 7 ust. 4 powołanej uchwały oraz do poprawnego i wyczerpującego uzasadnienia rozstrzygnięcia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło