II SA/Wa 731/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Protokolant referent stażysta Adrianna Siniarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2020 r. sprawy ze skargi H. C. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] lutego 2019 r. nr: [...] w przedmiocie niezdolności do czynnej służby wojskowej oddala skargę Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] (CWKL) orzeczeniem z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.); zwanej dalej K.p.a., art. 30a ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. 2018 r. poz. 1459), § 3 oraz § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r. poz. 1013, z późn. zm.) oraz w związku z § 10, § 18 ust. 4 oraz § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 stycznia 2018 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2018 r. poz. 258, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymała w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] (RWKL) z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w sprawie zdolności H. C. do czynnej służby wojskowej – kategoria E, zał. 2, gr. I – trwale i całkowicie niezdolna do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. W uzasadnieniu CWKL wskazała, że w oparciu o dokumentację orzeczniczo- lekarską znajdującą się w aktach przedmiotowej sprawy postawione w zaskarżonym orzeczeniu rozpoznania zostały prawidłowo ustalone na podstawie karty informacyjnej leczenia szpitalnego (art. 24 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego z powodu gróźb popełnienia samobójstwa) w Oddziale Psychiatrii i Detoksykacji Samodzielnego Publicznego ZOZ w [...] w okresie [...] marca – [...] maja 2008 r. z rozpoznaniem: "Schizofrenia niezróżnicowana F20.3" oraz aktualnie przeprowadzonych konsultacji psychologicznej i psychiatrycznej. W dniu [...] grudnia 2018 r. specjalista neuropsycholog L, S, w trakcie badania stwierdził, że H. C. wypowiada urojenia oraz przejawia objawy podwyższonego nastroju i znacznie obniżonego krytycyzmu. Natomiast specjalista psychiatra dr n. med. J. A. stwierdził: "Zaburzenia dysocjacyjne - § 70 pkt 5". CWKL w [...] stwierdziła, że zgodnie z klasyfikacją zaburzeń psychiatrycznych i zaburzeń zachowania ICD- 10 RWKL w [...] prawidłowo zastosowała w przypadku rozpoznania zaburzeń dysocjacyjnych § 70 pkt 5, który skutkuje wyłącznie kategorią E (trwale i całkowicie niezdolna do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny). Rozpoznana już w 2008 r. "Schizofrenia paranoidalna", obecnie opisana jako zaburzenia dysocjacyjne jest to grupa schorzeń o charakterze endogennym, czyli uwarunkowanym wewnątrzustrojowo, niezależnym od czynników zewnętrznych, wymaga długoterminowego, najczęściej stałego leczenia farmakologicznego oraz okresowych systematycznych kontroli psychiatrycznych, a w razie pogorszenia funkcjonowania, pobytów w oddziale psychiatrycznym. Dotychczasowy przebieg choroby daje podstawy do postawienia rozpoznania, jak w punkcie 9.1 orzeczenia RWKL w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. Na podstawie przedłożonej dokumentacji ustalono, że H. C. nie ma poczucia choroby, nie leczy się farmakologicznie, a objawy schorzenia są przez nią manifestowane w czasie badań specjalistycznych. Występują także u strony urojenia ksobne, a jej wgląd w siebie oraz krytycyzm jest znacznie ograniczony. Stanowi to jednoznaczną przesłankę, aby uznać osobę stawiającą się do kwalifikacji wojskowej za trwale i całkowicie niezdolną do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny – kategoria E, zał. nr 2, gr. I. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie H. C. zakwestionowała orzeczenie CWKL w [...] z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] zarzucając naruszenie art. 7 i art. 107 § 1 K.p.a., poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz faktycznego i prawnego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia, a także błędne ustalenia dotyczące rozpoznanego schorzenia, zdolności do czynnej służby wojskowej w jednostkach Wojsk Obrony Terytorialnej i wniosła o przeanalizowanie załączonej do skargi dokumentacji. Skarżąca wskazała, że od 2001 r., tj. udziału w akcji ratowania życia i zdrowia osób zagrożonych powodzią w powiecie [...], zarówno ona, jak i jej rodzina (syn, który otrzymał kategorię D – niezdolny do służby wojskowej) jest prześladowana. W jej ocenie zaburzenia i schorzenia wskazane w orzeczeniach komisji lekarskich należy ustalać na podstawie opisu historii choroby oraz oceny aktualnego stanu zdrowia psychicznego. W związku z tym obowiązkiem RWKL w [...], jak CWKL w [...] było podać fakty i ocenić je pod kątem konkretnej jednostki chorobowej. Tymczasem zaskarżone orzeczenie oparto na fałszywej dokumentacji, podczas gdy powinno ono zostać wydane na podstawie wszechstronnych i wnikliwych specjalistycznych badań lekarskich oraz dokumentacji dotyczącej jej stanu zdrowia. W odpowiedzi na skargę CWKL w [...] wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu. Pismem z dnia [...] lutego 2020 r. pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu podtrzymał skargę i wniósł o uchylenie orzeczenia CWKL w [...] z dnia [...] lutego 2019 r. oraz poprzedzającego go orzeczenia. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: 1. § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, poprzez wydanie orzeczenia w oparciu o badania lekarskie, których rzetelność budzi wątpliwości ze względu na nieczytelność i zdawkowość notatek z badań, 2. § 23 ust. 2 powołanego rozporządzenia, poprzez nieprzeprowadzenie ponownych badań lekarskich i badań specjalistycznych przez CWKL w [...] pomimo wątpliwej rzetelności uprzednio przeprowadzonych badań, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu zdrowia skarżącej, 3. art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie okoliczności sprawy przez organy obydwu instancji oraz oparcie ustaleń faktycznych na zdawkowych i częściowo nieczytelnych notatkach z przebiegu badań psychologicznych i psychiatrycznych, 4. art. 15 K.p.a., poprzez nierozpoznanie istoty sprawy przez CWKL w [...] i oparcie się jedynie na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia RWKL w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone orzeczenie i utrzymane nim w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 stycznia 2018 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach wraz z załącznikiem nr 2 - wykaz chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do odbywania takiej służby poza granicami państwa. Wskazać należy, że istotą orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej nie jest stwierdzenie stanu zdrowia, tak jak w typowym badaniu lekarskim, ale przydatności do służby wojskowej i określenie jej rodzaju na podstawie wykazu chorób i ułomności, stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia. Przydatność do służby wojskowej oceniana jest według stanu z chwili wykonania badania lekarskiego. Oznacza to, że poborowy nie może skutecznie powoływać się na własne przekonanie co do swojej zdolności psychofizycznej, skoro obecnie przeprowadzone badanie lekarskie (w tym konsultacja psychiatryczna) tego nie potwierdziły. Zgodnie z § 14 rozporządzenia, orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych. Wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu niezbędnych badań lekarskich i skompletowaniu wymaganej dokumentacji (§ 16 ust. 1 rozporządzenia). Wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia, rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie (§ 23 ust. 2 rozporządzenia). Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej powinno zawierać w szczególności rozpoznanie; ustalenie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej; w razie stwierdzenia chorób i ułomności - określenie ich związku lub braku związku z czynną służbą wojskową (§ 17 ust. 1 rozporządzenia). Orzeczenie w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej sporządza się według wzoru określonego w załączniku nr 5 do rozporządzenia (§ 17 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia). Zgodnie z pkt 12 tego wzoru, orzeczenia wojskowych komisji lekarskich powinny zawierać uzasadnienie. Warunkiem wydania prawidłowego rozstrzygnięcia jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 K.p.a.). Organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). W ocenie Sądu zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie organu pierwszej instancji zostały wydane na mocy powołanych norm prawa materialnego, z zachowaniem przedstawionych zasad procedury administracyjnej. W związku z rozpoznaniem na podstawie karty informacyjnej leczenia szpitalnego w Oddziale Psychiatrii i Detoksykacji Samodzielnego Publicznego ZOZ w [...] w okresie [...] marca – [...] maja 2008 r. u skarżącej "schizofrenii niezróżnicowanej F20.3", w celu ustalenia jej aktualnej zdolności do czynnej służby wojskowej, RWKL w [...] zleciła przeprowadzenie konsultacji psychologicznej i psychiatrycznej. Według opinii specjalisty neuropsychologa – mgr L. S. skarżąca wypowiada urojenia oraz przejawia objawy podwyższonego nastroju i znacznie obniżonego krytycyzmu. Natomiast specjalista psychiatra dr n.med. J. A. stwierdził "Zaburzenia dysocjacyjne". Stosownie do klasyfikacji zaburzeń psychiatrycznych i zaburzeń zachowania ICD-10 w przypadku rozpoznania zaburzeń dysocjacyjnych powinny zostać zakwalifikowane do § 70 pkt 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 stycznia 2018 r. załącznik nr 2, co odpowiada kategorii E – trwale i całkowicie niezdolna do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Zgodnie z wyjaśnieniami szczegółowymi do § 70 rozporządzenia zaburzenia psychotyczne schizofreniczne i afektywne rozpoznaje się na podstawie odpisu historii choroby z zakładu psychiatrycznego oraz oceny aktualnego stanu psychicznego. Rozpoznana już w 2008 r. "Schizofrenia paranoidalna", obecnie opisana jako zaburzenia dysocjacyjne jest to grupa schorzeń o charakterze endogennym, czyli uwarunkowanym wewnątrzustrojowo, niezależnym od czynników zewnętrznych, wymaga długoterminowego, najczęściej stałego leczenia farmakologicznego oraz okresowych systematycznych kontroli psychiatrycznych, a w razie pogorszenia funkcjonowania, pobytów w oddziale psychiatrycznym. Na podstawie przedłożonej dokumentacji ustalono, że H. C. nie ma poczucia choroby, nie leczy się farmakologicznie, a objawy schorzenia są przez nią manifestowane w czasie badań specjalistycznych. Występują także u skarżącej urojenia ksobne, a jej wgląd w siebie oraz krytycyzm jest znacznie ograniczony. Zgodzić się należy z komisjami lekarskimi, że zaburzenia psychiczne uniemożliwiają pełnienie służby wojskowej. Specyfika służby wojskowej – narażenie na znaczny stres, ekspozycja na różne, często niesprzyjające warunki środowiskowe oraz styczność z sytuacjami zagrożenia dla zdrowia i życia powodują ryzyko pogorszenia stanu zdrowia. Ponadto kontakt z bronią w warunkach służby wojskowej u osoby z zaburzeniami psychicznymi rodzi zagrożenie poważnymi i trudnymi do przewidzenia konsekwencjami, co stanowi bezwzględną przesłankę, aby uznać osobę stawiającą się do kwalifikacji wojskowej za trwale i całkowicie niezdolną do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny – kategoria E, zał. nr 2, gr. I. Należy wskazać, że Sąd nie jest uprawiony do oceny fachowości przeprowadzonej u H. C.konsultacji psychiatrycznej oraz prawidłowości ustaleń komisji lekarskich w zakresie stwierdzonego u niej schorzenia. Sąd nie może również zmienić we własnym zakresie takiej oceny i zakwalifikować skarżącej do innej kategorii zdolności do służby wojskowej niż uczyniła to komisja na podstawie przeprowadzonych badań lekarskich, ani też zlecać przeprowadzenia dodatkowych badań innej komisji, celem weryfikacji dotychczasowych badań. Sąd kontroluje, czy rozstrzygnięcie w sprawie zostało podjęte na podstawie kompletnego materiału dowodowego obejmującego niezbędne badania lekarskie oraz, czy dokonana kwalifikacja zdolności do służby jest z tym materiałem spójna. Podstawą orzekania dla sądu administracyjnego jest materiał faktyczny i dowodowy zgromadzony w postępowaniu przed organem administracji. Podkreślić należy, że istotą orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej nie jest stwierdzenie stanu zdrowia orzekanego - tak jak jest to w typowym badaniu lekarskim - ale rozstrzygnięcie o zdolności orzekanego do służby wojskowej (jak wielokrotnie stwierdzał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, m.in. w orzeczeniu z dnia 14 października 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 279/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Adminsitracyjnych). Rozpoznane schorzenie jest więc podstawą do jej klasyfikacji pod kątem rozstrzygnięcia o zdolności do czynnej służby wojskowej i jedynie do specjalistycznej wiedzy medycznej lekarzy orzeczników należy ocena, czy badany jest do tej służby zdolny. Zatem jeżeli w myśl zapisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 stycznia 2018 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach rozpoznane schorzenie stanowi o niezdolności do tej służby - to orzekany jest niezdolny do czynnej służby wojskowej (tak w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 28 grudnia 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 746/17; z dnia 2 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1186/17 i z dnia 20 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 926/17, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Adminsitracyjnych). W tej sytuacji skoro komisja uznała, że stwierdzone u H. C. problemy zdrowotne kwalifikują ją do kat. E, a kwalifikacja ta w sensie medycznym znajdująca uzasadnienie w § 70 pkt 5 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 stycznia 2018 r. nie została skutecznie podważona, to brak było podstaw do przyjęcia, że zaskarżone orzeczenie naruszało przepisy prawa. W ocenie Sądu zarzuty podniesione przez skarżącą są niezasadne, bowiem zgromadzona w sprawie dokumentacja lekarska, w tym w szczególności karta informacyjna leczenia szpitalnego w Oddziale Psychiatrii i Detoksykacji Samodzielnego Publicznego ZOZ w [...] oraz wyniki wykonanych badań lekarskich i konsultacji specjalistycznych, nie budziły żadnych wątpliwości co do dokonanych ustaleń, a tym samym CWKL prawidłowo stwierdziła obligatoryjną niezdolność H. C. do pełnienia czynnej służby wojskowej. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem należy wskazać, że "tam, gdzie w wykazie ściśle powiązano występowanie określonej choroby ze ściśle określoną kategorią - samo stwierdzenie występowania danej choroby u badanego jest wystarczające do rozstrzygnięcia, czy jest on zdolny do służby wojskowej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Bd 60/08 - LEX nr 489130). Biorąc powyższe pod uwagę, organy orzecznicze obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie administracyjne, bowiem należycie rozważono okoliczności i fakty istotne dla wyniku postępowania, ustalone na podstawie niezbędnych badań lekarskich. Zdaniem Sądu komisje lekarskie opierając się na dokumentach zgromadzonych w toku postępowania miały wystarczające podstawy do zastosowania przepisu § 16 powołanego rozporządzenia, a w dalszej konsekwencji § 70 pkt 5 załącznika nr 2, który w odniesieniu do kandydata do służby wojskowej nakłada obowiązek orzeczenia kategorii E zdolności do służby wojskowej. Stwierdzonego w zaskarżonym orzeczeniu rozpoznania choroby i zakwalifikowania jej do odpowiedniej kategorii nie sposób zakwestionować również z tej przyczyny, iż lekarz orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2018 r. stwierdził całkowitą niezdolność do pracy H. C. do dnia [...] czerwca 2021 r. Jest to okoliczność znana Sądowi z urzędu, albowiem skarżąca przedłożyła kopię przedmiotowego orzeczenia ubiegając się o przyznanie prawa pomocy (sygn. akt II SPP/Wa 413/19). Zgodnie z tezą zawartą w wyroku NSA z dnia 12 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1111/14 (publik. LEX nr 2033947), aktami sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 p.p.s.a. są zarówno akta sądowe, jak i przedstawione sądowi administracyjnemu akta administracyjne. Zawarty w art. 133 § 1 p.p.s.a. obowiązek orzekania przez sąd administracyjny na podstawie "akt sprawy", nie wyłącza bowiem w postępowaniu sądowoadministracyjnym możliwości przeprowadzenia przez sąd uzupełniającego postępowania dowodowego, czy też wzięcia pod uwagę faktów powszechnie znanych, nawet w przypadku niepowołania się na nie przez strony. Za niezasadne zatem należy uznać twierdzenia skarżącej zawarte w skardze, iż CWKL nieprawidłowo ustaliła u orzekanej stan zdrowia posługując się przy tym "nieprawdziwą dokumentacją". Rozstrzygnięcie w zakresie zdolności do czynnej służby wojskowej pokrywa się bowiem z orzeczeniem uprawnionego organu cywilnego w przedmiocie stwierdzenia u skarżącej całkowitej niezdolności do pracy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), orzekł jak w sentencji wyroku.