II SA/Wa 757/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2009 r. sprawy ze skargi Z.D. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pieniężnego należnego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej – oddala skargę – Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania Z.D., na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego (WBE) w L. z dnia [...] lutego 2009 r. o odmowie przyznania prawa do świadczenia pieniężnego należnego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej za okres od dnia [...] sierpnia 2004 r. do dnia [...] lipca 2005 r. wydaną na mocy art. 8, 95 pkt 1, art. 96 ust. 1, 7 i 9 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892) oraz art. 1 i 12 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 z późn. zm.). Organ w przedmiotowej sprawie ustalił następujący stan faktyczny. Dowódca [...] Okręgu Wojskowego w W. decyzją z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] wypowiedział Z.D. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.) i § 137 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 z późn. zm.). W następstwie powyższego żołnierz wskutek skróconego okresu wypowiedzenia został zwolniony ze służby w dniu [...] października 2003 r. i przeniesiony do rezerwy. W konsekwencji zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, Dyrektor WBE w L. wypłacił wymienionemu jednorazowo uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, w kwocie [...] zł, brutto za okres od dnia [...] listopada 2003 r. do dnia [...] października 2004 r. Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] marca 2003 r. wypowiadającej Z.D. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej i decyzją Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] września 2005 r. nr [...] wymieniony został przywrócony do służby z dniem [...] listopada 2003 r. Następnie Dowódca [...] Okręgu Wojskowego rozkazem personalnym z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] zwolnił Z.D. z zawodowej służby wojskowej w związku z orzeczeniem Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w L. z dnia [...] czerwca 2004 r. Za datę zwolnienia przyjęto dzień [...] lipca 2004 r. (data uprawomocnienia się orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej). Dyrektor WBE w L. w dniu 12 stycznia 2006 r. poinformował Z.D. o wypłacie świadczenia pieniężnego za okres od dnia [...] sierpnia 2004 r. do dnia [...] lipca 2005 r. i przekazaniu tej należności, pomniejszonej o kwotę tego świadczenia wypłaconego z tytułu przedniego (nieskutecznego) zwolnienia, na wskazany przez zainteresowanego rachunek bankowy w dniu [...] stycznia 2006 r. W dniu 28 marca 2006 r. Z.D. złożył do Dyrektora WBE w L. wniosek w sprawie wypłaty mu świadczenia pieniężnego za okres od dnia [...] sierpnia 2004 r. do dnia [...] lipca 2005 r. Wskutek złożenia skargi na bezczynność Dyrektora WBE w L. w przedmiocie wniosku o wypłatę należności pieniężnych przysługujących przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. akt III SAB/Lu 13/08 zobowiązał Dyrektora WBE w L. do wydania decyzji w sprawie wniosku Z.D. w terminie 30 dni od dnia doręczenia akt organowi. Dyrektor WBE w L., powołując się na powyższy wyrok, decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. odmówił wymienionemu przyznania prawa do świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej za okres od dnia [...] sierpnia 2004 r. do dnia [...] lipca 2005 r. Minister Obrony Narodowej, po rozpoznaniu odwołania Z.D., decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ stwierdził, że brak jest podstaw do dwukrotnej wypłaty uposażenia z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Z.D. został tylko raz zwolniony ze służby wojskowej, tj. w dniu [...] lipca 2004 r., zatem przysługuje mu z tego tytułu tylko jedno świadczenie pieniężne. Z treści przepisu art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jednoznacznie wynika, że z tytułu jednego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, możliwie jest otrzymanie tylko jednego 12-miesięcznego uposażenia. Przyznanie i wypłacenie żołnierzowi w 2003 r. przysługującego mu wówczas świadczenia, nastąpiło z tego samego tytułu prawnego co świadczenie wypłacone wnioskodawcy w dniu [...] stycznia 2006 r. Jest to zatem to samo świadczenie, oparte na tym samym tytule prawnym. W związku z tym, dopuszczalne było zaliczenie kwoty wypłaconej z tego tytułu w 2003 r. w poczet kwoty należnej w 2006 r. W ten sposób nastąpiło wyrównanie wysokości należnego aktualnie świadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z.D. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2009 r. i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora WBE w L., zarzucając naruszenie art. 95 pkt. 1, art. 96 ust. 7, art. 103, art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz art. 156 § 1 pkt. 1 i pkt. 2 k.p.a. Skarżący zakwestionował właściwość Dyrektora WBE w L. do wydania decyzji w jego sprawie. Wskazał, że wszelkie decyzje administracyjne w zakresie ustalania prawa do uposażenia przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej mogą wydawać jedynie dowódcy jednostek wojskowych (w jego przypadku Wojskowy Komendant Uzupełnień L. – [...]). Zwrócił uwagę, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. akt III SAB/Lu 13/08 zobowiązał Dyrektora WBE w L. do wydania decyzji w przedmiocie wypłaty świadczenia pieniężnego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, a nie ustalenia przyznania prawa do tegoż świadczenia. W jego ocenie, organy wojskowe wadliwie odmówiły mu obecnie przyznania przedmiotowego świadczenia w pełnej wysokości i bez podstawy prawnej dokonały potrącenia kwoty świadczenia wypłaconej w 2003 r. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana pod tym względem nie zasługuje na uwzględnienie. Organ nie naruszył wydając zaskarżoną decyzję przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy ani też przepisów prawa procesowego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Wbrew twierdzeniom skarżącego, Dyrektor WBE w L. był właściwy do wydania decyzji w przedmiocie uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującego żołnierzowi przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby. Kwestia właściwości w przedmiotowej sprawie została omówiona w uzasadnieniu powoływanego także przez skarżącego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. akt III SAB/Lu 13/08. Zgodnie z art. 96 ust. 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, wypłaty należności pieniężnej przysługującej żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, dokonuje wojskowy organ emerytalny właściwy dla adresu zameldowania żołnierza. Stosownie zaś do art. 96 ust. 9 tej ustawy - wypłaty należności, o których mowa w ust. 7, dokonuje się na pisemny wniosek żołnierza zawodowego, na podstawie decyzji wojskowego organu emerytalnego właściwego dla adresu zameldowania żołnierza. Jest to wyjątek od zasady, że należności pieniężne, związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, wypłaca się na podstawie decyzji dowódcy, o którym mowa w art. 104 ustawy. Złożenie wniosku o wypłatę tego świadczenia zatem wszczyna postępowanie administracyjne, które musi zostać zakończone wydaniem decyzji administracyjnej, zaś organem orzekającym jest dyrektor WBE. Organ prawidłowo odmówił przyznania świadczenia pieniężnego przysługującego żołnierzowi przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby za okres od dnia [...] sierpnia 2004 r. do dnia [...] lipca 2005 r., ponieważ świadczenie to zostało już skarżącemu wypłacone. Z.D. dwa razy był zwalniany z zawodowej służby wojskowej, nabywając uprawnienie do świadczenia pieniężnego będącego przedmiotem sporu. W roku 2003 uprawnienie to przysługiwało na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 z późn. zm.), zgodnie z którym żołnierzom zwolnionym z zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba stała, niezależnie od odprawy, przysługuje co miesiąc przez okres roku po zwolnieniu ze służby uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Natomiast w związku z powtórnym zwolnieniem ze służby w roku 2004 tożsame uprawnienie przysługiwało na podstawie art. 95 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, stosownie do którego żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, przysługuje przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wypłacane co miesiąc świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Z faktu dwukrotnego zwalniania skarżącego z zawodowej służby wojskowej nie można jednak bezpośrednio wywodzić, że żołnierzowi przysługuje dwukrotnie prawo do otrzymania świadczeń związanych ze zwolnieniem ze służby. Nie można bowiem tracić z pola widzenia okoliczności, że decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] lipca 2005 r. stwierdzono nieważność decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] marca 2003 r. wypowiadającej Z.D. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Jako, że decyzja stwierdzająca nieważność rozkazu personalnego wywołała skutki ex tunc, to tym samym, pierwsze zwolnienie z zawodowej służby wojskowej było bezskuteczne. Uznać zatem trzeba, że skarżący wobec bezskuteczności wypowiedzenia zachował status żołnierza pozostającego w zawodowej służbie wojskowej aż do momentu ponownego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. W konsekwencji należy przyjąć, że skarżący został skutecznie zwolniony ze służby tylko raz, a zatem przysługiwało mu prawo do jednego tylko świadczenia pieniężnego wypłacanego przez okres roku po zwolnieniu ze służby. Niewątpliwie świadczenie pieniężne przysługujące za okres jednego roku po zwolnieniu ze służby (uposażenie) wypłacone jednorazowo w roku 2003, na skutek stwierdzenia nieważności wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej należy uznać za świadczenie wypłacone przedwcześnie. Jednakże w dacie wypłacenia świadczenia pieniężnego wynikającego z faktu zwolnienia ze służby wskutek wypowiedzenia istniały podstawy faktyczne i prawne do takiej wypłaty i wobec tego nie można przyjąć, że było to świadczenie nienależne w rozumieniu prawa cywilnego. Fakt wypłaty tego świadczenia pieniężnego, nie może pozostać bez wpływu na wysokość świadczenia wypłacanego na skutek ostatecznego i zgodnego z prawem zwolnienia ze służby wojskowej, skoro świadczenie to ma charakter jednorazowy a stosunek służbowy został prawnie skutecznie rozwiązany tylko jeden raz (por. stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach zakończonych wyrokami: z dnia 27 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 932/08, z dnia 23 lipca 2009 r. sygn. akt I OSK 1471/08 i z dnia 22 września 2009 r., sygn. akt I OSK 80/09 - dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem należy uznać, że dokonanie wypłaty w dniu [...] stycznia 2006 r. przedmiotowego świadczenia pieniężnego za okres od dnia [...] sierpnia 2004 r. do dnia [...] lipca 2005 r. z uwzględnieniem zaliczenia na jego poczet kwoty wypłaconej z tego samego tytułu w 2003 r., uprawniało organy orzekające do odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia, gdyż skarżącemu przysługuje tylko jedno świadczenie w związku ze zwolnieniem ze służby. W sprawie nie doszło do zastosowania instytucji potrącenia, która w odniesieniu do uposażenia i świadczeń przysługujących żołnierzom zawodowym znajduje uregulowanie w treści art. 103 obowiązującej ustawy pragmatycznej oraz przepisach ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.), do których odsyła powołany art. 103 ust. 1. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.