II SA/Wa 771/16
WyrokWSA w Warszawie2016-11-23
Skład orzekający: Ewa Marcinkowska, Ewa Grochowska-Jung, Danuta Kania
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, wydając decyzję w przedmiocie odprawy mieszkaniowej po wejściu w życie nowelizacji przepisów, powinien zastosować przepisy w nowym brzmieniu, czy też przepisy obowiązujące w dacie wydania poprzedniej decyzji, zgodnie z wykładnią NSA, uwzględniając racje aksjologiczne i interes strony?Ratio decidendi
Sąd uznał, że w sytuacji istotnej zmiany stanu prawnego, która mogłaby działać na niekorzyść strony, organ administracji może odstąpić od ścisłego stosowania nowych przepisów i zastosować przepisy obowiązujące przed nowelizacją, jeśli jest to zgodne z wykładnią NSA i służy ochronie słusznego interesu strony. W tym przypadku, mimo wejścia w życie nowych przepisów, organ prawidłowo zastosował poprzednie brzmienie art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz wykładnię NSA, aby zapewnić stronie korzystniejsze rozstrzygnięcie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku Z. M. o wypłatę odprawy mieszkaniowej po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Po wieloletnim postępowaniu i uchyleniu przez NSA poprzedniego wyroku WSA oraz decyzji organu, organ II instancji wydał decyzję, w której zastosował przepisy obowiązujące przed nowelizacją ustawy o Agencji Mienia Wojskowego, kierując się wykładnią NSA i racjami aksjologicznymi. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów, w tym błędną interpretację wyroku NSA i zastosowanie nieprawidłowych norm do wyliczenia odprawy. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung, Danuta Kania (sprawozdawca), , Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Wiechowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odprawy mieszkaniowej oddala skargę.
Prezes Agencji Mienia Wojskowego decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), dalej: "k.p.a.", art. 84 ust. 2, art. 120 ust. 1, art. 121, art. 17 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego (Dz. U. z 2015 r., poz. 1322) oraz art. 47 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2015, poz. 746 ze zm.), uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] o wypłacie Z. M. odprawy mieszkaniowej w wysokości [...] zł i orzekł: (1) o przyznaniu wyżej wymienionemu odprawy mieszkaniowej w wysokości [...] zł, (2) o wypłacie odprawy mieszkaniowej w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy tok postępowania wskazując, co następuje:
Z dniem [...] kwietnia 1997 r. Z. M. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej nabywając uprawnienia do emerytury wojskowej.
W związku z brakiem możliwości wykupu zajmowanego lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...] zainteresowany w dniu [...] sierpnia 2012 r. wystąpił do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...] z wnioskiem o wypłatę odprawy mieszkaniowej.
Organ I instancji decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji o wypłacie odprawy mieszkaniowej. Prezes Agencji w wyniku rozpatrzenia odwołania strony, decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Na skutek skargi Z. M., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 106/13 uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Agencji z dnia [...] listopada 2012 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...] z dnia [...] października 2012 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż organ powinien ustalić w oparciu o jakie przepisy należy badać materię istnienia przedmiotowego uprawnienia uwzględniając dodatkowo datę wszczęcia postępowania administracyjnego.
Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] orzekł o wypłacie Z. M. odprawy mieszkaniowej w wysokości [...] zł. Wartość przysługującego lokalu mieszkalnego ustalono jako iloczyn maksymalnej powierzchni użytkowej podstawowej, przypadającej na jedną normę, ilości norm należnych żołnierzowi w dniu wydania decyzji o wypłacie odprawy mieszkaniowej, wskaźnika 1,66 oraz wskaźnika ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania w poprzednim kwartale, określanego w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (zwanego dalej: "wskaźnikiem ceny 1 m2"). Organ zastosował wskaźnik ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania w IV kwartale 2006 r., określony w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 14 lutego 2007 r. w wysokości 2 619 zł.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] Prezes Agencji, po rozpatrzeniu odwołania strony, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Na skutek skargi Z. M., wyrokiem z dnia 23 stycznia 2014r. sygn. akt II SA/Wa 1953/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na ww. decyzję.
Następnie, na skutek skargi kasacyjnej złożonej przez zainteresowanego, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1165/14 uchylił zaskarżony wyrok Sądu I instancji oraz zaskarżoną decyzję Prezesa Agencji z dnia [...] sierpnia 2013 r.
W uzasadnieniu Sąd II instancji wskazał, iż w ustawie o zakwaterowaniu sił zbrojnych RP przewidziano prawo żołnierzy zawodowych do otrzymania odprawy mieszkaniowej. Ekonomiczną funkcją odprawy mieszkaniowej, o której mowa w art. 47 ustawy z 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, wypłacanej ze środków Skarbu Państwa, jest udzielenie pomocy byłemu żołnierzowi w zaspokojeniu jego potrzeb mieszkaniowych po zakończeniu służby wojskowej, jeśli nie może on pozostać w dotychczasowym mieszkaniu z uwagi na jego niezbędność do zaspokojenia potrzeb żołnierzy znajdujących się aktualnie w służbie czynnej. Zakłada to więc obowiązek opuszczenia dotychczas zajmowanego lokalu (kwatery) i poszukiwanie go poza służbą, czego ekonomiczne skutki ma łagodzić właśnie odprawa mieszkaniowa. Odprawa jest zatem świadczeniem, które otrzymuje zwolniony ze służby żołnierz zawodowy w celu rekompensaty faktu utraty dotychczasowej kwatery stałej.
Skarżący będący byłym żołnierzem wystąpił o wypłatę odprawy mieszkaniowej na podstawie art. 58a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych. Stosownie do treści art. 58a ww. ustawy, w przypadku gdy sprzedaż lokalu mieszkalnego nie jest możliwa ze względu na nieuregulowany stan prawny związanej z nim nieruchomości gruntowej lub inne ciążące na tym lokalu wady prawne, a przeszkody te nie zostały usunięte do dnia 1 stycznia 2007 r., to osoba uprawniona do zakupu tego lokalu uzyskuje z tym dniem uprawnienia do odprawy mieszkaniowej (ust. 1). W przypadku, o którym mowa w ust. 1, stosuje się przepisy art. 41 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 4 pkt 1, ust. 6-8, art. 42 ust. 1 i 3, art. 45 oraz art. 47, a także przepisy art. 23 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 stosuje się odpowiednio (ust. 2).
Sąd II instancji wskazał, iż istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do wyjaśnienia, czy przy ustalaniu wysokości należnej skarżącemu odprawy mieszkaniowej należało zastosować wskaźnik ceny 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania w kwartale poprzedzającym dzień 1 stycznia 2007 r., tj. według wskaźnika ogłoszonego w Komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 14 lutego 2007 r. w sprawie ceny 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za IV kwartał 2006 r., czy też według tego wskaźnika z kwartału poprzedzającego dzień złożenia wniosku o wypłatę odprawy lub wydania decyzji o wypłacie tej odprawy. Stanowisko organów administracji i akceptujące je stanowisko Sądu I instancji opiera się na znalezieniu wspólnego punktu odniesienia pomiędzy uprawnieniem żołnierzy wynikającym z art. 23 ustawy o zakwaterowaniu i uprawnieniu żołnierzy z art. 58a tej ustawy. Tym punktem odniesienia, zdaniem Sądu, jest moment nabycia uprawnień, w pierwszym przypadku dzień zwolnienia ze służby a w drugim, mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, dzień uzyskania uprawnienia wskazany w art. 58a tej ustawy tj. 1 stycznia 2007 r. Przy czym zróżnicowanie uprawnień tych dwóch grup żołnierzy wynika z braku odszkodowawczego charakteru tej odprawy oraz z posiadania uprawnienia do dalszego korzystania z lokalu przez żołnierzy otrzymujących odprawę na podstawie art. 58a ustawy, przy konieczności opuszczenia lokalu przez żołnierzy otrzymujących odprawę mieszkaniową na podstawie art. 23 ustawy.
Sąd II instancji nie podzielił powyższego stanowiska. Wskazał, iż Sąd I instancji błędnie przyjął, że skarżący po otrzymaniu odprawy będzie nadal posiadał uprawnienie do zajmowania lokalu, w którym obecnie zamieszkuje. Zaprzecza tej tezie szereg przepisów ustawy o zakwaterowaniu, m.in. art. 41 ust. 1 pkt 1, z którego wynika, że żołnierz jest obowiązany opróżnić lokal mieszkalny jeżeli nie przysługuje mu prawo do zakwaterowania w związku ze skorzystaniem z uprawnień, o których mowa w art. 21 ust. 6 pkt 2 ww. ustawy, tj. gdy otrzymał odprawę mieszkaniową. Przepis ten stosownie do art. 58a ust. 2 tej ustawy stosuje się do żołnierzy, którzy otrzymują odprawę mieszkaniową na podstawie art. 58a ust. 1 ustawy. Ze wskazanego ust. 2 art. 58a wynika także, iż do tych żołnierzy stosuje się przepisy art. 45 ustawy o zakwaterowaniu, który reguluje postępowanie egzekucyjne mające na celu wyegzekwowanie opróżnienia lokalu mieszkalnego przez osoby, które otrzymały odprawę mieszkaniową. Z powyższego wynika, że wbrew wywodom Sądu I instancji, obowiązek opuszczenia zajmowanego lokalu po otrzymaniu odprawy mieszkaniowej, dotyczy zarówno żołnierzy otrzymujących odprawę na podstawie art. 23 ustawy, jak i na podstawie art. 58a tej ustawy. Zatem argumentacja Sądu oparta na tej okoliczności, nie usprawiedliwia różnicowania sytuacji tych dwóch grup żołnierzy, co do przyjmowania różnych co do wysokości wskaźników 1 m², co znacznie wpływa na wysokość odprawy.
Następnie Sąd II instancji wskazał, że żaden przepis ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie reguluje kwestii, według jakiej daty należy ustalać wskaźnik ceny 1 m² powierzchni użytkowej budynku. Jest tak zarówno w stosunku do odprawy mieszkaniowej przysługującej żołnierzom na podstawie art. 23 tej ustawy, jak i na podstawie jej art. 58a. W związku z tym, uwzględniając także art. 32 Konstytucji RP, przewidujący równość wszystkich wobec prawa, tj. prawo do równego traktowania przez władze publiczne, uzasadnionym jest przyjęcie prokonstytucyjnej wykładni art. 58a ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu, poprzez przyjęcie w stosunku do żołnierzy otrzymujących odprawę na tej podstawie, tych samych uregulowań do ustalenia wysokości ww. wskaźnika, jakie stosuje się do żołnierzy otrzymujących odprawę na podstawie art. 23 tej ustawy. Brak jest jakichkolwiek przesłanek aby stosować wobec tych dwóch grup odmienne zasady ustalania tego wskaźnika, który stosuje się do art. 47 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Gdyby wolą ustawodawcy było zróżnicowane stosowanie tego wskaźnika do tych grup żołnierzy, to wskazałby to wprost przez określenie z jakiego dnia wskaźnik należy stosować. Podobnie jak to czyni w innych przepisach tej ustawy np. w art. 47 ust.1 pkt 3, określając ilość norm należnych z dnia wydania decyzji. Sąd II instancji podkreślił, iż niewątpliwym jest, że osoby otrzymujące odprawę mieszkaniową na podstawie art. 58a ustawy, nawet przy przyjęciu najbardziej korzystnego wskaźnika ceny 1 m², nie uzyskają odprawy wyższej niż wysokość bonifikaty, którą otrzymałyby nabywając zajmowany lokal, którego ze względu na nieuregulowany stan prawny nabyć nie mogą.
Następnie Sąd II instancji wskazał, iż stosownie do art. 58a ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu do ustalenia odprawy mieszkaniowej wskazanej w art. 58a ust. 1 tej ustawy wprost stosuje się przepis art. 47 tej ustawy. Regulacja ta ma także zastosowanie wprost do żołnierzy, którzy otrzymują odprawę na podstawie art. 23 ustawy. Przepisy art. 47 określają zarówno zasady ustalania wysokości odprawy mieszkaniowej (art. 47 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 ) oraz tryb postępowania w tych sprawach (art. 47 ust. 2 i ust. 5). Przepis art. 47 ust. 1 omawianej ustawy stanowi, że odprawa mieszkaniowa wynosi 3% wartości przysługującego lokalu mieszkalnego za każdy rok podlegający zaliczeniu do wysługi lat, od której jest uzależniona wysokość dodatku za długoletnią służbę wojskową i nie może być niższa niż 45% oraz wyższa niż 80% wartości przysługującego lokalu mieszkalnego. Odprawę oblicza się i wypłaca według następujących zasad: (1) żołnierzowi zawodowemu, zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, przysługuje odprawa obliczona z uwzględnieniem okresu służby liczonego w pełnych latach, z tym że rozpoczęty rok przyjmuje się jako rok pełny; (2) żołnierzowi zawodowemu zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, jeżeli nie nabył prawa do emerytury wojskowej, w przypadku wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez właściwy organ wojskowy lub któremu przyznano wojskową rentę inwalidzką przed nabyciem prawa do emerytury wojskowej, przysługuje odprawa w wysokości 45% wartości przysługującego lokalu mieszkalnego; (3) wartość przysługującego lokalu mieszkalnego jest iloczynem maksymalnej powierzchni użytkowej podstawowej przypadającej na jedną normę, o której mowa w art. 26 ust. 1, ilości norm należnych żołnierzowi w dniu wydania decyzji o wypłacie odprawy mieszkaniowej, wskaźnika 1,66, wskaźnika ceny 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania w poprzednim kwartale, określanego w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
Z art. 47 ust. 1 pkt 3 omawianej ustawy wynika, że ilości norm należnych żołnierzowi określa się na dzień wydania decyzji o wypłacie odprawy mieszkaniowej, którym co do zasady jest dzień zwolnienia ze służby (art. 47 ust. 2). Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, iż użyte w art. 47 ust. 1 pkt 3 omawianej ustawy określenie "poprzedni kwartał", należy odnieść do kwartału, poprzedzającego wydanie decyzji o wypłacie odprawy mieszkaniowej. Prawidłowa wykładnia art. 47 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, określającego zasady obliczenia wysokości odprawy mieszkaniowej prowadzi do wniosku, że w tym przypadku bez znaczenia jest zarówno dzień, w którym decyzja o zwolnieniu żołnierza z czynnej służby wojskowej stała się ostateczna, jak i dzień w którym nastąpiło doręczenie organowi stosownego wniosku żołnierza o odprawę. W świetle art. 47 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy dla zastosowania wskaźnika ceny 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania w poprzednim kwartale, określanego w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, decydujące znaczenie ma dzień wydania decyzji o wypłacie odprawy mieszkaniowej.
W świetle powyższego, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że właściwym dniem na jaki określa się wysokość wskaźnika ceny 1 m², jest 1 stycznia 2007 r. Dodatkowo wskazać należy, że wbrew wywodom Sądu pierwszej instancji, w dniu 1 stycznia 2007r. żołnierze wskazani w art. 58a ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu uzyskują tylko uprawnienie do ubiegania się o odprawę, ale z tym dniem nie powstaje jeszcze wymagalność odprawy mieszkaniowej. Prawo to może być zrealizowane dopiero pod warunkiem złożenia wniosku przez żołnierza, który wszczyna postępowanie. Nie należy tu zapominać, że ustawodawca nie wskazał w jakim okresie uprawniony może skorzystać z tego uprawnienia, zapewne biorąc pod uwagę to, że stan prawny nieruchomości w bliżej nieokreślonym czasie może zostać uregulowany a przeszkody uniemożliwiające sprzedaż lokalu usunięte, co umożliwi kupno tego lokalu przez żołnierza. Zatem powstanie uprawnienia z dniem 1 stycznia 2007 r. nie uprawnia organu do zastosowania w sprawach dotyczących odpraw mieszkaniowych rozpoznawanych po dniu 30 czerwca 2010 r. tylko jednego wskaźnika ceny 1 m², obowiązującego na dzień 1 stycznia 2007 r., w stosunku do żołnierzy, którzy po pewnym czasie zrezygnowali z oczekiwania na powstanie możliwości kupna lokalu i wnieśli o wypłatę odprawy mieszkaniowej, której wypłata spowoduje konieczność opuszczenia lokalu.
Z tych względów, zarzut naruszenia art. 58a ust. 1 i 2 w związku z art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w związku z art. 32 Konstytucji RP jest uzasadniony.
Końcowo Sąd II instancji wskazał, iż z uwagi na to, że stan faktyczny w sprawie nie jest kwestionowany, a do rozstrzygnięcia pozostawała jedynie kwestia z jakiej daty należy zastosować wskaźnik 1 m², zaistniały przesłanki do uchylenia zaskarżonego wyroku i rozpoznania skargi oraz uchylenia zaskarżonej decyzji stosownie do art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.". Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej ponownie rozpoznając sprawę zastosuje się do przyjętej wyżej wykładni prawa materialnego, w szczególności, do ustalenia wysokości odprawy mieszkaniowej, o którą wniósł Z. M., zastosuje - stosownie do art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP - wskaźnik ceny 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytku w poprzednim kwartale (licząc od dnia orzekania o odprawie mieszkaniowej), określony w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
W wyniku ponownego rozpatrzenia odwołania Z. M. od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Prezes Agencji Mienia Wojskowego wydał powołaną na wstępie decyzję z dnia [...] lutego 2016 r.
W jej uzasadnieniu organ wskazał, iż w myśl z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Organ zaznaczył, że z dniem 1 października 2015 r. na podstawie art. 120 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego (Dz. U. z 2015 r., poz. 1322) nastąpiło połączenie Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z Agencją Mienia Wojskowego poprzez przejęcie Agencji Mienia Wojskowego przez Wojskową Agencję Mieszkaniową. Wojskowa Agencja Mieszkaniowa po połączeniu, otrzymała z dniem 1 października 2015 r. nazwę Agencja Mienia Wojskowego.
Na podstawie ww. ustawy uchylony został przepis art. 58a ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. 2015, poz. 746 ze zm.) stanowiący podstawę wypłaty Z. M. odprawy mieszkaniowej. Dotychczasowe brzmienie tego przepisu zostało uregulowane w art. 84 ust. 2 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy sprzedaż lokalu mieszkalnego nie jest możliwa ze względu na nieuregulowany stan prawny związanej z nim nieruchomości gruntowej lub inne ciążące na tym lokalu wady prawne, a przeszkody te nie zostały usunięte do dnia 1 stycznia 2007 r., osoba uprawniona do nabycia tego lokalu uzyskuje z tym dniem uprawnienia do odprawy mieszkaniowej. W tym przypadku stosuje się przepisy art. 23 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 pkt 1, art. 41 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i 4 - 7, art. 45 oraz art. 47 ustawy z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Organ odwoławczy stwierdził, iż w przypadku Z. M. zostały spełnione przesłanki określone w art. 84 ust. 2 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego, bowiem do dnia 1 stycznia 2007 r. zajmował on lokal mieszkalny na podstawie decyzji przydziału osobnej kwatery stałej, który to tytuł prawny - w myśl obowiązującego wówczas art. 56 ustawy o zakwaterowaniu - uprawniał do nabycia zajmowanego lokalu mieszkalnego. Niemniej z uwagi na nieuregulowany stan prawny nieruchomości, lokal ten do dnia 1 stycznia 2007 r. nie mógł być przeznaczony do sprzedaży. Zatem strona nabyła prawo do odprawy mieszkaniowej.
Powołana wyżej ustawa o Agencji Mienia Wojskowego w art. 107 zmieniła także przepis art. 47 ustawy o zakwaterowaniu regulujący sposób naliczania należnej odprawy mieszkaniowej. Zgodnie z tym przepisem odprawa mieszkaniowa wynosi 3% wartości przysługującego lokalu mieszkalnego za każdy rok podlegający zaliczeniu do wysługi lat, od której jest uzależniona wysokość dodatku za długoletnią służbę wojskową i nie może być niższa niż 45% oraz wyższa niż 80% wartości przysługującego lokalu mieszkalnego. Wartość przysługującego lokalu mieszkalnego jest iloczynem maksymalnej powierzchni użytkowej podstawowej przypadającej na jedną normę, o której mowa w art. 26 ust. 1, ilości norm należnych żołnierzowi w okresie zawodowej służby wojskowej w dniu wskazanym przez żołnierza, wskaźnika 1,66, wskaźnika ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania w kwartale poprzedzającym kwartał, w którym nastąpiło zwolnienie z tej służby, określanego w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
Organ odwoławczy stwierdził, iż uwzględniając stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w ww. wyroku nie ma możliwości zastosowania w niniejszej sprawie wprost ww. przepisu art. 47 ustawy o zakwaterowaniu. Sąd II instancji polecił przyjęcie do wyliczenia należnej stronie odprawy mieszkaniowej wskaźnika ceny 1 m2 obowiązującego w kwartale poprzedzającym kwartał wydania decyzji w sprawie, podczas gdy obowiązujący od dnia 1 października 2015 r. przepis art. 47 ustawy o zakwaterowaniu wprost wskazuje na przyjęcie tego wskaźnika z kwartału poprzedzającego kwartał, w którym nastąpiło zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Omawiany przepis art. 47 ustawy odnosi się do żołnierza zwolnionego ze służby wojskowej. Niemniej stosowanie wprost tego przepisu do emeryta wojskowego jakim jest Z. M., zwolnionego ze służby w 1997 r. (19 lat wcześniej), tj. przed wejściem w życie instytucji odprawy mieszkaniowej, działałoby na jego szkodę pomimo uwzględnienia do wyliczenia odprawy mieszkaniowej dodatkowo córki strony (3 normy zaludnienia). Stosując bowiem do zainteresowanego przepis art. 47 ustawy o zakwaterowaniu wysokość odprawy mieszkaniowej wynosiłaby [...] zł, co wynika z: (1) posiadanych na wskazany przez zainteresowanego dzień uprawnień do 48 m2 powierzchni użytkowej podstawowej, wynikających z następujących tytułów: (a) stan rodzinny łącznie z wnioskodawcą - 3 osoby x 12 m2 = 36 m2, (b) zajmowane stanowisko służbowe w etacie [...] - 12 m2, (2) wskaźnika 1,66, (3) obowiązującego w kwartale poprzedzającym kwartał zwolnienia zainteresowanego ze służby wojskowej (zwolniony z dniem [...] kwietnia 1997 r.) wskaźnika ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za I kwartał 1997 r., określonego w zarządzeniu Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 4 czerwca 1997 r. w wysokości 1 300 zł, (4) 60% - wynikających z posiadanej wysługi 20 lat, od której uzależniona jest wysokość wysługi za długoletnią służbę wojskową x 3%.
Zatem wysokość odprawy wynosiłby [...] zł, co wynika z rozrachunku: 48m2 x 1,66 x 1 300 x 60% = [...] zł.
Z powyższego jednoznacznie wynika, że zastosowanie do zainteresowanego wprost przepisu art. 47 ustawy o zakwaterowaniu, uzależniającego wysokość odprawy mieszkaniowej od czynników istniejących w okresie pełnienia służby wojskowej, nie jest możliwe.
W związku z powyższym, organ odwoławczy przyjął do wyliczenia odprawy mieszkaniowej wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 13 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1165/14. W wyroku tym Sąd wskazał za słuszne czynniki przyjęte przez organ I instancji w zaskarżonej decyzji, wpływające na wysokość odprawy mieszkaniowej za wyjątkiem wskaźnika ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, który polecił przyjąć z kwartału poprzedzającego kwartał orzekania o odprawie mieszkaniowej. Z tych względów do wyliczenia należnej odprawy mieszkaniowej należało przyjąć: (1) posiadane przez zainteresowanego uprawnienie do 36 m2 powierzchni użytkowej podstawowej, wynikające z następujących tytułów: (a) stan rodzinny łącznie z wnioskodawcą - 2 osoby x 12 m2 = 24 m2, (b) zajmowane stanowisko służbowe w etacie [...] - 12 m2, (2) wskaźnik 1,66, (3) obowiązujący w kwartale poprzedzającym kwartał wydania orzeczenia o odprawie mieszkaniowej wskaźnik ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za IV kwartał 2015 r., określony w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 lutego 2016 r. w wysokości 3 925 zł, (4) 60% - wynikający z posiadanej wysługi 20 lat, od której uzależniona jest wysokość wysługi za długoletnią służbę wojskową x 3%.
Zatem wysokość odprawy wynosi [...] zł, co wynika z rozrachunku: 36m2 x 1,66 x 3 925 x 60% = [...] zł.
Końcowo organ odwoławczy wskazał, iż uwzględniając wypłaconą stronie w dniu [...] lutego 2015 r. kwotę [...] zł tytułem odprawy mieszkaniowej wynikającą z decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], do wypłaty pozostało [...] zł, tj. różnica orzeczonej kwoty odprawy i kwoty już wypłaconej ([...] - [...] = [...] zł.).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] maja 2016 r. Z. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ II instancji.
Skarżący zarzucił naruszenie, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, przepisów:
- art. 47 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 47 ust. 2 zdanie drugie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej ,
- art. 84 ust. 1 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego,
- art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Ponadto, zdaniem skarżącego, organ błędnie zinterpretował stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1165/14.
W motywach skargi skarżący podniósł, iż wprawdzie w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy zastosował wskaźnik ceny 1 m2 powierzchni użytkowej zgodnie z wykładnią Sądu II instancji zwartą w ww. wyroku, jednak w sposób nieprawidłowy ustalił należną liczbę norm braną pod uwagę do wyliczenia wysokości odprawy.
Skarżący zauważył, że z dniem 1 października 2015 r. nastąpiła zmiana ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych. Sąd II instancji nie odniósł się do zmiany ustawy pomimo tego, że wyrok zapadł w dniu 13 listopada 2015 r. i oceniał zaskarżoną decyzję na podstawie przepisów obowiązujących w dacie orzekania.
Według nowego stanu prawnego ustawodawca nadal utrzymał prawo do odprawy mieszkaniowej dla tych uprawnionych, którzy z uwagi na nieuregulowany stan prawny nieruchomości nie mogą nabyć zajmowanego przez siebie lokalu, jednakże przepis regulujący to uprawnienie przeniósł do ustawy z dnia 10 lipca 2015r. o Agencji Mienia Wojskowego pod numerem redakcyjnym art. 84. Zmianie uległ także przepis art. 47 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, który w ust. 1 pkt 3 stanowi o naliczeniu odprawy w następujący sposób: wartość przysługującego lokalu to iloczyn maksymalnej powierzchni użytkowej podstawowej przypadającej na jedną normę, o której mowa w art. 26 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu, ilości norm należnych żołnierzowi w okresie zawodowej służby wojskowej w dniu wskazanym przez żołnierza, wskaźnika 1,66, wskaźnika ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania w kwartale poprzedzającym kwartał zwolnienia ze służby określonego w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Wydanie decyzji, zgodnie z art. 47 ust. 2 zdanie drugie ww. ustawy, następuje m.in. po złożeniu przez żołnierza oświadczenia o stanie rodzinnym na dzień przez niego wskazany.
Skarżący zaznaczył, że organ - przed wydaniem zaskarżonej decyzji - wezwał go do złożenia takiego oświadczenia. Skarżący podał określony dzień z całego okresu pełnienia służby, w którym miał maksymalne uprawnienia do norm powierzchni tuż przed zwolnieniem ze służby, tj. na dzień [...] marca 1997 r. Wówczas skarżącemu przysługiwały cztery normy z uwzględnieniem córki, która wówczas zamieszkiwała wspólnie ze skarżącym i jego żoną. Tymczasem organ, naliczając odprawę w zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa i wykładni dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, zastosował wskaźnik ceny 1 m2 aktualny według daty orzekania, natomiast pozostałe elementy, jakie składają się na odprawę mieszkaniową, wyliczył w oparciu o uprzednio obowiązujące przepisy. Tym samym naliczył odprawę w kwocie mniejszej o jedną normę, niż wynikająca z art. 47 ust. 1 pkt 3 znowelizowanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych.
Skarżący zauważył, iż Sąd II instancji wyraźnie stwierdził, że regułą jest rozstrzyganie sprawy w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie wydania decyzji, chyba, że dawne przepisy były dla strony względniejsze.
Skarżący podkreślił, iż organ powinien naliczyć odprawę mieszkaniową w wysokości uwzględniającej 4 normy powierzchni użytkowej podstawowej przy zastosowaniu współczynnika ceny 1 m2 z kwartału poprzedzającego datę wydania decyzji. Byłaby to kwota [...] zł (48 m2 x 1,66 x 3925 x 60%).
Skarżący zaznaczył, że w pozostałym zakresie nie kwestionuje potrącenia z wyliczonej kwoty odprawy tej części, która wypłacona została w dniu [...] lutego 2015r.
W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Mienia Wojskowego wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Dodatkowo organ wskazał, iż wytyczne zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1165/14 organ zastosował w zaskarżonej decyzji zarówno względem wskaźnika ceny 1 m2, jak i norm przysługujących skarżącemu. Podkreślił, iż z dniem 1 października 2015 r. weszła w życie nowelizacja przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych m.in. w zakresie wypłaty odprawy mieszkaniowej. Zgodnie z tą nowelizacją ustawodawca doprecyzował jaki wskaźnik ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego należy użyć przy wyliczaniu wartości (przysługującej kwatery) odprawy, a nadto umożliwił żołnierzowi wybór dnia z okresu służby, na jaki organ ma obliczyć normy. Zastosowanie wobec skarżącego wprost tego przepisu, w ocenie organu, nie było możliwe z uwagi na datę zwolnienia ze służby i istniejący wówczas wskaźnik, który - nawet przyjmując do obliczenia odprawy normy z uwzględnieniem córki - stanowiłby kwotę mało adekwatną do roli jaką odprawa mieszkaniowa ma do spełnienia obecnie. Z tego względu organ uznał, że bardziej miarodajny będzie poprzedni reżim prawny ustawy o zakwaterowaniu, niemniej z normami jakie stronie wówczas przysługiwały.
Organ zaznaczył, iż ww. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2013 r. odnosi się do stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania poprzednio zaskarżonej decyzji. Zgodnie z zasadą działania nowego prawa, organ powinien zastosować przepisy nowe, albowiem milczenie ustawodawcy co do reguł intertemporalnych należy uznać za przejaw bezpośredniego działania nowego prawa, chyba że przeciw jego stosowaniu przemawiają ważne racje aksjologiczne. Tymi racjami kierował się organ wydając zaskarżoną decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), dalej: "p.u.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
W ocenie Sądu, skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] lutego 2016r. została wydana w następstwie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1165/14 uchylającego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 1953/13 oraz decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wypłaty odprawy mieszkaniowej.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd II instancji wskazał, iż stosownie do art. 58a ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej do ustalenia odprawy mieszkaniowej wskazanej w art. 58a ust. 1 ww. ustawy wprost stosuje się przepis art. 47 tej ustawy. Przepisy art. 47 określają zarówno zasady ustalania wysokości odprawy mieszkaniowej (art. 47 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 ), jak i tryb postępowania w tych sprawach (art. 47 ust. 2 i ust. 5).
Przepis art. 47 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że odprawa mieszkaniowa wynosi 3% wartości przysługującego lokalu mieszkalnego za każdy rok podlegający zaliczeniu do wysługi lat, od której jest uzależniona wysokość dodatku za długoletnią służbę wojskową i nie może być niższa niż 45% oraz wyższa niż 80% wartości przysługującego lokalu mieszkalnego.
Odprawę oblicza się i wypłaca według następujących zasad: (1) żołnierzowi zawodowemu, zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, przysługuje odprawa obliczona z uwzględnieniem okresu służby liczonego w pełnych latach, z tym że rozpoczęty rok przyjmuje się jako rok pełny; (2) żołnierzowi zawodowemu zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, jeżeli nie nabył prawa do emerytury wojskowej, w przypadku wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez właściwy organ wojskowy lub któremu przyznano wojskową rentę inwalidzką przed nabyciem prawa do emerytury wojskowej, przysługuje odprawa w wysokości 45% wartości przysługującego lokalu mieszkalnego; (3) wartość przysługującego lokalu mieszkalnego jest iloczynem maksymalnej powierzchni użytkowej podstawowej przypadającej na jedną normę, o której mowa w art. 26 ust. 1, ilości norm należnych żołnierzowi w dniu wydania decyzji o wypłacie odprawy mieszkaniowej, wskaźnika 1,66, wskaźnika ceny 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania w poprzednim kwartale, określanego w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
Następnie Sąd II instancji zaznaczył, iż użyte w art. 47 ust. 1 pkt 3 omawianej ustawy określenie "poprzedni kwartał", należy odnieść do kwartału poprzedzającego wydanie decyzji o wypłacie odprawy mieszkaniowej. Prawidłowa wykładnia art. 47 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, określającego zasady obliczenia wysokości odprawy mieszkaniowej prowadzi do wniosku, że w tym przypadku bez znaczenia jest zarówno dzień, w którym decyzja o zwolnieniu żołnierza z czynnej służby wojskowej stała się ostateczna, jak i dzień w którym nastąpiło doręczenie organowi stosownego wniosku żołnierza o odprawę. W świetle art. 47 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy dla zastosowania wskaźnika ceny 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania w poprzednim kwartale, określanego w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, decydujące znaczenie ma dzień wydania decyzji o wypłacie odprawy mieszkaniowej, nie zaś dzień uzyskania uprawnienia do odprawy mieszkaniowej, tj. 1 stycznia 2007 r., jak przyjął to Sąd I instancji.
Sąd II instancji stwierdził, iż stan faktyczny niniejszej sprawy nie jest kwestionowany, a do rozstrzygnięcia pozostawała jedynie kwestia z jakiej daty należy zastosować wskaźnik 1 m². Zatem, w sytuacji gdy istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, zaistniała przesłanka do zastosowania art. 188 p.p.s.a., a w konsekwencji do uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu I instancji oraz uchylenia zaskarżonej decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] sierpnia 2013 r.
NSA wskazał, iż stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej ponownie rozpoznając sprawę zastosuje się do przyjętej wykładni prawa materialnego. W szczególności do ustalenia wysokości odprawy mieszkaniowej, o którą wniósł skarżący, zastosuje - stosownie do art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP - wskaźnik ceny 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytku w poprzednim kwartale (licząc od dnia orzekania o odprawie mieszkaniowej), określony w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013r., sygn. akt II GSK 2101/11; publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W wyniku wydania wyroku o charakterze kasacyjnym sprawa wraca do stadium postępowania przed organem administracyjnym. Oznacza to obowiązek powtórnego rozpoznania sprawy przez ten organ i wydania decyzji z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w wyroku. Podkreślenia wymaga fakt, że zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10; publ. LEX 745376).
Artykuł 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta go wiąże.
Jak podkreśla się w orzecznictwie, działania naruszające zasadę związania oceną prawną muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego. Bez ścisłego stosowania powołanego przepisu trudno byłoby zapewnić spójność działania systemu władzy państwowej. Jego nieprzestrzeganie w istocie podważałoby bowiem obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji (por. wyrok NSA z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97; wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, publ. LEX 745376).
Podkreślenia jednak wymaga, że zasada związania oceną prawną sądu administracyjnego nie ma charakteru absolutnego, co wprost wynika z treści art. 153 p.p.s.a.
Ocena prawna traci bowiem moc wiążącą w przypadku zmiany prawa, czyniącej pogląd Sądu nieaktualnym. W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, iż ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ administracji publicznej w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd i organ, jeżeli ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu nie zostanie uchylona w prawem przewidzianym trybie i jeżeli nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r., sygn. akt III SA 3377/00, publ. LEX nr 54000; wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1790/11, publ. LEX nr 1336324).
Podobnie, istotne zmiany w stanie faktycznym sprawy powodować mogą nieaktualność i, co za tym idzie, ustanie mocy wiążącej uzasadnienia orzeczenia sądu administracyjnego (wyrok NSA OZ w Rzeszowie z dnia 1 października 2001 r., sygn. akt SA/Rz 434/00, publ. "Palestra" 2002, nr 9 - 10, s. 199).
W niniejszej sprawie przedmiotem oceny prawnej wyrażonej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 listopada 2015 r. były cytowane powyżej przepisy ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz.U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, tj. w dniu [...] sierpnia 2013 r. Sąd II instancji dokonał wykładni art. 47 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy rozstrzygając, iż decydujące znaczenie dla zastosowania wskaźnika ceny 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania w poprzednim kwartale, określonego w komunikacie Głównego Urzędu Statystycznego, ma dzień wydania decyzji o wypłacie odprawy mieszkaniowej. Z tego względu zalecił organowi II instancji zastosowanie do art. 47 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy wskaźnik ceny 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania w poprzednim kwartale (licząc od dnia orzekania o odprawie mieszkaniowej), określonego w komunikacie Głównego Urzędu Statystycznego.
Jednakże z dniem 1 października 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego (Dz. U. z 2015 r., poz. 1322). Ustawa ta nie zawiera przepisów intertemporalnych, co oznacza, że z dniem jej wejścia w życie, tj. z dniem 1 października 2015 r., zastosowanie znajdują przepisy tej ustawy.
Na podstawie ww. ustawy uchylony został przepis art. 58a ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP stanowiący podstawę wypłaty skarżącemu odprawy mieszkaniowej, a przedmiotowa materia została uregulowana w art. 84 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego. Przepis ten w ust. 1 stanowi, iż w przypadku, gdy sprzedaż lokalu mieszkalnego nie jest możliwa ze względu na nieuregulowany stan prawny związanej z nim nieruchomości gruntowej lub inne ciążące na tym lokalu wady prawne, a przeszkody te nie zostały usunięte do dnia 1 stycznia 2007 r., osoba uprawniona do nabycia tego lokalu uzyskuje z tym dniem uprawnienia do odprawy mieszkaniowej. W tym przypadku stosuje się przepisy art. 23 ust. 1, 3 i ust. 4 pkt 1, art. 41 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i 4 - 7, art. 45 oraz art. 47 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 2).
Jak zasadnie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, skarżący spełnia przesłanki określone w art. 84 ust. 1 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego, bowiem do dnia 1 stycznia 2007 r. zajmował on lokal mieszkalny na podstawie decyzji przydziału osobnej kwatery stałej, który to tytuł prawny uprawniał go do nabycia zajmowanego lokalu mieszkalnego. Jednakże z uwagi na nieuregulowany stan prawny nieruchomości, lokal ten do dnia 1 stycznia 2007 r. nie mógł być przeznaczony do sprzedaży. Zatem skarżący nabył prawo do odprawy mieszkaniowej.
Na mocy art. 107 pkt 13 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego nowe brzmienie otrzymał art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP regulujący sposób naliczania należnej odprawy mieszkaniowej. Zgodnie z jego treścią wartość przysługującego lokalu mieszkalnego jest iloczynem maksymalnej powierzchni użytkowej podstawowej przypadającej na jedną normę, o której mowa w art. 26 ust. 1, ilości norm należnych żołnierzowi w okresie zawodowej służby wojskowej w dniu wskazanym przez żołnierza, wskaźnika 1,66, wskaźnika ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania w kwartale poprzedzającym kwartał, w którym nastąpiło zwolnienie z tej służby, określanego w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
Wobec wskazanych powyżej zmian stanu prawnego, w tym zmiany art. 47 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, istniały podstawy do odstąpienia od oceny prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2015 r. i zastosowania tego przepisu w nowym brzmieniu. Jednakże, jak zasadnie wskazał organ, stworzyłoby to sytuację wysoce niekorzystną dla skarżącego, nawet w przypadku uwzględnienia do wyliczenia odprawy mieszkaniowej dodatkowej normy zaludnienia z tytułu zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu córki skarżącego zgodnie z jego oświadczeniem z dnia [...] lutego 2016 r. Stosując bowiem do skarżącego przepis art. 47 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy w nowym brzmieniu wysokość odprawy mieszkaniowej wynosiłaby [...] zł, co wynika z: (1) posiadanych na wskazany przez skarżącego dzień uprawnień do 48 m2, (2) wskaźnika 1,66, (3) obowiązującego w kwartale poprzedzającym kwartał zwolnienia zainteresowanego ze służby wojskowej (data zwolnienia: [...] kwietnia 1997r.) wskaźnika ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za I kwartał 1997 r. w wysokości 1 300 zł, (4) 60% - wynikających z posiadanej wysługi 20 lat, od której uzależniona jest wysokość wysługi za długoletnią służbę wojskową x 3%.
W związku z powyższym organ przyjął do wyliczenia odprawy mieszkaniowej art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu sprzed nowelizacji stosując wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 13 listopada 2015 r. Z tych względów do wyliczenia należnej odprawy mieszkaniowej organ przyjął: (1) posiadane przez zainteresowanego uprawnienia do 36 m2 (trzy normy zaludnienia) powierzchni użytkowej podstawowej, (2) wskaźnik 1,66, (3) obowiązujący w kwartale poprzedzającym kwartał wydania orzeczenia o odprawie mieszkaniowej wskaźnik ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za IV kwartał 2015 r., określony w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 lutego 2016 r. w wysokości 3 925 zł, (4) 60% - wynikający z posiadanej wysługi 20 lat, od której uzależniona jest wysokość wysługi za długoletnią służbę wojskową x 3%. Obliczona w ten sposób odprawa mieszkaniowa wyniosła [...] zł.
Stanowisko organu, w ocenie Sądu, jest uzasadnione. Organ odwołał się bowiem do regulacji obowiązujących przed wejściem w życie ww. ustawy o Agencji Mienia Wojskowego oraz wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny - uwzględniając słuszny interes skarżącego. Należy bowiem mieć na względzie okoliczność, że postępowanie w sprawie toczy się od 2012 r. (wniosek skarżącego o wypłatę odprawy mieszkaniowej został złożony do organu w dniu [...] lutego 2012 r.), zaś błędna wykładnia przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP zastosowana przez organ, a następnie zaakceptowana przez Sąd I instancji, uniemożliwiła rozstrzygnięcie sprawy skarżącego w przedmiocie odprawy mieszkaniowej na podstawie uprzednio obowiązujących - korzystniejszych dla skarżącego - przepisów. Z tego względu, zważywszy na racje aksjologiczne, istniały przesłanki do zastosowania art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2015 r. oraz oceny prawnej wyrażonej w ww. wyroku przez NSA, pomimo wejścia w życie nowych regulacji i podstaw do bezpośredniego ich stosowania.
W świetle powyższego nieuzasadnione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 47 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, art. 84 ust. 1 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nie ma również racji skarżący twierdząc, iż organ błędnie zinterpretował stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 13 listopada 2015 r. Wykładnia prawa zawarta ww. wyroku odnosiła się bowiem do przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w oparciu o które wydana została decyzja Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] sierpnia 2013 r. (obowiązujących przed dniem 1 października 2015 r.), nie zaś do przepisów ww. ustawy w nowym brzmieniu, wynikającym z wejścia w życie ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego. Z tych względów skarżący nie mógł oczekiwać, iż organ zastosuje przepis art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych w wersji obowiązującej od dnia 1 października 2015 r. (w zakresie ilości norm należnych żołnierzowi w okresie zawodowej służby wojskowej w dniu wskazanym przez żołnierza) i jednocześnie zastosuje wskaźnik 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego biorąc pod uwagę dzień orzekania - zgodnie z oceną prawną zaprezentowaną w ww. wyroku NSA. Organ wydając zaskarżone rozstrzygnięcie zastosował reżim prawny obowiązujący przed wejściem w życie nowych regulacji, wyjaśniając przy tym przesłanki takiej decyzji.
Bez znaczenia w świetle powyższego pozostaje fakt, że organ skierował do skarżącego pismo z dnia [...] stycznia 2016 r. wzywające do złożenia oświadczenia w celu wyliczenia odprawy mieszkaniowej. Okoliczność ta nie stanowi sama w sobie o wadliwości zaskarżonej decyzji z powodów powyżej wskazanych.
Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym do eliminacji z obrotu prawnego, zaś argumenty skargi nie zasługują na uwzględnienie.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 oraz art. 153 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło