II SA/Wa 78/17

WyrokWSA w Warszawie2017-08-08

Skład orzekający: Sławomir Antoniuk, Iwona Dąbrowska, Joanna Kube

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję ostateczną o zwolnieniu policjanta ze służby na podstawie art. 155 k.p.a., jeżeli ustawa o Policji (art. 42 ust. 7) przewiduje szczególną procedurę przywrócenia do służby po prawomocnym wyroku uniewinniającym w postępowaniu karnym?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że art. 42 ust. 7 ustawy o Policji stanowi przepis szczególny, który sprzeciwia się uchyleniu lub zmianie decyzji o zwolnieniu policjanta ze służby na podstawie art. 155 k.p.a., gdy postępowanie karne zakończyło się prawomocnym wyrokiem uniewinniającym. W takiej sytuacji przywrócenie do służby następuje z mocy prawa, co oznacza, że stan faktyczny i prawny sprawy uległ zmianie, uniemożliwiając zastosowanie trybu z art. 155 k.p.a. do kształtowania sytuacji prawnej strony.
Stan faktyczny
Skarżący M.K. został zwolniony ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji z powodu upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, gdy przyczyny zawieszenia nie ustały. Po prawomocnym wyroku uniewinniającym go w postępowaniu karnym, M.K. złożył wniosek o uchylenie decyzji o zwolnieniu w trybie art. 155 k.p.a. Organy Policji odmówiły, uznając, że art. 42 ust. 7 ustawy o Policji stanowi przepis szczególny wyłączający zastosowanie art. 155 k.p.a. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Iwona Dąbrowska, Joanna Kube, Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia rozkazu personalnego oddala skargę. Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr 18 odmawiającą uchylenia w trybie art. 155 k.p.a. rozkazu personalnego z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] zmieniającego rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. i z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w części dotyczącej daty rozwiązania stosunku służbowego z sierż. szt. M. K. i określającym termin zwolnienia wymienionego policjanta ze służby w Policji na dzień [...] czerwca 2008 r. oraz utrzymującego w pozostałej części w mocy decyzję o zwolnieniu ze służby w Policji. W uzasadnieniu powyższej decyzji Komendant Główny Policji wskazał, iż w dniu [...] kwietnia 2008 r. Komendant Powiatowy Policji w O. wydał rozkaz personalny nr [...] , mocą którego zwolnił M. K. ze służby w Policji z dniem [...] maja 2008 r., na podstawie art. 41 ust 2 pkt 9 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.). Po wniesieniu przez stronę odwołania od tego rozkazu personalnego, Komendant Wojewódzki Policji w L. rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Następnie w dniu [...] czerwca 2008 r., po uzyskaniu zgody strony, Komendant Wojewódzki Policji w Ł. i wydał rozkaz personalny nr [...] , którym na podstawie art. 155 k.p.a. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a., zmienił wcześniej wydany rozkaz personalny z dnia [...] czerwca 2008 r. w zakresie: 1. podstawy prawnej, poprzez dodanie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., 2. dokonanego rozstrzygnięcia, poprzez stwierdzenie: a) uchylam rozkaz personalny nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w O. z dnia [...] kwietnia 2008 r. w części dotyczącej daty rozwiązania stosunku służbowego z sierż. szt. M. K. i określam termin zwolnienia wymienionego policjanta ze służby w Policji na dzień[...] czerwca 2008 r., b) w pozostałym zakresie utrzymuję decyzję w mocy. Podaniem z dnia [...] lutego 2016 r. pełnomocnik M. K. , powołując się na art. 155 k.p.a. oraz art. 42 ust. 1 i art. 42 ust. 7 ustawy o Policji, wniósł o uchylenie "rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. zmieniającego rozkaz personalny nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. z dnia [...]czerwca 2008 r. w części dotyczącej daty rozwiązania stosunku służbowego z [...] M. K. i określającym termin zwolnienia wymienionego policjanta ze służby w Policji na dzień [...] czerwca 2008 r. oraz utrzymującym w pozostałej części w mocy decyzję - rozkaz personalny nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w O. z dnia [...] kwietnia 2008 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji", a także o "wydanie rozkazu personalnego przywracającego M. K. s. W. do służby w Policji (...)". W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik strony powołał się na prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w P. Wydział Karny Odwoławczy z dnia [...] lipca 2015 r. sygn. ak t[...] , którym M. K. został uniewinniony od popełnienia zarzucanego mu czynu, a także na treść art. 42 ust. 7 ustawy o Policji, który zdaniem pełnomocnika strony, powinien znaleźć w przedmiotowej sprawie zastosowanie. Dalej wyjaśnił, że wadliwość decyzji ostatecznej, o uchylenie której wnosi, polegała na "błędnej ocenie przesłanki dającej podstawę do wydania rozkazu personalnego do zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Policji". Na wezwanie organu pełnomocnik strony pismem z dnia [...] marca 2016 r. sprecyzował, iż wnosi o uchylenie rozkazu personalnego z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w trybie art. 155 k.p.a. W dniu [...] maja 2016 r. Komendant Wojewódzki Policji w L., po rozpatrzeniu wniosku M. K. , wydał decyzję, którą odmówił uchylenia wnioskowanej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. W dniu [...] czerwca 2016 r. pełnomocnik strony złożył odwołanie od powyższej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w L., co skutkowało uchyleniem tej decyzji w całości przez Komendanta Głównego Policji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r.). W dniu [...] sierpnia 2016 r. Komendant Wojewódzki Policji w L. ponownie wydał decyzję, powołując się na art. 155 k.p.a. w zw. z art. 42 ust. 7 ustawy o Policji, o odmowie uchylenia rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. i z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] oraz rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji w O. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że art. 42 ust. 7 ustawy o Policji w sposób kompleksowy i wyczerpujący reguluje procedurę związaną z przywróceniem do służby w przypadku, gdy policjant został uniewinniony prawomocnym wyrokiem sądu karnego, a zwolnienie nastąpiło na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji. Przepis art. 42 ustawy o Policji należy zatem rozumieć jako przepis szczególny, o którym mowa w art. 155 k.p.a., który sprzeciwia się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji. W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik strony podniósł zarzut naruszenia art. 155 k.p.a. w zw. z art. 42 ust. 1 i 7 ustawy o Policji poprzez błędne przyjęcie, że art. 42 ustawy o Policji stanowi przepis szczególny, wykluczający zastosowanie trybu przewidzianego w art. 155 k.p.a. Podniósł również zarzut naruszenia art. 105 § 1 w zw. z art. 104 § 1 k.p.a., poprzez wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy "w przypadku stwierdzenia niewłaściwości trybu rozpoznania wniosku, organ winien wydać decyzję o umorzeniu postępowania". Jednocześnie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i rozstrzygnięcie, co do istoty poprzez uchylenie rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] oraz poprzedzającego go rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji w O. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia M. K. ze służby w Policji. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania Komendant Główny Policji orzekł jak na wstępie. W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji powołał się na zasadę trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej (art. 16 k.p.a.) oraz przybliżył instytucję uchylenie lub zmiany decyzji na podstawie art. 155 k.p.a., podkreślając przy tym, iż uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej w tym trybie może być dokonane wyłącznie w granicach stanu faktycznego sprawy, który funkcjonował w dacie wydawania decyzji, o weryfikację której wnioskodawca wnosił, przy uwzględnieniu normy prawnej, w oparciu o którą decyzję pierwotną wydano. Organ odwoławczy wskazał, iż podstawę prawną zwolnienia M. K. ze służby w Policji stanowił art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w Policji w przypadku upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia. Powołany przepis ma służyć ochronie interesu publicznego poprzez stworzenie możliwości usunięcia z szeregów Policji funkcjonariuszy, wobec których prowadzone jest postępowanie karne i którzy w związku z tym postępowaniem od ponad 12 miesięcy nie realizują obowiązków służbowych i jednocześnie pobierają 50% ostatnio należnego uposażenia. Zwolnienie ze służby na podstawie powołanej regulacji jest zatem uprawnieniem przełożonego związanym z przedłużającą się niemożnością świadczenia służby przez policjanta (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2009 r. sygn. akt I OSK 424/09). Podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie bezspornym pozostaje, że M. K. przed zwolnieniem ze służby w Policji pozostawał zawieszony w czynnościach służbowych od ponad 12 miesięcy, a przyczyny zawieszenia go w czynnościach służbowych (wszczęcie przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego) nie ustały. Wypełnione zatem zostały przesłanki określone w art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji. Organ II instancji podkreślił, że ustawa o Policji dopuszcza możliwość powrotu do służby policjanta niewadliwie zwolnionego na podstawie powołanego przepisu wyłącznie w sytuacji, gdy, jak stanowi art. 42 ust. 7 tej ustawy, "postępowanie karne zostało zakończone prawomocnym wyrokiem uniewinniającym albo orzeczeniem o umorzeniu postępowania z powodu niepopełnienia przestępstwa albo przestępstwa skarbowego lub braku ustawowych znamion czynu zabronionego". W takim przypadku reaktywacja stosunku służbowego następuje z mocy prawa i nie wymaga podejmowania przez organ Policji w tym konkretnym zakresie jakichkolwiek działań (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2932/14). Jeżeli zatem stosunek służbowy został reaktywowany w trybie przewidzianym w art. 42 ust. 7 ustawy o Policji, to nie jest możliwe dodatkowe wyeliminowanie w trybie art. 155 k.p.a. skutku w postaci zwolnienia ze służby w konsekwencji przywrócenie do służby policjanta, który już został wcześniej do tej służby przywrócony z mocy prawa. W tym znaczeniu przepis art. 42 ust. 7 ustawy o Policji sprzeciwia się uchyleniu w trybie art. 155 k.p.a. decyzji o zwolnieniu policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, co stanowi przesłankę negatywną wymienioną art. 155 k.p.a. Natomiast uchylenie w trybie art. 155 k.p.a. niewadliwej decyzji o zwolnieniu policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji w sytuacji, gdy w danej sprawie karnej postępowanie nie zostało zakończone prawomocnym wyrokiem uniewinniającym albo orzeczeniem o umorzeniu postępowania z powodu niepopełnienia przestępstwa albo przestępstwa skarbowego lub braku ustawowych znamion czynu zabronionego i w konsekwencji nie nastąpiło reaktywowanie stosunku służbowego z mocy prawa, oznaczałoby powrót policjanta do służby poprzez obejście przepisu art. 42 ust. 7 ustawy o Policji ograniczającego możliwość przywrócenia do służby funkcjonariusza, wobec którego prowadzono postępowanie karne. Zastosowanie w omawianym przypadku art. 155 k.p.a. dodatkowo spowodowałoby nawiązanie stosunku służbowego w sposób nieprzewidziany w ustawie o Policji, nieuwzględniający wymogów materialnych i proceduralnych określonych w przepisach art. 25 tej ustawy oraz wydanych jej na podstawie przepisach wykonawczych. W ten sposób, jak wskazuje orzecznictwo sądów administracyjnych, doszłoby do obejścia przepisów o nawiązaniu stosunku służbowego policjanta (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 920/07). Przepis art. 25 ust. 1 ustawy o Policji stanowi, iż służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii, który nie był skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, korzystający z pełni praw publicznych, posiadający co najmniej średnie wykształcenie oraz zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, podległych szczególnej dyscyplinie służbowej, której gotów jest się podporządkować, a także dający rękojmię zachowania tajemnicy stosownie do wymogów określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych. Tymczasem M. K. wyrokiem Sądu Rejonowego w O. Wydział [...] Karny z dnia [...] czerwca 2010 r. sygn. [...]został uznany winnym popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 18 § 3 w zw. z art. 272 k.k. i skazany na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, przy czym wykonanie orzeczonej kary warunkowo zawieszono na okres próby wynoszący 2 lata. Przedmiotowy wyrok został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w P. [...] Wydział Karny Odwoławczy z dnia [...] października 2010 r. sygn. akt [...] . Powyższe oznacza, że M. K. i, nawet pomimo zatarcia przedmiotowego skazania, nie legitymuje się nieposzlakowaną opinią, o której mowa w art. 25 ust. 1 ustawy o Policji (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 8 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 252/16 oraz z dnia 7 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 351/16), a zatem uchylenie decyzji o jego zwolnieniu ze służby byłoby sprzeczne z interesem służby (tożsamym z interesem społecznym), który wymaga, aby służbę w Policji, jako formacji służącej społeczeństwu i zobowiązanej do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego, pełniły wyłącznie osoby dające rękojmię godnego jej reprezentowania, niedopuszczające się czynów mogących pozbawić Policję wiarygodności w oczach opinii publicznej. Reasumując Komendant Główny Policji stwierdził, że zarówno w przypadku uznania, iż w związku z powoływanym przez pełnomocnika skarżącego uniewinniającym wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] lipca 2015 r. sygn. akt [...] nastąpiło przywrócenie M. K. do służby w Policji z mocy prawa, jak też w przypadku przyjęcia, że wskazany wyrok nie wywołał takiego skutku, brak jest podstaw do żądanego przez stronę uchylenia w trybie art. 155 k.p.a. podanych rozkazów personalnych dotyczących zwolnienia ze służby. Nadto stwierdził, iż nie jest uprawniony do oceny w niniejszym postępowaniu, czy powołany wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] lipca 2015 r. stanowi wystarczającą przesłankę zastosowania wobec Pana M. K. o art. 42 ust. 7 ustawy o Policji. Decyzja Komenda Głównego Policji z dnia [...] listopada 2016 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez M. K. o do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżając decyzję w całości pełnomocnik skarżącego zarzucił jej wydanie z naruszeniem przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 155 k.p.a. w zw. z art. 42 ust. 1 i 7 ustawy o Policji, poprzez przyjęcie, iż art. 42 ustawy o Policji stanowi przepis szczególny, wykluczający zastosowanie w niniejszej sprawie trybu przewidzianego w art. 155 k.p.a., podczas gdy w ustawie o Policji nie ma generalnego wyłączenia stosowania art. 155 k.p.a. w odniesieniu do ostatecznych decyzji administracyjnych wydanych na jej podstawie; 2) art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 104 § 1 k.p.a., poprzez wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia o żądaniu strony w sytuacji, gdy w przypadku stwierdzenia niewłaściwości trybu rozpatrywania wniosku, organ winien wydać decyzję o umorzeniu postępowania; 3) art. 7, art. 77, art. 80 § 1 k.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji pomimo szeregu wyżej opisanych uchybień. Zdaniem strony skarżącej, w sprawie doszło również do naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez ich niezastosowanie, a to art. 106 oraz 76 § 1 k.k. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a., poprzez przyjęcie, że M. K. był uprzednio karany i wskazanie tej okoliczności jako jednej z podstaw orzeczenia o istocie sprawy w sytuacji, gdy uprzednie skazanie (wobec wymierzenia skarżącemu kary 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres dwóch lat próby w wyroku Sądu Rejonowego w O., sygn. skt [... ] z dnia [...] czerwca 2010 r. oraz Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] października 2010 r. sygn. akt [...] uległo zatarciu z mocy prawa z upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby, wobec czego uważane jest za niebyłe i nie może stanowić podstawy ustaleń faktycznych w sprawie. Z uwagi na podniesione zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony podniósł, iż w ustawie o Policji nie ma generalnego wyłączenia stosowania art. 155 k.p.a. w odniesieniu do ostatecznych decyzji administracyjnych wydanych na jej podstawie, co potwierdził w wyroku z dnia 6 sierpnia 1994 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygnaturze akt II SA 60/94. Zatem argument organu odwoławczego, iż regulacja ta jest wyłączona w przypadku policjanta już do służby przywróconego jest irrelewantna dla niniejszej sprawy, albowiem z taką sytuacją nie mamy do czynienia – M. K. nie został przywrócony do służby, jego wniosek w tym przedmiocie nie został uwzględniony. Jedną z przyczyn odmowy było - podobnie do skarżonej decyzji - uprzednie skazanie M. K. o. Skoro skarżący nie został przywrócony do służby to okoliczność wyłączająca nie zaszła, a zatem istniała możliwość rozpatrzenia wniosku złożonego w trybie art. 155 k.p.a. Pośrednio, zdaniem strony skarżącej, organ odwoławczy uchybił przepisom postępowania (art. 6, art. 7 i 8 k.p.a.) w zw. z art. 42 ust. 1 w zw. z art. 42 ust. 7 ustawy o Policji i art. 41 ust. 4 i art. 41 ust. 2 pkt 9 tej ustawy. Organ odmówił bowiem przywrócenia skarżącego do służby, powołując się na owo skazanie z art. art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 272 k.k. Tymczasem postępowanie karne, będące podstawą zawieszenia w czynnościach służbowych (tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k.) zakończyło się prawomocnym uniewinnieniem M. K. . Skoro podstawą do zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach było wszczęcie postępowania z art. 231 k.k., to jego (i tylko jego) procesowe zakończenie winno podlegać ocenie w kontekście ewentualnego przywrócenia skarżącego do służby. Inna sprawa, wyłączona do odrębnego postępowania (o czyn z art. 272 k.k.) nie była podstawą tak faktyczną jak i prawną zawieszenia M. K. w czynnościach służbowych. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie oraz w całości podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2016, poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym badana jest co do zasady wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa, obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu, do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość przyjętej procedury. Dokonując oceny we wskazanym zakresie sądy administracyjne nie mogą zatem brać pod uwagę argumentów natury słusznościowej, czy celowościowej. Mając na uwadze powyższe kryteria oceny zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, iż skarga nie mogła osiągnąć zamierzonego skutku. W świetle art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. Powołany przepis art. 155 k.p.a. pozostawia organowi swobodę w zakresie przyznania ochrony prawnej interesowi strony. Jednakże organ nie jest zobligowany a priori do uwzględnienia wniosku strony zgłoszonego w ramach tego przepisu, lecz powinien dokonać oceny czy za uchyleniem decyzji przemawia interes strony lub interes społeczny i czy szczególna norma prawna nie stoi na przeszkodzie zmiany lub uchylenia decyzji. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz doktrynie przyjmuje się, iż decyzja podejmowana na podstawie art. 155 k.p.a. ma charakter decyzji uznaniowej. Oznacza to, że uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej pozostaje w gestii uznania organu orzekającego. Nawet w przypadku spełnienia przesłanek z art. 155 k.p.a. organ administracji nie jest zobowiązany do zmiany czy też uchylenia decyzji ostatecznej. Ponadto wskazać należy, iż art. 155 k.p.a. nie jest przepisem prawa materialnego. Jest to przepis prawa procesowego, regulujący jeden z trybów wzruszania decyzji ostatecznych. Tryb, o którym mowa w powołanym artykule ma charakter stricte procesowy, zawierający przesłanki, jakimi kieruje się organ prowadząc postępowanie zmierzające do zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej. Sąd administracyjny rozpoznając skargę na decyzję wydaną na podstawie tego przepisu, ocenia zgodność postępowania organu z zasadami wynikającymi z tego przepisu. Sąd ocenia, czy w danej sprawie, w jej konkretnym stanie faktycznym i prawnym możliwe jest wdrożenie tego trybu wzruszenia decyzji ostatecznej. Z powyższego przepisu wynika, że zastosowanie wskazanego w nim trybu ma na celu wyłącznie zmianę na przyszłość sytuacji prawnej strony, a zatem określone w decyzji uprawnienie lub obowiązek muszą istnieć w dacie dokonywania zmiany. Przepis art. 155 k.p.a. stanowi podstawę sformułowanego przez stronę żądania uchylenia ostatecznej decyzji, wydanej na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji na skutek upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, albowiem w dacie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji w tym trybie nie ustały przyczyny zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych. Stosunek służbowy w przypadku skarżącego uległ rozwiązaniu w dniu [...] czerwca 2008 r. Bezspornie wyrokiem Sądu Okręgowego w P. [...] Wydział Karny Odwoławczy z dnia [...] lipca 2015 r. sygn. akt [...] został on uniewinniony od zarzutów, które stanowiły podstawę zawieszenia go w czynnościach służbowych i w konsekwencji zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji. Trafnie Komendant Główny Policji wskazuje, iż w takim przypadku jak powyżej opisany dochodzi do reaktywacji stosunku służbowego z mocy prawa. Zgodnie bowiem z art. 42 ust. 1 ustawy o Policji, uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby w Policji z powodu jej wadliwości stanowi podstawę przywrócenia do służby na stanowisko równorzędne. W świetle postanowień ust. 2 tego art., jeżeli zwolniony policjant w ciągu 7 dni od przywrócenia do służby nie zgłosi gotowości niezwłocznego jej podjęcia, stosunek służbowy ulega rozwiązaniu na podstawie art. 41 ust. 3, przy czym przepis art. 41 ust. 3 ustawy stanowi, że policjanta zwalnia się ze służby w terminie do 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby. W myśl natomiast art. 42 ust. 7 ustawy przepisy ust. 1-6 stosuje się odpowiednio do policjanta zwolnionego ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 i 9, jeżeli postępowanie karne zostało zakończone prawomocnym wyrokiem uniewinniającym albo orzeczeniem o umorzeniu postępowania z powodu niepopełnienia przestępstwa albo przestępstwa skarbowego lub braku ustawowych znamion czynu zabronionego. Skoro stosunek służbowy ze skarżącym został reaktywowany z mocy prawa po wejściu do obrotu prawnego prawomocnego orzeczenia sądu karnego uniewinniającego policjanta od stawianych mu zarzutów, to zmienił się stan faktyczny i prawny sprawy w tym znaczeniu, że skutki prawne decyzji zwolnieniowej (wydanej na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji) ustały. Zostały bowiem zniesione przedmiotowym wyrokiem karnym. W wymiarze praktycznym oznacza to, iż w dacie złożenia przez stronę wniosku w trybie art. 155 k.p.a. nie występował już stan faktyczny i prawny, który można kształtować za zgodą stron w ramach oceny interesu publicznego i słusznego interesu strony. Tymczasem istotą postępowania w trybie art. 155 jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 uwarunkowana jest zatem prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron. W żadnym razie nie można w tym trybie rozszerzać zakresu sprawy administracyjnej. Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 155 może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej", w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony do tej pory (A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex). Skarżący zaś powołuje się na okoliczności faktyczne i prawne wykraczające poza stan sprawy przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia, którego uchylenia domaga się strona. Zdaniem Sądu, słusznie także przyjął organ orzekający w sprawie, że art. 42 ust. 7 ustawy o Policji jest przepisem szczególnych, o którym mowa w art. 155 k.p.a., sprzeciwiającym się uchyleniu decyzji zwalniającej skarżącego ze służby w Policji. Wskazany przepis ustawy o Policji oddziaływuje na sytuację prawną policjanta wprost i niezwłocznie, po spełnieniu przesłanek w nim wskazanych. Ustawodawca pozostawił stronie tylko wybór, co do zgłoszenia gotowości do podjęcia służby lub zaniechania tego zgłoszenia w określonym terminie. Następczym skutkiem, zależnym od strony, jest reaktywowanie stosunku, lub rozwiązanie stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Przyjęcie odmiennego stanowiska, dopuszczającego stosowanie trybu nadzwyczajnego z art. 155 k.p.a. do sytuacji, w której art. 42 ust. 7 ustawy o Policji miał zastosowanie i ukształtował (pozytywnie lub negatywnie) stosunek służbowy funkcjonariusza, prowadziłoby do stanu, w którym wola strony postępowania, uwzględniona przez organ orzekający w sprawie, niweczyłaby skutki prawne wywołane mocą przepisu ustawowego, czego zaakceptować nie sposób. Z tego też powodu podana w skardze okoliczność, że skarżący nie został przywrócony do służby i wobec tego nie ma przeszkód do zastosowania trybu z art. 155 k.p.a. do zniesienia negatywnych dla policjanta skutków zwolnienia ze służby, nie odpowiada prawdzie i nie ma istotnego znaczenia w sprawie. Nie można bowiem nieskutecznego reaktywowania stosunku służbowego po wyroku uniewinniającym w sprawie karnej zwalczać poprzez domaganie się zmiany decyzji zwalniającej funkcjonariusza ze służby, która na skutek następstw wywołanych art. 42 ust. 7 ustawy o Policji, aktualnie nie odpowiada obowiązującemu stanowi faktycznemu i prawnemu. Z tych powodów należy stwierdzić, iż organy orzekające w sprawie wydały prawidłowe rozstrzygnięcia, które wbrew stanowisku strony skarżącej, nie zostały obarczone istotnymi wadami procesowymi, które mogłyby by mieć wpływ na końcowy wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz.1369 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło