II SA/Wa 985/24
WyrokWSA w Warszawie2025-01-08
Skład orzekający: Andrzej Góraj, Andrzej Wieczorek, Arkadiusz Koziarski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy posiadanie przez matkę osoby ubiegającej się o pomoc mieszkaniową tytułu prawnego do lokalu, w którym zamieszkuje również wnioskodawczyni, wyklucza możliwość udzielenia pomocy mieszkaniowej wnioskodawczyni?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność uchwały Zarządu Dzielnicy, uznając, że błędnie zinterpretowano przepis art. 23 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów. Posiadanie przez matkę wnioskodawczyni tytułu prawnego do lokalu nie oznacza, że wnioskodawczyni również posiada taki tytuł, co jest warunkiem koniecznym do odmowy przyznania pomocy mieszkaniowej. Ponadto, organ nie zbadał wyczerpująco materiału dowodowego i nie rozważył innych form pomocy mieszkaniowej.Stan faktyczny
Skarżąca K. G. ubiegała się o pomoc mieszkaniową wraz z matką. Organ odmówił jej przyznania, uznając, że matka skarżącej posiada tytuł prawny do zajmowanego lokalu, co zgodnie z interpretacją organu, wyklucza przyznanie pomocy mieszkaniowej. Skarżąca, osoba niepełnosprawna, zamieszkuje z matką w wynajmowanym lokalu o niewielkiej powierzchni mieszkalnej. Skarżąca wniosła skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy, zarzucając błędną wykładnię przepisów prawa materialnego i naruszenie przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), , Protokolant specjalista Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi K. G. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie pomocy mieszkaniowej stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały
Uchwałą z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] Zarząd Dzielnicy [...] Miasta [...] Warszawy, działając na podstawie § 6 pkt 8 uchwały nr [...] Rady [...] Warszawy z dnia [...] grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom [...] Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji [...] Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725), § 35 ust. 1, § 4, § 5 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 1, § 7 ust. 1, § 32 ust. 1 pkt 4 w związku z ust. 8 uchwały nr [...] Rady [...] Warszawy z dnia [...] grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...] Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 14836 z późn. zm.) nie zakwalifikował K. G. do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
W uzasadnieniu organ wskazał, że K. G., dalej "skarżąca", ubiega się wraz z matką A. G. o udzielenie pomocy mieszkaniowej. Skarżąca pochodzi z U., w dniu [...] lipca 2023 r. nabyła polskie obywatelstwo. Od urodzenia jest osobą niepełnosprawną i posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w stopniu znacznym, wydane na stałe. Skarżąca wraz z matka zamieszkuje w lokalu wynajętym od prywatnej osoby. Najemcą tego lokalu na podstawie umowy najmu lokalu jest matka wnioskodawczyni, która we wniosku o pomoc mieszkaniową jest ujęta jako osoba prowadząca wspólne gospodarstwo domowe wraz ze skarżącą. Organ podał, że zajmowany lokal składa się z 1 pokoju, kuchni, łazienki z wc - powierzchnia użytkowa lokalu wynosi 19,80 m2, powierzchnia mieszkalna lokalu wynosi 12,68 m2. W lokalu zamieszkują 2 osoby. Metraż uprawniający do udzielenia pomocy mieszkaniowej nie może przekroczyć 14,00 m2 powierzchni mieszkalnej. Średni miesięczny dochód
w dwuosobowym gospodarstwie domowym skarżącej wynosi 1.981,56 zł i kwalifikuje, na dzień rozstrzygania wniosku, do udzielenia pomocy mieszkaniowej poprzez najem socjalny lokalu.
Organ stwierdził, że mimo, iż zainteresowane spełniają kryteria określone
w Uchwale Nr [...] Rady Miasta [...] Warszawy z dnia [...] grudnia
2019 r. to nie wypełniają przepisu art. 23 ust. 2 Ustawy z dnia [...] czerwca 2001 r.
o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. 2023 poz. 725), która jest aktem nadrzędnym. Przepis powyższy stanowi, że umowa najmu lokalu socjalnego może być zawarta z osobą, która nie posiada tytułu prawnego do lokalu (...). Organ podał również, że Komisja Mieszkaniowa sprawę zaopiniowała negatywnie.
Końcowo organ wskazał, że wniosek został rozstrzygnięty na podstawie § 4
w związku z § 5 ust. 1 i ust.2 pkt. 2 i ust. 3 i § 7 ust. 1 i § 32 ust. 1 pkt 4 i ust. 8 uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] Warszawy z dnia [...] grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...] Warszawy - posiadanie tytułu prawnego do obecnie zajmowanego lokalu.
Na powyższą uchwałę skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej uchwale zarzuciła naruszenie:
1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.,
a) art. 23 ust. 2 ustawy z dnia [...] czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725) poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że zgodnie z tym przepisem, posiadanie tytułu prawnego do lokalu przez matkę skarżącej wyklucza uzyskanie przez skarżącą pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie uzyskania pomocy mieszkaniowej, podczas gdy zgodnie z treścią przepisu art. 23 ust. 2 ustawy, wymóg niedysponowania jakimkolwiek tytułem prawnym do lokalu przez osobę ubiegającą się o zakwalifikowanie jej do udzielenia pomocy mieszkaniowej, odnosi się jedynie do osoby, z którą ma zostać zawarta umowa najmu socjalnego lokalu, a w konsekwencji wydanie negatywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku skarżącej, w przypadku gdy skarżąca spełniła wszystkie kryteria określone w uchwale z 2019 r. uprawniające do zakwalifikowania jej do uzyskania pomocy mieszkaniowej;
b) art. 23 ust. 2 ustawy w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy poprzez błędne przyjęcie, że wystarczającą przesłanką odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej, określoną w przepisie art. 23 ust. 2 ustawy jest stwierdzenie posiadania tytułu prawnego do jakiegokolwiek lokalu, podczas gdy odmowa udzielenia pomocy mieszkaniowej powinna zostać poprzedzona weryfikacją czy lokal ma charakter lokalu "służącego do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych", natomiast na gruncie niniejszego postępowania nie dokonano takiej weryfikacji;
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: § 32 ust. 1 pkt 1 uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] Warszawy z dnia [...] grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...] Warszawy poprzez jego niezastosowanie i brak poddania szczegółowej analizie, o której mowa w tym przepisie, faktycznych warunków mieszkaniowych skarżącej panujących w miejscu jej zamieszkania.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały oraz o zasądzenie od Zarządu Dzielnicy [...] na jej rzecz kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonej uchwale. Ponadto organ wskazał, że okolicznością bezsporną jest fakt, iż matka skarżącej posiada umowę najmu lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w W., która obowiązywała zarówno w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały jak i obowiązuje obecnie, bowiem została zawarta na czas nieokreślony. Na podstawie dołączonych przez skarżącą dokumentów, został również wyliczony dochód, który kwalifikuje gospodarstwo domowe skarżącej do najmu socjalnego lokalu.
Organ wyjaśnił, że biorąc pod uwagę § 32 ust. 1 pkt 4 uchwały Miasta, wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej m.in. posiadanie przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania innego tytułu prawnego do lokalu niż wymienione w § 9 ust. 1 pkt 1 umożliwiającego zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie.
W związku z powyższym zarzut, iż to matka skarżącej, a nie sama skarżąca jest najemcą lokalu przy ul. S. [...] w W. nie zasługuje na uwzględnienie.
W piśmie procesowym z dnia Z [...] grudnia 2024 r. pełnomocnik skarżącej podniósł, że wskazanie skarżącej jako osoby zamieszkującej w lokalu w umowie najmu A. G. nie powoduje, że skarżąca ma tytuł prawny do lokalu w rozumieniu art. 23 ust. 2 ustawy o ochronie lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego. Zgodnie z wyrokiem WSA w Gliwicach z 27 września 2017 r. (IV SA/Gl 325/17), nie ma podstaw do wprowadzania w zakresie wynajmowania lokali socjalnych (...) kolejnych kryteriów, które ani nie zostały zawarte w ustawie o ochronie praw lokatorów, ani też ustawa nie zawiera delegacji do ich określenia. Uchwałodawca może swobodnie kształtować normy prawne w uchwale, niezależnie od kryteriów ustawowych ani istnienia delegacji do określenia określonych kryteriów.
Pełnomocnik skarżącej wskazał, że definicję tytułu prawnego do lokalu omówiono w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] maja 2014 r. ([...]). Istotą tego pojęcia jest możliwość sądowej ochrony tytułu prawnego do lokalu. Wskazanie w umowie najmu, że skarżąca zamieszkuje
w lokalu, nie kreuje uprawnienia do uzyskania przez nią ochrony prawnej, zarówno wobec wynajmującego, jak i wobec najemcy. Skarżąca nie jest podnajemcą. O osobie zamieszkującej w lokalu jest mowa w art. 688 (1) i art. 691 k.c. Przepis art. 688 (1) kreuje solidarną odpowiedzialność za czynsz najmu. Art. 691 k.c. tworzy uprawnienia do wstąpienia w stosunek najmu. Zgodnie z § 11 umowy najmu między A. G.
a H. W., najemca nie może bez pisemnej zgody oddawać lokalu w podnajem lub do bezpłatnego użyczenia. Zdaniem pełnomocnika skarżącej przepis ten nie miałby sensu, gdyby za bezpłatne użyczenie strony uważały zamieszkiwanie w lokalu K. G.. Pełnomocnik skarżącej zwrócił uwagę, że stanowisko prezentowane przez organ w praktyce prowadzić będzie do praktyki ukrywania przez wnioskodawców informacji o osobach, z którymi pragną zamieszkiwać w lokalu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2024 r., poz. 935, z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,
z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać́ orzeczenia na niekorzyść́ skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę̨ na uchwałę̨ lub akt,
o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność́ tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
Wyjaśnić jednak należy, że zaskarżona uchwała stanowi akt, o jakim mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 609, z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie
z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Do zaskarżenia tego typu aktów zastosowanie ma art. 53 § 2a p.p.s.a., który stanowi, że w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie.
Podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowiły przepisy uchwały nr [...] Rady Miasta [...] Warszawy z dnia [...] grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...] Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r., poz. 14836, z późn. zm.), dalej "uchwała w sprawie zasad wynajmowania lokali".
Uchwała ta wydana została na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia [...] czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725), dalej: "ustawa o ochronie praw lokatorów". Z art. 21 ust. 3 pkt 5 ww. ustawy wynika, że zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać́ tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 stycznia 2017 r, wydanym
w sprawie sygn. akt I OSK 2151/16 (orzeczenia.nsa.gov.pl), wyraźnie wskazał, że
z przepisów uchwały nr [...] Rady Miasta [...] Warszawy z dnia [...] lipca 2009 r., a także z art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów (...) oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, niewątpliwie wynika obowiązek,
w sprawach rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu i zamianę lokalu należącego do mieszkaniowego zasobu gminy, podejmowania przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W trakcie postępowania organy powinny także działać́ praworządnie oraz uwzględniać́ interes społeczny i słuszny interes wnioskodawcy. W tym kontekście, pamiętając, że zaskarżona uchwała ma charakter rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, można mówić o obowiązku stosowania standardów odpowiadających standardom wyznaczonym przez zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także art. 7 k.p.a. Analogiczny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2021 r. sygn. akt III OSK 2081/21 stwierdzając nadto, że "zasady określone w art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. należy potraktować jako normy wyjęte przed nawias i wspólne dla całości regulacji systemu prawa (tak S. Rozmaryn, O zasadach ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego. Charakter prawny i znaczenie zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego, Państwo i Prawo (...), s. 889), które w ten sposób wraz z przepisami proceduralnymi uchwały Rady Miasta [...] Warszawy z dnia [...] lipca 2009 r.
w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...] Warszawy, znajdują zastosowanie w rozpoznawanej sprawie".
W ocenie Sądu powyższe stanowisko należy odnieść również do spraw rozstrzyganych przez Zarządy Dzielnic [...] W. na podstawie aktualnie obowiązujących regulacji prawnych zawartych w uchwale nr [...] Rady [...] Warszawy z dnia [...] grudnia 2019 r.
Zgodnie z unormowaną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej "podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy". Zgodnie z tą zasadą organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Realizacja zasady prawdy obiektywnej następuje m.in. w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego. Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest zatem wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy obejmujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, a uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Na organach administracji spoczywa nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia, ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne, co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia. Zważyć również trzeba, że z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. wywodzi się, że podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy wymaga w pierwszym rzędzie rozważania, jakie fakty mają w sprawie znaczenie. O tym decyduje zaś norma prawa materialnego (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 69, wyrok NSA 2 marca 2017 r., I GSK 1855/15). Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Przy rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy bezwzględnym obowiązkiem organu było zatem dokonanie ustaleń stanu faktycznego w granicach zakreślonych przepisami uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, a następnie dokonanie szczegółowej oceny stanu faktycznego przez pryzmat zastosowanych przepisów. Oczywistym jest też to, że efekt powyższych działań organu powinien znaleźć odzwierciedlenie
w uzasadnieniu uchwały. Uzasadnienie winno prezentować zarówno stanowisko organu odnośnie ustaleń faktycznych, jak też jego wnioski wysnute z analizy faktów przez pryzmat stosownego przepisu prawa materialnego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2567/20, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Powodem odmowy przyznania skarżącej pomocy mieszkaniowej było uznanie przez organ, że w związku z tym, iż matka skarżącej, będącą osobą wspólnie gospodarującą ze skarżącą oraz będąca osobą zgłoszoną we wniosku o pomoc mieszkaniową do wspólnego zamieszkania ze skarżącą, dysponuje tytułem prawnym do lokalu (umowa najmu lokalu), nie spełnia przesłanek do udzielania pomocy mieszkaniowej w formie najmu lokalu socjalnego.
Podkreślenia wymaga, że materię dotyczącą najmu lokalu socjalnego reguluje powołana wyżej ustawa o ochronie praw lokatorów. Zgodnie z art. 23 ust. 2 tej ustawy, umowa najmu socjalnego lokalu, z uwzględnieniem art. 14 ust. 1, może być zawarta
z osobą, która nie ma tytułu prawnego do lokalu i której dochody gospodarstwa domowego nie przekraczają wysokości określonej w uchwale rady gminy podjętej na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2, z uwzględnieniem art. 21b.
Z przepisu tego zatem wynika, że umowa najmu lokalu socjalnego może być zawarta wyłącznie z osobą, która nie posiada tytułu prawnego do lokalu.
Umowa najmu lokalu, tak jak każdego lokalu mieszkalnego daje najemcy prawo do używania lokalu (art. 680 k.c. w związku z art. 659 k.c.). Regulacja art. 23 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów ma zaś na celu uniknięcie sytuacji, w której doszłoby do zawarcia umowy najmu z osobą mającą zaspokojone, w rozumieniu ustawy, potrzeby mieszkaniowe. Brak tytułu prawnego do lokalu oznacza zatem sytuację, w której osoba nie ma jakiegokolwiek uprawnienia do używania lokalu. Prawo do używania lokalu może mieć charakter rzeczowy, a także, jak w przypadku zawarcia umowy najmu, charakter obligacyjny. W obu przypadkach korzystanie z lokalu ma jednak oparcie
w obowiązujących przepisach prawnych (por. wyrok NSA z dnia 28 października 2021 r., sygn. akt III OSK 4297/21, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak słusznie jednak podniesiono w skardze oraz w piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2024 r., skarżąca nie jest stroną umowy najmu lokalu zajmowanego przez skarżącą i jej matkę. Stroną tej umowy jest wyłącznie matka skarżącej. Nie można zatem uznać, że skarżąca posiada tytuł prawny do lokalu, a w związku z tym, że nie spełnia przesłanek z art. 23 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów.
W podstawie prawnej zaskarżonej uchwały organ powołał m.in. § 32 ust. 1 pkt 4 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali. Przepis ten stanowi, że wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej posiadanie przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania innego tytułu prawnego do lokalu niż wymienione w § 9 ust. 1 pkt 1 umożliwiającego zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Podnieść jednak należy, że lokale socjalne zostały potraktowane przez ustawodawcę odrębnie
i uprawnienie do wynajęcia z gminnego zasobu mieszkaniowego lokalu socjalnego przysługuje osobom spełniającym tylko dwa warunki: nie posiadającym tytułu prawnego do lokalu oraz spełniającym kryterium dochodowe określone przez radę na podstawie art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy o ochronie praw lokatorów. Przepis § 32 ust. 1 pkt 4 uchwały
w sprawie zasad wynajmowania lokali nie miał zatem zastosowania w sprawie i nie mógł stanowić podstawy do odmowy przyznania skarżącej prawa do lokalu socjalnego.
Nawet gdyby uznać, że § 32 ust. 1 pkt 4 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali mógł mieć zastosowanie w sprawie, to należy zwrócić uwagę, że w przepisie tym uchwałodawca nakazał uwzględnianie przy analizie wniosków o pomoc mieszkaniową posiadanie nie tylko przez wnioskodawcę, ale również inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkania innego tytułu prawnego do lokalu niż wymienione w § 9 ust. 1 pkt 1, jednakże takiego, który umożliwia zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie.
Zgodnie zaś z § 7 ust. 1 pkt 2 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy, z zastrzeżeniem ust. 2-6, uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego łączna powierzchnia mieszkalna w przypadku zamieszkiwania 2 osób w lokalu wynosi nie więcej niż 14m2, powiększone o dodatkowe 6m2 na każdą kolejną osobę zamieszkującą w lokalu. Uchwałodawca w omawianym przepisie uznał więc, że osoby zamieszkujące w lokalach o powierzchni mieszkalnej przypadającej na jedną osobę mniejszej niż wskazana w tym przepisie zasługują na udzielenie pomocy mieszkaniowej. Można zatem przyjąć, że uchwałodawca traktuje lokale o mniejszej powierzchni niż wskazana w tym przepisie za niezaspakajające w pełni potrzeb mieszkaniowych osób je zamieszkujących.
Wynajmowany przez matkę skarżącej lokal ma powierzchnie mieszkalną wynoszącą 12,68 m2 i jest zamieszkiwany przez 2 osoby. Taka powierzchnia tego lokalu powoduje, że spełnione jest kryterium metrażowe określone w § 7 ust. 1 pkt 2 uchwały
w sprawie zasad wynajmowania lokali. Nie można w takiej sytuacji uznać, że lokal wynajmowany przez matkę skarżącej, z uwagi na jego powierzchnię mieszkalną, umożliwia skarżącej zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie.
Dalej należy podnieść, że skarżąca w złożonym wniosku o pomoc mieszkaniową nie zaznaczyła, iż wnosi o zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały organ nie wyjaśnił zaś, dlaczego, uznając, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania pomocy mieszkaniowej w formie lokalu socjalnego, nie rozpatrywał sprawy również pod kątem możliwości udzielania skarżącej pomocy mieszkaniowej w formie najmu lokalu na zasadach ogólnych.
Uzasadnienie zaskarżonej uchwały jest dosyć lakoniczne, niemniej jednak wydaję się, że powodem odstąpienia przez organ od oceny wniosku skarżącej w zakresie spełnienia przesłanek do zawarcia umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony jest treść § 5 ust. 3 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, który to przepis organ podał
w podstawie prawnej zaskarżonej uchwały. Przepis ten na dzień wydania zaskarżonej uchwały stanowił, że o formie udzielenia pomocy mieszkaniowej decyduje wysokość dochodu gospodarstwa domowego, z wyłączeniem § 12 ust. 1 pkt 4, 5, § 13 ust. 1, § 25 ust. 1 pkt 1 lit. a lub b, z zastrzeżeniem ust. 3a. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały organ nie wyjaśnił, w jaki sposób treść tego przepisu wpływa na rozstrzygnięcie sprawy. Sama ta okoliczność jest istotnym uchybieniem ponieważ organ nie wyjaśnił przyjętej podstawy prawnej, do czego był zobowiązany na mocy art. 107 § 3 k.p.a.
Jeżeli jednak organ stoi na stanowisku, że § 5 ust 3 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali zobowiązuje go do rozpatrywania wniosków o udzielenie pomocy mieszkaniowej złożonych przez osoby o dochodach uprawniających do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego wyłącznie w zakresie spełniania przesłanek do przyznania pomocy mieszkaniowej w tej formie, to taka interpretacja tego przepisu jest błędna.
W ocenie Sądu przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że osoby o niskich dochodach winny uzyskiwać pomoc mieszkaniową przede wszystkim w formie najmu lokalu socjalnego. Nie wyłącza on jednak możliwości przyznania takim osobom pomocy mieszkaniowej w innej formie. Jeżeli zatem w konkretnym przypadku, takim jak
w niniejszej sprawie, organ uznaje, że wnioskodawca spełnia kryterium dochodowe uprawniające do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, a jednocześnie nie spełnia innych przesłanek do udzielania pomocy mieszkaniowej w tej formie, to organ winien ocenić, czy możliwe jest mu udzielenie pomocy mieszkaniowej w innej formie. Najem lokalu mieszkalnego z zasobów gminy może bowiem być dla takiej osoby bardziej korzystny niż najem komercyjny.
Skutkiem tego naruszenia jest to, że organ nie analizował sytuacji skarżącej
w zakresie spełnienia przez nią przesłanek do zawarcia umowy najmu w innej formie niż najem lokalu socjalnego. Organ nie rozważył zatem całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a uznał, że tylko te dowody, które uzasadniają odmowę uwzględnienia wniosku, zasługują na uznanie. Stanowi to wprost naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz art. 80 k.p.a. nakazującym, aby organ administracji publicznej oceniał na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżona uchwała została zatem wydana
z istotnym naruszeniem powołanych wyżej przepisów procesowych oraz przepisów prawa materialnego. Organ podejmując rozstrzygnięcie o odmowie zakwalifikowania skarżącego do udzielenia pomocy mieszkaniowej błędnie zastosował § 32 ust. 1 pkt 4 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, a także dokonał błędnej wykładni § 5 ust. 3 tej uchwały. Ponadto nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący i wnikliwy całego materiału dowodowego niezbędnego do należytego rozpatrzenia sprawy, jak również nie uzasadnił w sposób przekonujący wydanej uchwały.
W tym stanie rzeczy zaskarżona uchwała nie mogła ostać się w obrocie prawnym.
Ponowne rozpatrzenie sprawy winno nastąpić z uwzględnieniem powyższych uwag.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło