II SAB/Wa 114/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej Ewa Grochowska – Jung (spr.) Protokolant straszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2015 r. sprawy ze skargi J. S. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2013 r. o sygn. akt II SAB/Wa 425/12 – oddala skargę – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 października 2013 r. sygn. akt II SAB/Wa 425/12 oddalił skargę J. S. na bezczynność Burmistrza Miasta S. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Powyższy wyrok uprawomocnił się w dniu 15 listopada 2013 r. Pismem z dnia [...] lutego 2014 r. na podstawie art. 271 pkt 2 i art. 270 oraz art. 277 i art. 273 § 1 i 2 ppsa J. S. wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 15 października 2013 r. sygn. akt II SAB/Wa 425/12. W uzasadnieniu skargi podała, iż o wydaniu wyroku dowiedziała się w połowie stycznia 2014 r. telefonicznie w wydziale II. Wskazała, iż sprawa została rozpoznana nierzetelnie, nie otrzymała załączników do odpowiedzi na skargę. Wskazała na swój zły stan zdrowia oraz, iż została pozbawiona możliwości działania, nadto reprezentująca ją adwokat nie skontaktowała się z nią, a Okręgowa Rada Adwokacka pomimo żądań nie wyznaczyła nowego rzetelnego pełnomocnika. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta S. wniósł o jej oddalenie. Wskazał, iż do odpowiedzi na skargę w sprawie II SAB/Wa 425/12 zostały załączone jedynie akta administracyjne, natomiast w toku sprawy nie były składane przez organ żadne załączniki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Na wstępie wskazania wymaga, że warunkiem możliwości rozpatrywania skargi o wznowienie postępowania sądowego, co wyraźnie wynika z art. 280 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako – p.p.s.a.), jest wniesienie skargi w terminie i oparcie jej na ustawowej podstawie wznowienia. Brak jednego z tych warunków powoduje, że rozpatrywanie skargi o wznowienie jest niemożliwe i skutkuje jej odrzuceniem. Badanie dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania nie jest badaniem zasadności skargi, lecz jedynie badaniem warunków umożliwiających rozpatrywanie samej skargi. Oceny dokonuje się na podstawie twierdzeń zawartych w skardze. Na tym etapie sąd nie bada trafności powołanych podstaw wznowienia postępowania, a tylko fakt ich powołania. To wstępne badanie skargi co do zasady odbywa się na posiedzeniu niejawnym, ale może być też połączone z rozpoznaniem sprawy. W takiej sytuacji stosownie do art. 280 p.p.s.a. sąd wyznaczając rozprawę, na rozprawie bada dopuszczalność wznowienia, może przy tym uczynić to w dwojaki sposób, czyli traktując tę kwestię odrębnie jako pewnego rodzaju samodzielne postępowanie, po zakończeniu którego albo odrzuca skargę, albo przystępuje do badania sprawy, albo łącząc badanie dopuszczalności wznowienia z badaniem istoty sprawy. Negatywny wynik tej oceny powoduje oddalenie skargi o wznowienie, a nie jej odrzucenie (por. postanowienie NSA z dnia 26 października 2012 r., sygn. akt II OSK 2577/12). W sprawie niniejszej, w ocenie sądu, skarżąca uczyniła zadość minimalnym wymogom z art. 279 p.p.s.a. Skarżąca jako podstawę prawną wznowienia, wskazała art. 271 pkt 1 p.p.s.a. – wskutek naruszenia przepisów prawa strona była pozbawiona możliwości działania, co czyni skargę dopuszczalną oraz art. 273 § 1 i 2 p.p.s.a. Przechodząc do rozpoznania skargi wskazać należy, że nadzwyczajny tryb wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego został określony w Dziale VII ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. można domagać się wznowienia postępowania jedynie w przypadkach określonych w ustawie i w odniesieniu do spraw, które zostały zakończone prawomocnym orzeczeniem, tj. orzeczeniem, od którego nie przysługuje środek odwoławczy. W sprawie niniejszej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Wa 425/12 oddalił skargę. Z uwagi na fakt, iż od powyższego wyroku nie została wniesiona skarga kasacyjna, wyrok ten zgodnie z art. 168 § 1 p.p.s.a. uprawomocnił się w dniu 15 listopada 2013 r. Skarżąca pismem z dnia [...] lutego 2014 r. wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego ww. prawomocnym orzeczeniem. W uzasadnieniu skargi wskazała, iż nie otrzymała żadnych załączników dołączonych do odpowiedzi na skargę, była pozbawiona możliwości działania i nie była reprezentowana przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika, a Okręgowa Rada Adwokacka nie wyznaczyła jej innego pełnomocnika. Na podkreślenie zasługuje to, iż istotą instytucji wznowienia postępowania jest dążenie do wydania orzeczenia zgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszcza możliwość obalenia prawomocnego orzeczenia, tylko w sytuacji, gdy zapadło ono z pogwałceniem obowiązujących zasad prawa i jest sprzeczne z rzeczywistym stanem sprawy. Zgodnie z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Skarżąca w uzasadnieniu skargi wskazała, iż była pozbawiona możliwości działania i nie była reprezentowana przez pełnomocnika. W ocenie skarżącej niemożność działania powstała na skutek nieprawidłowej reprezentacji. Odnosząc się do tych twierdzeń skarżącej wskazać przede wszystkim należy, że postanowieniem z dnia 18 stycznia 2013 r. w sprawie II SAB/Wa 425/12 ustanowiono dla J. S. adwokata w ramach przyznania prawa pomocy. Ustanowienie zawodowego pełnomocnika, wymienionego w art. 244 p.p.s.a., odbywa się, od dnia 10 kwietnia 2010 r. kiedy weszła w życie zmiana tego przepisu (dokonana nowelą z dnia 12 lutego 2010 r.), w dwóch etapach. Po pierwsze sąd administracyjny wydaje postanowienie o przyznaniu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika (art. 258 § 2 pkt 7, art. 260 w zw. z art. 254 § 1 p.p.s.a), przy czym ustanowienie pełnomocnika jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa z mocy prawa, tak jak w procedurze cywilnej (nowy § 2 art. 244 p.p.s.a.). Po drugie, występuje do odpowiedniego organu samorządu zawodowego o wyznaczenie konkretnego pełnomocnika (art. 253 p.p.s.a.), który ma prawo do otrzymania wynagrodzenia i zwrotu wydatków z części budżetu sądu administracyjnego na zasadach wynikających z art. 250 p.p.s.a. Wyznaczając pełnomocnika, organ samorządu powinien w miarę możliwości, w porozumieniu z pełnomocnikiem, uwzględniać sugestie strony co do jego osoby, jeżeli zostały zawarte we wniosku. Na wyznaczenie takiego pełnomocnika nie ma natomiast wpływu sąd administracyjny, gdyż wskazanie konkretnej osoby należy do kompetencji właściwej korporacji zawodowej. Dlatego też strona nie może wnioskować o wyznaczenie kolejnej osoby do pełnienia funkcji pełnomocnika, jeżeli przyznane jej prawo pomocy zostało zrealizowane (zob. postanowienia NSA: z dnia 4 stycznia 2011 r. II OZ 133/10 LEX nr 743790, z dnia 11 stycznia 2011 r. II OZ 1320/10 LEX nr 743797, z dnia 7 września 2011 r. I OZ 654/11 LEX nr 964712, oraz z dnia 22 grudnia 2011 r. II FZ 806/11 LEX nr 1151495). Natomiast niemożność działania, czyli niemożność obrony swych praw, jest pozbawieniem możliwości podejmowania w procesie czynności procesowych. Należy przy tym wskazać, że konieczne jest wykazanie, iż zachodzi związek przyczynowy między naruszeniem prawa procesowego, a pozbawieniem strony możliwości działania. Ponadto należy stwierdzić, że o pozbawieniu strony możliwości działania można mówić wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możliwości działania. W innych przypadkach zachodzi tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia wznowienia postępowania. Stwierdzić należy, że skoro pozbawienie strony możności działania musi nastąpić wskutek naruszenia przepisów prawa, to wyklucza się tu tzw. obiektywny stan tego pozbawienia, co oznacza, że wznowienie postępowania sądowego może nastąpić tylko z winy sądu. Z tego też względu wznowienie postępowania nie może nastąpić z winy stron postępowania. Zaniechanie przez stronę postępowania działania obarcza ją ujemnymi następstwami braku obrony i wyklucza wznowienie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 2557/11 (publik. LEX nr 1167138) podkreślił, iż aby doszło do wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a., dotyczącej naruszenia przepisów postępowania, wskutek których strona była pozbawiona możliwości działania, muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, strona została pozbawiona możności działania bez własnej winy oraz bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa. Mając na uwadze powyższe, należy rozważyć, czy działania sądu mogłyby narazić skarżącą na brak możności działania. Z akt sprawy wynika, że zgodnie z zarządzeniem z dnia 4 marca 2013 r. wykonano kserokopie żądanych przez skarżącą dokumentów, które zostały jej doręczone na wskazany adres w dniu 24 marca 2013 r. Nadto jak wynika z pisma Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. pełnomocnikiem skarżącej nadal pozostawała adw. M. N. Dopiero pismem z dnia [...] lipca 2014 r. w niniejszej sprawie o wznowienie postępowania Okręgowa Rada Adwokacka w W. poinformowała, iż zmieniła pełnomocnika wyznaczonego z urzędu dla skarżącej. Tym samym brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że działania sądu mogły narazić skarżącą na brak możliwości działania. Wskazany przez skarżącą art. 273 § 1 i 2 p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia na tej podstawie, że: 1. orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym następnie uchylonym; 2. orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa. § 2. Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W niniejszej sprawie przepis ten w ogóle nie ma zastosowania, bowiem skarżąca nie wskazała występowania którejkolwiek ze wskazanych wyżej przesłanek. Zgodnie z art. 282 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd stosownie do okoliczności oddala skargę o wznowienie postępowania, albo uwzględniając ją zmienia zaskarżone orzeczenie albo je uchyla i skargę odrzuca lub postępowanie umarza (§ 2 powołanego wyżej przepisu). Oddalenie skargi o wznowienie postępowania następuje, jeżeli powołane przez skarżącą przyczyny wznowienia okazały się nieistniejące. Orzeczenie takie jest wynikiem negatywnej oceny zasadności zgłoszonej podstawy wznowienia postępowania. Taka zaś sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Z tych przyczyn na podstawie art. 282 § 1 i 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak na wstępie.