II SAB/Wa 498/24
WyrokWSA w Warszawie2025-03-12
Skład orzekający: Joanna Kruszewska-Grońska, Joanna Kube, Ewa Marcinkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu skargi dotyczącej przetwarzania danych osobowych bez podstawy prawnej, i czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu skargi skarżącej, ponieważ postępowanie trwało ponad dwa lata, co stanowi rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 78 ust. 2 RODO. Pomimo wydania decyzji administracyjnej po wniesieniu skargi na bezczynność, sąd uznał, że długotrwałe okresy niepodejmowania czynności, w tym ponad roczna przerwa w działaniach organu po zgromadzeniu materiału dowodowego, uzasadniają stwierdzenie bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Sąd oddalił jednak wnioski o ukaranie organu grzywną i przyznanie sumy pieniężnej, uznając je za niezasadne w sytuacji, gdy organ ostatecznie wydał decyzję.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła skargę na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) w przedmiocie rozpoznania skargi z kwietnia 2022 r. dotyczącej przetwarzania jej danych osobowych bez podstawy prawnej. Skarżąca podniosła, że organ nie podjął działań przez ponad dwa lata, mimo ponaglenia. Prezes UODO w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, wskazując na złożoność sprawy i podejmowane czynności wyjaśniające, a także informując o wydaniu decyzji administracyjnej w sierpniu 2024 r. Skarżąca domagała się stwierdzenia rażącego naruszenia prawa, zobowiązania organu do wydania decyzji, wymierzenia grzywny oraz przyznania sumy pieniężnej.Rozstrzygnięcie
1. stwierdza, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu skargi I. N. z dnia [...] kwietnia 2022 r. na przetwarzanie danych osobowych bez podstawy prawnej; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 marca 2025 r. sprawy ze skargi I. N. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia [...] kwietnia 2022 r. na przetwarzanie danych osobowych bez podstawy prawnej 1. stwierdza, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu skargi I. N. z dnia [...] kwietnia 2022 r. na przetwarzanie danych osobowych bez podstawy prawnej; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie.
Pismem z dnia 12 sierpnia 2024 r. I. N. (reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, dalej: "Prezes UODO" w przedmiocie rozpatrzenia wniosku (skargi) z dnia [...] kwietnia 2022 r. W skardze (uzupełnionej pismem skarżącej z dnia 2 listopada
2024 r.) wniesiono o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do wydania decyzji
w sprawie w terminie miesiąca od doręczenia wyroku w tym przedmiocie, wymierzenie organowi grzywny w wysokości 2-krotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a. i przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 2500 zł.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wniosek (skargę) do organu
w przedmiocie postępowania skarżąca złożyła w dniu [...] kwietnia 2022 r. Pismem
z dnia 14 kwietnia 2023 r. skierowała do organu ponaglenie wzywające do niezwłocznego załatwienia sprawy administracyjnej.
Zwrócono uwagę, że okoliczności sprawy są dla skarżącej szczególnie istotne gdyż dotyczą udostępniania jej dokumentacji medycznej przez podmioty nieuprawnione. Sprawa ma związek z przestępstwem popełnionym na jej szkodę.
Ostatnia korespondencja otrzymana w tej sprawie od organu datowana jest na
1 czerwca 2023 r. Organ poinformował wówczas, że w sprawie został zgromadzony materiał dowodowy wystarczający do wydania decyzji administracyjnej. Pouczono
o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zapoznania się
z aktami sprawy. Pismem z dnia 6 czerwca 2023 r. skarżąca podtrzymała swoje stanowisko w sprawie. Od tego czasu, mimo zapowiedzi wydania decyzji przez organ, żadne czynności w sprawie nie zostały podjęte.
Od ostatniego pisma skierowanego do skarżącej minął już ponad rok co uzasadnia stwierdzenie bezczynności. Organ nie poinformował skarżącej
o jakichkolwiek działaniach a gdy próbowała uzyskać informację drogą telefoniczną, za każdym razem osoba prowadząca sprawę miała być nieobecna. Nie doczekała się telefonu zwrotnego. Przewlekłość postępowania polega na znacznym przekroczeniu terminów wskazanych w k.p.a.
Wysokość grzywny uzasadniono okresem trwania przewlekłości w sprawie. Biorąc pod uwagę, że od skierowania skargi w kwietniu 2022 r. minęły już ponad
2 lata to, zdaniem strony skarżącej grzywna w wysokości 2-krotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego będzie zasadna i adekwatna do zaniechań organu.
Wniosek o zasądzenie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej jak i jej wysokość uzasadniono charakterem sprawy, która dotyczy nieuprawnionego przetwarzania danych szczególnie wrażliwych - dokumentacji medycznej. Swobodny obrót takich danych pomiędzy organami był dla skarżącej źródłem przewlekłego stresu czego wyrazem była treść jej pism ponaglających organ do wydania decyzji. Kierując
skargę, pisma i ponaglenia w sprawie, skarżąca miała nadzieję na zakończenie sprawy w rozsądnym terminie. Opisane działania organu a raczej ich brak doprowadził do utraty zaufania skarżącej do instytucji publicznych. Tym samym wnioskowana kwota 2.500 zł nie wydaje się być szczególnie wygórowana, jednak jak wskazano najważniejsze jest dla skarżącej zakończenie postępowania przez organ.
Prezes UODO w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Organ podał, że w dniu [...] kwietnia 2022 r. do UODO w postępowaniu prowadzonym pod sygn. akt [...], wpłynęło pismo I. N. stanowiące skargę na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jej danych osobowych m.in. przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] polegające na przetwarzaniu bez podstawy prawnej danych osobowych skarżącej zawartych
w dokumentacji medycznej pozyskanej od S. M., w tym ich przesłaniu do Urzędu Miasta [...].
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2022 r. Prezes UODO wyłączył ww. pismo skarżącej z akt postępowania o sygnaturze akt [...] i wyłączony materiał zarejestrował pod sygnaturą [...], celem prowadzenia odrębnego postępowania administracyjnego w sprawie skargi skarżącej na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jej danych osobowych przez Komendę Wojewódzką Policji w [...], Powiatowe Starostwo w [...] oraz Ministerstwo Infrastruktury w Warszawie, polegające na przetwarzaniu jej danych osobowych bez podstawy prawnej oraz ich udostępnieniu podmiotom trzecim.
W międzyczasie do UODO wpłynęło pismo skarżącej z dnia 19 kwietnia
2022 r., również stanowiące skargę na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jej danych osobowych przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...].
Następnie w dniu 13 maja 2022 r. do UODO wpłynęło pismo skarżącej zatytułowane "Wniosek dowodowy", dotyczące kwestii przetwarzania danych osobowych skarżącej przez Komendanta.
W dniu 21 maja 2022 r. do UODO wpłynęło kolejne pismo skarżącej, zatytułowane "Wniosek dowodowy".
W dniu 30 maja 2022 r. do UODO wpłynął wniosek skarżącej o udzielenie jej informacji o stanie sprawy.
Pismem z dnia 2 czerwca 2022 r. Prezes UODO poinformował skarżącą, że ściganie przestępstw oraz orzekanie, czy doszło do ich popełnienia, pozostaje poza zakresem kompetencji Prezesa UODO. Jednocześnie skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi poprzez wskazanie, jakiego rodzaju czynności - mieszczących się w kompetencjach Prezesa UODO - oczekuje w tej sprawie od Prezesa UODO.
W dniu 15 czerwca 2022 r. do UODO wpłynęła odpowiedź skarżącej na ww. wezwanie Prezesa UODO.
W dniu 16 czerwca 2022 r. do UODO wpłynęło pismo skarżącej zatytułowane "Skarga na brak reakcji UODO na bezprawne przetwarzanie moich danych sensytywnych przez urzędy administracji państwowej".
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2022 r. Prezes UODO wyłączył materiały z akt postępowania administracyjnego o sygnaturze [...] i włączył je m.in. do odrębnego postępowania administracyjnego, zarejestrowanego pod nową sygnaturą: [...], w przedmiocie nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych skarżącej przez Komendanta, polegających na przetwarzaniu bez podstawy prawnej danych osobowych skarżącej zawartych
w dokumentacji medycznej pozyskanej od S. M., w tym ich przesłaniu do Urzędu Miasta [...].
Następnie, pismem z dnia 11 lipca 2022 r. Prezes UODO wezwał Komendanta do przesłania wyjaśnień i dowodów w sprawie. Pismem z tego samego dnia Prezes UODO poinformował skarżącą o podjętym działaniu.
W dniu 15 lipca 2022 r. do UODO wpłynęły wyjaśnienia i dowody nadesłane przez Komendanta.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2022 r. Prezes UODO zwrócił się do Komendanta
o usunięcie braków formalnych nadesłanej korespondencji. Pismem z tego samego dnia, Prezes UODO poinformował skarżącą o podjętym działaniu.
W dniu 23 sierpnia 2022 r. do UODO wpłynęła korespondencja Komendanta stanowiąca odpowiedź na wezwanie z dnia [...] sierpnia 2022 r.
Pismem z dnia 14 kwietnia 2023 r. skarżąca wniosła ponaglenie w sprawie.
Następnie Prezes UODO pismem z dnia 20 kwietnia 2023 r. wystąpił do Komendanta o dodatkowe wyjaśnienia i dowody w sprawie. Pismem z tego samego dnia Prezes UODO poinformował skarżącą o podjętym działaniu.
W dniu 27 kwietnia 2023 r. do UODO wpłynęła odpowiedź Komendanta na wezwanie z dnia 20 kwietnia 2023 r.
Pismami z dnia 1 czerwca 2023 r. Prezes UODO poinformował strony postępowania o zgromadzeniu materiału dowodowego wystarczającego do wydania decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie oraz o uprawnieniach przysługujących im przed wydaniem decyzji.
W dniu 6 czerwca 2023 r. do UODO wpłynęło pismo skarżącej, w którym streściła swoje zarzuty w stosunku do Komendanta.
Następnie, w dniu 19 września 2023 r. do UODO wpłynęło pismo skarżącej informujące o zmianie jej adresu zamieszkania.
Odnosząc się do skargi na bezczynność Prezes UODO podał, że w dniu [...] sierpnia 2024 r. wydał w przedmiotowej sprawie decyzję administracyjną, w której:
1) umorzył postępowanie w zakresie dotyczącym żądania nakazania Komendantowi spełnienia wobec skarżącej obowiązku informacyjnego określonego w art. 15 ust. 1 RODO, z uwagi na to, że skarżąca nie wystąpiła do Komendanta z wnioskiem
o udzielenie jej informacji wynikających z art. 15 ust. 1 RODO;
2) w pozostałym zakresie odmówił uwzględnienia wniosku, z uwagi na niestwierdzenie naruszenia przez Komendanta przepisów o ochronie danych osobowych.
Powyższa decyzja administracyjna została doręczona skarżącej w dniu 28 sierpnia 2024 r.
Prezes UODO podniósł, że datą wszczęcia postępowania administracyjnego na żądanie strony jest dzień doręczenia organowi administracji publicznej żądania spełniającego wymagania z art. 63 § 2 k.p.a. W sprawie objętej skargą braki formalne podania zostały usunięte przez skarżącą pismem, które wpłynęło do UODO w dniu 15 czerwca 2022 r. Po usunięciu przez skarżącą braków formalnych skargi, a przed upływem terminu określonego w art. 78 ust. 2 RODO Prezes UODO wyłączył materiały z akt postępowania administracyjnego o sygnaturze [...]
i włączył je m.in. do odrębnego postępowania administracyjnego, zarejestrowanego pod nową sygnaturą: [...], wezwał Komendanta do przesłania wyjaśnień i dowodów w sprawie oraz poinformował skarżącą o podjętym działaniu.
Zdaniem Prezesa UODO w sprawie przedsięwzięto przewidziane prawem czynności służące prawidłowemu przeprowadzeniu postępowania, w tym wnikliwemu i rzetelnemu ustaleniu okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy.
Zwrócił uwagę, że prowadzenie postępowania administracyjnego jest zależne od konkretnych okoliczności sprawy. Gdy strona wraz z żądaniem wszczęcia postępowania przedstawia określone dowody, to konieczna jest weryfikacja tych dowodów oraz ocena ich kompletności i wiarygodności. Prezes UODO zgodnie
z zasadami postępowania administracyjnego jest zobowiązany do ustalenia dokładnego i spójnego stanu faktycznego sprawy.
Działania podejmowane przez Prezesa UODO w niniejszej sprawie miały zatem na celu fachowe i wnikliwe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego,
a następnie rozstrzygnięcie sprawy. Sam czas trwania postępowania nie jest jedyną
i nadrzędną przesłanką przesądzającą, że doszło do rażącego naruszenia prawa.
W celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialno-prawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy.
W ocenie Prezesa UODO należy uwzględnić, czy organ w ogóle starał się rozpoznać i zakończyć sprawę oraz czy podejmował czynności mające na celu jej rozstrzygnięcie. W niniejszej sprawie tak zaś było. Termin wydania przez Prezesa UODO decyzji w niniejszej sprawie podyktowany był m.in. stopniem skomplikowania sprawy i koniecznością dogłębnej analizy prawnej zgromadzonego materiału dowodowego.
Podkreślił przy tym, że UODO jest jedynym urzędem na całą Polskę, bez jednostek pomocniczych, czy oddziałów zamiejscowych. Skargi do UODO składają osoby z całej Polski, jak również z zagranicy. Prezes UODO prowadzi szereg działań w zakresie poszerzania świadomości obywateli na temat ochrony danych osobowych, co również przekłada się nie tylko na liczbę wpływających skarg do UODO, ale także próśb o interwencję, czy też wniosków o wydanie opinii, których liczba z każdym rokiem się zwiększa. Od momentu wejścia w życie RODO do UODO wpływa kilkakrotnie więcej skarg, w porównaniu do lat poprzedzających, a wnoszone skargi mają coraz bardziej skomplikowany charakter, co znacznie może wydłużać okresy prowadzonych postępowań administracyjnych. Pomimo powyższego organ wprowadza i monitoruje usprawnienia organizacyjne pozwalające na poprawę jego efektywności, co przekłada się na zwiększanie się ilości wydawanych decyzji
i zakończonych spraw w stosunku do lat ubiegłych, pomimo ograniczeń kadrowych, wynikających z przyznanego na zatrudnienie budżetu. Niezależnie od powyższego, organ proceduje przy wykorzystaniu posiadanych przez siebie możliwości kadrowych i organizacyjnych możliwie szybko, mając jednak na uwadze nadrzędność zasady prawdy obiektywnej, nad zasadą szybkości, dążąc przede wszystkim do poprawnego załatwienia sprawy.
Biorąc pod uwagę powyższe nie sposób uznać, że w niniejszej sprawie doszło do bezczynności w postaci kwalifikowanej, tj. z rażącym naruszeniem prawa.
Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w terminie miesiąca od doręczenia wyroku w tym przedmiocie, wskazać należy, że aktualnie wniosek ten jest bezprzedmiotowy.
W dniu [...] sierpnia 2024 r. Prezes UODO wydał bowiem w niniejszej sprawie decyzję administracyjną.
Odnośnie żądania wymierzenia grzywny zwrócił uwagę, że środki wskazane
w art. 149 § 2 p.p.s.a. w tym wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. są środkami dyscyplinująco-represyjnymi o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Organ nie unikał podjęcia rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Poza tym nie ma obawy, że Prezes UODO nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa lub celowo unikał podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, gdyż takie rozstrzygnięcie (decyzja z dnia [...] sierpnia 2024 r.) zostało już przez Prezesa UODO wydane.
Odnosząc się natomiast do żądania przyznania skarżącej sumy pieniężnej
w kwocie 2.500 zł podniósł, że nie wykazano jakie wymierne skutki dla skarżącej miała utrata zaufania skarżącej do instytucji publicznych oraz stres, którego źródłem miałoby być przetwarzanie jej danych osobowych przez Komendanta. Również
z faktu, że sprawa dotyczy przetwarzania danych dotyczących zdrowia, nie wynika aby skarżąca doznała wymiernych dolegliwości i niedogodności w związku
z długością trwania postępowania administracyjnego. Skarżąca nie wykazała, że
w jakikolwiek sposób doznała wymiernych dolegliwości i niedogodności w związku
z długością trwania postępowania administracyjnego.
Prezes UODO podał, że organ po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie, w decyzji z dnia [...] sierpnia 2024 r. nie stwierdził zaistnienia po stronie Komendanta naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych w procesie przetwarzania danych osobowych skarżącej. Zgodne
z prawem przetwarzanie danych osobowych nie stanowi zaś uszczerbku u osoby, której dane osobowe dotyczą.
Według organu, kolejną okolicznością wykazującą bezzasadność przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej jest to, że postępowanie administracyjne wszczęte na skutek wniesionej przez nią skargi zostało zakończone decyzją Prezesa UODO z dnia [...] sierpnia 2024 r.
Wobec zakończenia postępowania decyzją przez organ nie ma konieczności stosowania dodatkowych sankcji, o których mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., ponieważ nie ma obawy, że organ nie będzie respektować obowiązków wynikających
z przepisów prawa lub celowo będzie unikać podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, gdyż takie rozstrzygnięcie zostało już przez Prezesa UODO wydane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
Zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana
w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Stosownie do treści art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie.
W przypadku skargi na bezczynność wniesienie skargi należy poprzedzić ponagleniem do właściwego organu prowadzącego postępowanie. W myśl art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność). Natomiast stosownie do art. 37 § 3 k.p.a. ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia.
Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezesa UODO w przedmiocie rozpatrzenia skargi (wniosku) z dnia [...] kwietnia 2022 r. jest dopuszczalna. Skarżąca przed wniesieniem skargi wystąpiła do organu z ponagleniem z dnia 14 kwietnia 2023 r., a tym samym wyczerpała środek zaskarżenia przed wniesieniem skargi na bezczynność organu.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154
§ 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Wskazania wymaga, że przepisy p.p.s.a nie definiują pojęcia bezczynności.
W doktrynie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109).
Bezczynność organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. ma miejsce wówczas, gdy organ nie załatwił sprawy ani w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.
Wskazania wymaga, że od dnia 25 maja 2018 r. w polskim porządku prawnym obowiązuje ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1781), zwana dalej u.o.d.o. oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. U. UE. Seria L. rok 2016 nr 119 str. 1 z dnia 2016.05.04 z późn. zm.), zwane dalej RODO. RODO stosuje się bezpośrednio. Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.o.d.o., w postępowaniach prowadzonych przez Prezesa UODO, stosuje się przepisy k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w u.o.d.o.
Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Przepis art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. wprost stanowi, że bezczynność ma miejsce, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1.
Stosownie do art. 78 ust. 2 RODO, bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub pozasądowych środków ochrony prawnej każda osoba, której dane dotyczą, ma prawo do skutecznego środka ochrony prawnej przed sądem, jeżeli organ nadzorczy właściwy zgodnie z art. 55 i 56 nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77.
Zatem, zgodnie ze szczególnym przepisem art. 78 ust. 2 RODO termin rozpatrzenia skargi dotyczącej ochrony danych osobowych bądź poinformowania osoby, której dane dotyczą o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wynosi trzy miesiące.
Postępowanie w sprawie naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych jest postępowaniem administracyjnym (art. 7 ust. 1 u.o.d.o.), do którego stosuje się przepisy k.p.a., z modyfikacjami wynikającymi z regulacji ustawy o ochronie danych osobowych.
Skoro skarga (wniosek) z dnia [...] kwietnia 2022 r. wszczynająca postępowanie przed Prezesem UODO została rozpatrzona przez organ
i postępowanie zostało zakończone decyzją administracyjną w dniu [...] sierpnia
2024 r., to brak jest podstaw do zobowiązania Prezesa UODO do rozpatrzenia skargi I. N. z dnia [...] kwietnia 2022 r.
Z zestawienia powyższych dat wynika natomiast bezspornie, że skarga na bezczynność w dniu jej wniesienia była zasadna, nawet przyjmując jako datę wszczęcia wyłączenie postępowania administracyjnego o sygn. [...] do odrębnego postępowania o sygn. akt [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2022 r. Organ nie dotrzymał trzymiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 RODO, a zatem dopuścił się bezczynności. Postępowanie prowadzone było bowiem przez okres ponad 2 lat. Organ dopuścił się zatem bezczynności
w rozpatrzeniu skargi (wniosku) strony z dnia [...] kwietnia 2022 r., termin ten nie został przez organ przedłużony. Decyzja wydana została dopiero po wniesieniu skargi do Sądu na bezczynność organu w tej sprawie.
Dokonując oceny charakteru bezczynności organu w niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że - mimo podejmowania przez organ czynności w postępowaniu, które zakończyło się ostatecznie wydaniem decyzji administracyjnej – miała ona charakter rażącego naruszenia prawa. Sąd nie podważa przy tym twierdzenia organu, że podejmował w tym okresie czynności wyjaśniające, mające na celu zebranie materiału dowodowego.
Sąd przeanalizował działania organu podejmowane w sprawie i na podstawie akt administracyjnych stwierdził, że w postępowaniu miało miejsce wiele nieuzasadnionych okresów niepodejmowania czynności, których nie da się usprawiedliwić nawet przy uwzględnieniu specyfiki postępowania w sprawie ochrony danych osobowych. Nie ma tu przy tym mowy o okresach oczekiwania na odpowiedzi, czy innych okresów opóźnień, które były niezależne od organu, albowiem ich nie wlicza się do okresów rozpoznania sprawy.
Z akt administracyjnych jednoznacznie wynika, że od 23 sierpnia 2022 r., kiedy to wpłynęła do organu korespondencja Komendanta na wezwanie z dnia [...] sierpnia 2022 r., trwała przerwa w działaniach organu aż do 20 kwietnia 2023 r., którą przerwało ponaglenie skarżącej z dnia 14 kwietnia 2023 r.
Wówczas to Prezes UODO wystąpił do Komendanta o dodatkowe wyjaśnienia
i dowody w sprawie. Odpowiedź Komendanta wpłynęła do organu w dniu 27 kwietnia 2023 r.
Dopiero 1 czerwca 2023 r. Prezes UODO poinformował strony postępowania
o zebraniu materiału dowodowego wystarczającego do wydania decyzji w sprawie
i pouczył strony o uprawnieniach przysługujących im przed wydaniem decyzji.
W dniu 6 czerwca 2023 r. do UODO wpłynęło pismo skarżącej, w którym sformułowała zarzuty w stosunku do Komendanta, a w dniu 19 września 2023 r. wpłynęło pismo skarżącej informujące o zmianie jej adresu zamieszkania.
Zatem od 6 czerwca 2023 r. tj. wpływu ostatniego pisma w sprawie, organ przez kolejny rok nie podejmował żadnych działań, do czasu wniesienia przez skarżącą skargi na bezczynność. Decyzja w sprawie wydana została dopiero [...] sierpnia 2024 r., a zatem po upływie ponad roku, gdy możliwe było podjęcie rozstrzygnięcia. Nie sposób usprawiedliwić całkowitej bezczynności organu w ww. okresach choćby ostatniego roku. Dopiero skarga do Sądu na bezczynność organu doprowadziła do wydania decyzji administracyjnej.
Oceniając całościowo przebieg postępowania administracyjnego stwierdzić trzeba, że poza rażąco długim okresem, w którym nie była wydawana decyzja, choć organ dysponował pełnym materiałem dowodowym (ponad rok) także wcześniej,
w toku samego postępowania wyjaśniającego występowały wskazane już wyżej nieuzasadnione, długie przerwy, łącznie sprowadzające się do okresu 8 miesięcy
i nie były do okresy przewidziane dla dokonania określonych czynności, czy oczekiwania na odpowiedzi, których nie wlicza się do terminów określonych w k.p.a., co wskazano już wyżej.
Jest oczywiście bezsporne, że organ obowiązany jest do wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności przy wydawaniu decyzji, jednakże nie sposób usprawiedliwić, nawet przy skomplikowanej sprawie, braku oceny materiału dowodowego przez wielomiesięczny okres. W ocenie Sądu przekroczenie przez organ terminu rozpatrzenia tej sprawy miało charakter rażącego naruszenia prawa. Nie może zmienić powyższego samo wystosowanie do skarżącej w toku sprawy informacji o podjętych w sprawie czynnościach.
Niewątpliwie brakiem właściwych działań organ rażąco naruszył art. 78 ust. 2 RODO, jak również art. 8 k.p.a., tj. zasadę pogłębiania zaufania do organu władzy publicznej. Nadto, organ rażąco naruszył art. 36 k.p.a., albowiem nie zawiadomił strony o przyczynach zwłoki, nie wskazał, po upływie 3 miesięcy, nowego terminu załatwienia sprawy. Naruszenie terminu rozpatrzenia sprawy jest w tym przypadku niewątpliwe i oczywiste.
Odnosząc się do wniosku skarżącej o przyznanie sumy pieniężnej wskazania wymaga, że zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 156 § 6.
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność może orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny
w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Z powyższego przepisu wynika, że zarówno wymierzenie grzywny, jak i przyznanie sumy pieniężnej, nie jest obligatoryjne. Przy czym zaznaczyć należy, że stwierdzenie bezczynności z rażącym naruszeniem prawa nie jest powiązane z obowiązkiem wymierzenia grzywny czy też przyznania sumy pieniężnej. Tego rodzaju sankcja dodatkowa jest zarezerwowana dla szczególnie jaskrawych przypadków pozostawania w bezczynności.
Wymierzenie grzywny ma na celu przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco, doprowadzić do realizacji obowiązku oraz oddziaływać prewencyjnie.
Z tych względów Sąd uznał za niezasadne wymierzenie organowi grzywny. Stosowanie środków przymuszających nie jest celowe w sytuacji dopełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku, tutaj wydanie decyzji w sprawie przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd.
Powołany wyżej przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, który podziela także Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, że instytucja sumy pieniężnej, podobnie jak i grzywna, pełni funkcję represyjną oraz prewencyjną – mającą na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności. Podobnie jak w przypadku grzywny, jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy. Jest to zatem dodatkowa gwarancja terminowego załatwienia sprawy,
a jednocześnie dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego. Suma pieniężna pełni również funkcję kompensacyjną, jako że jest zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta jej funkcja ma szczególne znaczenie (v. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17, wyrok NSA z dnia 27 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 1189/17, wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1506/16, wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 3800/18, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W stanie faktycznym tej sprawy Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej. Organ ostatecznie podjął
w niniejszej sprawie działanie i rozstrzygnął sprawę skarżącej wydając decyzję administracyjną z dnia [...] sierpnia 2024 r.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W punkcie 3 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 151 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło