II SAB/Wa 676/18
WyrokWSA w Warszawie2019-04-09
Skład orzekający: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] września 2017 r. o zastosowanie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy i czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] września 2017 r., co miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd stwierdził przewlekłość, ponieważ organ nie zakończył postępowania w ustawowych terminach, podejmował czynności z opóźnieniem, a materiał dowodowy był zgromadzony już w kwietniu 2018 r., podczas gdy decyzja została wydana dopiero w listopadzie 2018 r. Pomimo wydania decyzji po wniesieniu skargi, sąd uznał, że nie ma podstaw do zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku, ale stwierdził przewlekłość i rażące naruszenie prawa.Stan faktyczny
Skarżący S. Z. wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie wniosku z dnia [...] września 2017 r. dotyczącego wyłączenia stosowania określonych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Skarżący zarzucił organowi rażące naruszenie przepisów k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania przez okres 12 miesięcy bez załatwienia sprawy w ustawowym terminie. Wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji, stwierdzenie przewlekłości i rażącego naruszenia prawa, a także o wymierzenie grzywny i przyznanie sumy pieniężnej. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o oddalenie skargi, argumentując potrzebę wszechstronnego zbadania sprawy i dużą liczbę podobnych wniosków. Po wniesieniu skargi, organ wydał decyzję w dniu [...] listopada 2018 r.Rozstrzygnięcie
1. stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] września 2017 r., 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi S. Z. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] września 2017 r. 1. stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] września 2017 r., 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie.
Pismem z dnia 18 września 2018 r. S. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji postępowania w sprawie wniosku z dnia [...] września 2017 r. o zastosowanie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej oraz ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 708 ze zm.) i wyłączenie stosowania art. 15c oraz art. 22a ustawy w stosunku do wnioskodawcy.
Skarżący zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 8 § 1 k.p.a., art. 12 § 1 k.p.a., art. 35 § 1 - 3 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania przez okres 12 miesięcy od daty złożenia wniosku a w konsekwencji niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie 1 miesiąca, w sytuacji, gdy wskazany przepis jednoznacznie stanowi, że sprawa powinna być załatwiona niezwłocznie nie później niż w terminie 1 miesiąca, a szczególnie skomplikowanej - 2 miesięcy, art. 36 § 1 i 2 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w piśmie z [...] lipca 2018 r. podczas, gdy organ pismem z [...] kwietnia 2018 r. powiadomił o zakończeniu postępowania dowodowego niezbędnego do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia oraz pismem z [...] marca 2018 r. wyznaczył termin załatwienia sprawy do dnia [...] lipca 2018 r.
Skarżący wniósł o zobowiązanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wydania w terminie 30 dni decyzji administracyjnej, stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania, a ostatecznie bezczynność miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji grzywny w maksymalnej wysokości, o której mowa w art. 154 § 6 P.p.s.a., przyznanie od Ministra na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA ponownie ustalił wysokość emerytury od dnia [...] października 2017 r. Podał, że wnioskiem z dnia [...] września 2017r. (data wpływu [...] września 2017 r.) wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji o wyłączenie w trybie art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...).
Skarżący podniósł, że pierwsza czynność została podjęta przez Ministra dopiero w dniu [...] listopada 2017 r. (pismo do Prezesa IPN i do Komendanta Głównego Policji znak [...]), a więc już po upływie 2 miesięcznego ustawowego terminu do załatwienia sprawy. Z kolei pismem z dnia [...] marca 2018 r., tj. po 4 miesiącach od ww. pierwszej czynności Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji powiadomił wnioskodawcę, że oczekuje na odpowiedź Komendanta Głównego Policji i w związku z tym wyznacza termin załatwienia wniosku aż do [...] lipca 2018 r. przedłużając postępowanie o dalsze 4 miesiące. Skarżący wskazał, że pismem z [...] kwietnia 2018 r. został powiadomiony,
że zebrana została dokumentacja niezbędna do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia.
Skarżący wskazał, że skoro wreszcie po 7 miesiącach od dnia złożenia wniosku. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dysponował pełną dokumentacją pozwalającą na wydanie decyzji, przedmiotowy wniosek winien być załatwiony najpóźniej w ciągu miesiąca od dnia [...] kwietnia 2018 r., a ostatecznie do wyznaczonego przez siebie terminu tj. do [...] lipca 2018 r.
Tymczasem po upływie kolejnych 3 miesięcy od zawiadomienia z dnia [...] kwietnia 2018r. i upływie wyznaczonego na dzień [...] lipca 2018 r. terminu załatwienia sprawy, Minister ponownie powiadomił, że rozpatrzenie wniosku powinno nastąpić do dnia [...] listopada 2018 r. podając, że powyższe wynika z konieczności dokonania wszechstronnej i wnikliwej analizy sprawy.
Skarżący podniósł, że powyższe działanie organu administracji publicznej jest bezzasadnym przedłużaniem postępowania o kolejne 4 miesiące. Podał, że na dzień wniesienia niniejszej skargi postępowanie prowadzone już jest prawie 12 miesięcy. Kolejne jego przedłużenie o dalsze 4 miesiące jest ewidentnym naruszeniem zasady szybkości postępowania, zwłaszcza, że organ zakończył postępowanie dowodowo-wyjaśniające, co wynika wprost z pisma z [...] kwietnia 2018 r. i świadczy
o nieuzasadnionym przedłużaniu terminu załatwienia sprawy.
Skarżący wskazał też, że pismem z dnia [...] września 2018 r. wystąpił do Ministra z ponagleniem na zasadzie art. 37 k.p.a. Podał, że do dnia sporządzenia niniejszej skargi nie otrzymał odpowiedzi na wymienione ponaglenie, jak również
nie otrzymał żadnej decyzji.
Skarżący wskazał również na trudną sytuację zdrowotną swoją i żony. Podał, że tak długi czas prowadzenia postępowania i oczekiwania na decyzję pozbawia jego i żonę kontynuacji leczenia. Podkreślił, że roczny czas rozpoznawania wniosku
i w dalszym ciągu brak rozstrzygnięcia ma charakter rażącego naruszenia powołanych już wcześniej przepisów k.p.a. Z tych względów uzasadniony jest
w ocenie skarżącego wniosek o nałożenie na organ grzywny oraz przyznanie sumy pieniężnej.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi z dnia 25 października 2018 r. na skargę wniósł o jej oddalenie, ewentualnie o odrzucenie skargi.
W uzasadnieniu wskazał, że Minister właściwy do spraw wewnętrznych, aby wydać decyzję w przedmiocie wyłączenia stosowania art. 15 c, art. 22 a i art. 24 a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r, o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) (Dz. U. z 2018 r. poz. 132 ze zm.) musi dokonać wszechstronnego i wnikliwego zbadania przedmiotowej sprawy, co wymaga podjęcia przez organ administracji szeregu czynności wyjaśniających. W pierwszej kolejności na organie ciąży obowiązek wystąpienia do Zakładu Emerytalno- Rentowego MSWiA z zapytaniem czy skarżący pobiera świadczenie emerytalne/rentowe/rentowe rodzinne oraz za jakie okresy służby i w jakich formacjach. Następnie ustalenia będzie wymagało,
czy skarżący podlega (ewentualnie za jakie okresy, służba w jakich formacjach) regulacjom ww. ustawy (art. 15 c, pod art. 22 a, art. 24 a).
W przypadku potwierdzenia powyższego konieczne będzie wystąpienie do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - z prośbą o przekazanie informacji o przebiegu służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13 b ww. ustawy, a także przekazanie informacji pozwalających na ocenę ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności
z narażeniem zdrowia i życia. Ponadto niezbędne będzie wystąpienie do formacji,
w których skarżący pełnił służbę, lub jej następcy prawnego, z prośbą
o weryfikację okresów służby skarżącego pod kątem przedstawionego powyżej ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Pełnomocnik podniósł, że wydłużenie terminu załatwienia przedmiotowej sprawy jest uzasadnione, a organ potrzebuje - realnego w okolicznościach sprawy - czasu do przeanalizowania stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydania
i uzasadnienia rozstrzygnięcia w sprawie. Właściwy czas na wydanie i uzasadnienie rozstrzygnięcia w sprawie jest bardzo istotny ze względu na materię, którą obejmuje ustawa, a mianowicie dotyczącą wysokości zaopatrzenia emerytalnego/rentowego/ rentowego rodzinnego funkcjonariuszy i ich rodzin. Konstrukcja przepisów ustawy uniemożliwia zastosowanie art. 8a bez wcześniejszego ustalenia, czy skarżący w ogóle podlega reżimowi art. 15 c, 22 czy art. 24 a ww. ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...).
Pełnomocnik dodał, że do organu wpłynęła znaczna ilość spraw (na dzień sporządzenia odpowiedzi na skargę około 4 600 spraw) wniesionych na podstawie art. 8 a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...).
W odpowiedzi na żądanie skarżącego w sprawie stwierdzenia rażącego naruszenia prawa pełnomocnik podkreślił, że w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło rażące naruszenie prawa, gdyż organ musi podjąć szereg czynności, aby merytorycznie rozstrzygnąć sprawę. Pełnomocnik powołał się m.in. na poglądy zaprezentowane w wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 9 lutego 2017 r. II SAB/Go 164/16, Lex nr 2220020; wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 stycznia 2017 r. II SAB/Go 159/16, LEX nr 2200989).
Pełnomocnik wskazał, że organ kwestionuje żądanie orzeczenia grzywny w maksymalnej wysokości, o której mowa w art. 154 § 6 P.p.s.a. oraz żądanie przyznania sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. Podał, że w przedmiotowej sprawie organ nie unika celowo rozstrzygnięcia, ale dokonuje zgodnie z nałożonymi na niego obowiązkami ustawowymi zebrania materiału dowodowego koniecznego do wydania decyzji, a zebranie całego materiału dowodowego dotyczy znacznej ilości spraw, w których zostały wniesione wnioski.
W piśmie z dnia 25 marca 2019 r. pełnomocnik organu, w odpowiedzi na wezwanie Sądu poinformował, że decyzja w sprawie niniejszej została wydana.
Do pisma załączył decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia
[...] listopada 2018 r. nr [...] wydaną po rozpatrzeniu wniosku S. Z. z dnia [...] września 2017 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest dopuszczalna. Skarżący przed jej wniesieniem wystąpił do organu z ponagleniem.
Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.).
Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), zwanej dalej k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.
Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy
w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu,
lub nie podjął stosownej czynności.
Pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania obejmuje takie działanie organu, które nacechowane jest opieszałością i nieskutecznością. Ma ono miejsce
w sytuacji, gdy formalnie organowi nie można postawić zarzutu niepodejmowania czynności w sprawie, jednakże nieefektywne wykonywanie tych czynności prowadzi
w konsekwencji do braku możliwości realizacji przez stronę jej praw. Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, tak jak skarga na bezczynność organu, ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola Sądu zmierza zatem do ustalenia, czy istotnie organ administracji publicznej postępowanie w sprawie prowadzi przewlekle
i bezpodstawnie nie kończy go wydaniem rozstrzygnięcia.
W doktrynie przyjmuje się, że o przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić, gdy organ administracji w jego toku podejmuje czynności zbędne lub też powstrzymuje się od podjęcia czynności niezbędnych do rozpoznania
i rozstrzygnięcia sprawy, co prowadzi do nieracjonalnego przedłużenia terminu jej załatwienia (J.P.Tarno "Bezczynność organu a przewlekłe prowadzenie postępowania, Casus 2013 r., str. 11).
W sprawie niniejszej, nie ulega wątpliwości, że termin określony w przepisie art. 35 k.p.a., a także kolejny termin wyznaczony przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, tj. do dnia [...] lipca 2018 r. i do dnia [...] listopada
2018 r. nie został dotrzymany. Jest bezsporne, że postępowanie z wniosku z dnia [...] września 2017 r. o zastosowanie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej
i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 132 ze zm.)
i wyłączenie stosowania art. 15c ustawy w stosunku do wnioskodawcy, nie zostało przez organ zakończone w tym czasie w wymaganej przez przepisy prawa formie.
W ocenie Sądu postępowanie to prowadzone było przez organ przewlekle. Ustawodawca wymaga, aby załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego nastąpiło nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Organ sprawy nie załatwił w tym terminie. Jak zresztą wskazał sam skarżący, pismo do IPN oraz do KGP o udzielenie informacji niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy Minister wystosował dopiero po 2 miesiącach od wpływu wniosku (tj. [...] listopada 2017 r.), gdy postępowanie formalnie winno się już zakończyć. Z akt nie wynika, aby organ podejmował działania mające na celu uzyskanie niezwłocznie informacji od organów, do których wystąpił. Sam Zakład Emerytalno Rentowy MSWiA odpowiedzi na pismo Ministra udzielił po prawie 2 miesiącach. Niezależnie od tego, zauważyć należy, że materiał dowodowy zgromadzony był już w kwietniu 2018 r., o czym zresztą organ zawiadomił stronę pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. Minister nie rozpatrzył jednakże wniosku w wymaganej przepisami prawa formie w terminie miesiąca, czy dwóch od tej daty. Organ nie rozstrzygnął sprawy z wniosku S. Z. także w wyznaczonym przez siebie terminie do dnia [...] lipca 2018 r., a po raz kolejny, mimo zgromadzenia już w kwietniu materiału dowodowego, przedłużył czas trwania postępowania do [...] listopada 2018 r.
Decyzja rozstrzygająca sprawę z wniosku skarżącego wydana została dopiero w dniu [...] listopada 2018 r., a zatem po ponad 6 miesiącach od zgromadzenia materiału niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy. Biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Sąd stwierdził, że organ prowadził postępowanie z wniosku S. Z. z dnia [...] września 2017 r. w sposób przewlekły i niezasadnie nie kończył go wydaniem decyzji, mimo braku przeszkód prawnych i faktycznych. Obowiązek wszechstronnej i wnikliwej analizy materiału dowodowego stanowi podstawową czynność organu przy rozpatrywaniu sprawy i nie uzasadnia wydłużania terminu zakończenia postępowania o kolejne miesiące (pismo organu z dnia [...] lipca 2018 r.). Z akt sprawy nie wynika przy tym żadna przyczyna, którą można byłoby usprawiedliwić brak działania organu w postaci podjęcia rozstrzygnięcia, gdy było to już możliwe. Nadto, w toku samego postępowania działania organu, choć podejmowane w celu zgromadzenia materiału dowodowego, podejmowane były z opóźnieniem. Okoliczność potrzeby gromadzenia materiału dowodowego w innych sprawach także nie stała na przeszkodzie rozstrzygnięciu sprawy z wniosku skarżącego. Ustalenia Sądu, co do przewlekłego prowadzenia przez organ postępowania nie zmienia spełnienie obowiązku zawiadamiania strony
o przyczynie zwłoki i wyznaczanie nowego terminu załatwienia sprawy.
Wobec wydania przez organ decyzji administracyjnej po wniesieniu skargi na przewlekłe prowadzenie przez Ministra postępowania, Sąd nie ma podstaw do zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku, o co wnosił skarżący. Z tego względu Sąd stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania
z wniosku S. Z. z dnia [...] września 2017 r., które to przewlekłe prowadzenie postępowania miało charakter rażącego naruszenia prawa. Procedura rozpoczęcia gromadzenia materiału dowodowego od innych organów w tym w szczególności do IPN i KGP nastąpiła późno, albowiem już po upływie ustawowego terminu na zakończenie postępowania, zaś decyzja wydana została dopiero po ponad 6 miesiącach od zgromadzenia materiału niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy, w sytuacji braku przeszkód do niezwłocznego rozpatrzenia sprawy.
W sprawie tej organ naruszył w sposób rażący przepis art. 35 § 1 i 3, jak również przepis art. 8 k.p.a. i art. 12 § 1 k.p.a. Obowiązek działania w sprawie wnikliwie
i szybko (art. 12 k.p.a.) oznacza konieczność poszanowania praw strony do rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki, czego w tej sprawie organ nie dopełnił.
Z akt sprawy nie wynika, aby opieszałość w gromadzeniu materiału dowodowego
i samym podjęciu rozstrzygnięcia była usprawiedliwiona.
Odnosząc się do wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny
i przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej wskazania wymaga, że zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 156 § 6.
Powołany wyżej przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, który podziela także Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, że instytucja sumy pieniężnej, podobnie jak i grzywna, pełni funkcję represyjną oraz prewencyjną – mającą na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Podobnie jak w przypadku grzywny, jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy. Jest to zatem dodatkowa gwarancja terminowego załatwienia sprawy, a jednocześnie dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego. Suma pieniężna pełni również funkcję kompensacyjną, jako że jest zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta jej funkcja ma szczególne znaczenie (v. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17, wyrok NSA z dnia 27 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 1189/17, wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1506/16, wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 3800/18, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Użycie przez ustawodawcę w powołanym wyżej przepisie zwrotu "sąd (...) może" oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie grzywny lub przyznania od organu sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Zaznaczyć przy tym należy
że ustawodawca nie powiązał stwierdzenia rażącego naruszenia prawa
z obowiązkiem przyznania od organu sumy pieniężnej.
W stanie faktycznym tej sprawy Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny lub przyznanie od organu sumy pieniężnej. Organ ostatecznie, pod dwóch miesiącach od wniesienia skargi, podjął w niniejszej sprawie właściwe działanie i rozstrzygnął sprawę z wniosku skarżącego, tj. wydał decyzję. W świetle powyższego, w stanie faktycznym tej sprawy, w ocenie Sądu nie jest konieczne dyscyplinowanie organu poprzez wymierzenie grzywny lub przyznanie sumy pieniężnej. Skarga odniosła zamierzony zasadniczy cel. Podniesiona w skardze okoliczność otrzymywania emerytury w obniżonej wysokości, w połączeniu z przedstawionymi okolicznościami dotyczącymi stanu zdrowia, nie stanowi podstawy do przyznania sumy pieniężnej, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a.
Z tych powodów Sąd nie uwzględnił żądania skargi w zakresie wymierzenia grzywny i przyznania sumy pieniężnej.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W punkcie 3 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 151 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło