II SAB/Wa 782/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędziowie WSA Piotr Borowiecki (spr.), Danuta Kania, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 września 2017 r. sprawy ze skargi S.O. na bezczynność Komisji Stypendialnej dla Studentów Wydziału [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stypendium socjalne postanawia: - odrzucić skargę - Pismem z dnia [...] października 2015 r. L. O. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") wystąpił do Komisji Stypendialnej dla Studentów Wydziału [...] (dalej także jako: "Komisja Stypendialna [...]") z wnioskiem o przyznanie stypendium socjalnego na rok akademicki 2015/2016. Pismem z dnia [...] października 2015 r. Komisja Stypendialna [...], powołując się m.in. na przepis art. 64 § 2 k.p.a., wezwała skarżącego do uzupełnienia braków formalnych powyższego wniosku, wyznaczając mu termin 7 dni i uprzedzając jednocześnie, że w przypadku nieusunięcia powyższych braków formalnych, wniosek skarżącego zostanie pozostawiony bez rozpoznania. Z uwagi na nieuzupełnienie wniosku o żądane przez Komisję Stypendialną [...] dokumenty, komisja ta - działając na podstawie § 37 ust. 6 Regulaminu ustalania wysokości przyznawania i wypłacania pomocy materialnej dla studentów [...], wprowadzonego zarządzeniem nr [...] Rektora [...] z dnia [...] września 2011 r. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. - wydała w dniu [...] grudnia 2015 r. postanowienie o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie stypendium socjalnego na rok akademicki 2015/2016. W dniu 27 października 2016 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie Komisji Stypendialnej dla Studentów Wydziału [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie stypendium socjalnego na rok akademicki 2015/2016. W wyniku rozpoznania sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 września 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 249/16, odrzucił skargę. W uzasadnieniu wydanego postanowienia WSA w Warszawie wskazał, iż pozostawienie wniosku bez rozpoznania nie następuje ani w drodze decyzji, ani też w drodze postanowienia. Sąd uznał, że jest to czynność materialno-techniczna, która nie podlega zaskarżeniu w drodze odwołania, a tym samym nie może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. W konsekwencji, Sąd uznał, że przedmiotowa skarga wniesiona na akt niepodlegający zaskarżeniu do sądu administracyjnego, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Sąd zauważył jednocześnie, że na pozostawienie wniosku bez rozpoznania przysługuje ewentualnie skarga na bezczynność organu, stosowanie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. uchwała NSA z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13). Zdaniem Sądu, oznacza to, że do kontroli sądowej kwestionowanej czynności organu, skarżący może doprowadzić jedynie wnosząc skargę na jego bezczynność w rozpoznaniu wniosku. Z powyższych względów, WSA w Warszawie uznał, że zachodzi podstawa do zastosowania art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. i odrzucenia skargi. Pismem z dnia [...] października 2016 r. skarżący, działając za pośrednictwem Komisji Stypendialnej [...], wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Komisji Stypendialnej dla Studentów Wydziału [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie stypendium socjalnego na rok akademicki 2015/2016. W treści skargi skarżący zarzucił organowi, że wydając sporne postanowienie z dnia [...] grudnia 2015 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie stypendium socjalnego na rok akademicki 2015/2016, dopuścił się naruszenia zarówno przepisów § 19 ust. 1 i § 38 ust. 2 Regulaminu ustalania wysokości przyznawania i wypłacania pomocy materialnej dla studentów [...], wprowadzonego zarządzeniem nr [...] Rektora [...] z dnia [...] września 2011 r., jak również naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 11 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. Skarżący wskazał, że Komisja Stypendialna [...] nie mogła zastosować, jako podstawy prawnej wydanego postanowienia, przepisów w/w Regulaminu przyjętego przez Rektora [...]. Ponadto, skarżący stwierdził, że Komisja Stypendialna [...] zażądała przedstawienia przez niego zaświadczeń, których skarżący nie mógł przedstawić. W konsekwencji, skarżący uznał, że jego sytuacja daje podstawę do przyjęcia tezy, iż spełnia on warunki formalnoprawne przewidziane w ustawie o szkolnictwie wyższym do przyznania stypendium socjalnego. W odpowiedzi na skargę Komisja Stypendialna [...] wniosła o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a., z uwagi na jej niedopuszczalność. W uzasadnieniu Komisja Stypendialna [...] zauważyła, iż skarżący mógłby złożyć skargę dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, tj. po złożeniu do Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów, jako organu wyższego stopnia nad Komisją Stypendialną [...], zażalenia, o którym mowa w przepisie art. 37 § 1 k.p.a., na przewlekłe prowadzenie postępowania lub niezałatwienie sprawy w terminie i rozpatrzeniu owego zażalenia przez wspomnianą Odwoławczą Komisję Stypendialna dla Studentów. W tej sytuacji, mając na uwadze, że skarga została wniesiona przed wyczerpaniem przysługujących stronie środków zaskarżenia, Komisja Stypendialna [...] uznała, że skarga musi zostać odrzucona, jako niedopuszczalna, na podstawie przepisów art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W ocenie Sądu, należy zauważyć na wstępie, iż merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Nie ulega wątpliwości, że skarga jest dopuszczalna wyłącznie wtedy, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i zostanie złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia, uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. W świetle przepisu art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeśli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postepowania przez organ administracji publicznej w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. (vide: art. 3 § 2 pkt 8 cyt. ustawy). Jeśli chodzi o skargę do sądu administracyjnego na bezczynność organu administracji publicznej, wskazać należy, iż w dotychczasowym orzecznictwie nie jest kwestionowane, że warunkiem dopuszczalności takiej skargi jest uprzednie wyczerpanie na drodze administracyjnej środka zaskarżenia przysługującego skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, co wynika z ogólnej zasady wyrażonej w art. 52 § 1 p.p.s.a. Kodeks postępowania administracyjnego w art. 37 § 1 przewiduje zaś takie środki, które służą zwalczaniu bezczynności organu lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania przez ten organ. Stosownie do treści tego przepisu na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Należy zauważyć, że zarówno zażalenie, jak i wezwanie do usunięcia naruszenia prawa stanowią surogaty "środka zaskarżenia", w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a., uzupełniając katalog takich środków przykładowo wymienionych w art. 52 § 2 p.p.s.a. Jak podkreśla się często w orzecznictwie środki te mają na celu likwidację stanu bezczynności lub przewlekłości postępowania i nie stanowią środka zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt I OZ 893/13 - LEX nr 1385941 oraz z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK 3177/14 - LEX nr 1648034). Z tych względów, należy - zdaniem Sądu - przyjąć, że wyczerpanie przysługującego skarżącemu środka zaskarżenia, w trybie przewidzianym w art. 37 § 1 k.p.a., przez jego wniesienie do właściwego organu stanowi warunek dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Warunek ten będzie spełniony niezależnie od stanowiska zajętego przez właściwy organ, do którego skierowano zażalenie lub wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Nie ma więc żadnego znaczenia, jaki okres czasu upłynął pomiędzy złożeniem zażalenia lub wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, gdyż w odniesieniu do tych skarg takiego wymogu nie przewidują przepisy normujące postępowanie sądowoadministracyjne. Zgodnie z tym co rozważono warunkiem tym jest samo złożenie środka zaskarżenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 2655/13 - LEX nr 1440513; tak również: wyrok NSA z dnia 6 października 2015 r., sygn. akt II OSK 1046/15 - LEX nr 1986998). W rozpoznawanej sprawie z niekwestionowanych ustaleń Sądu wynika, że skarżący wniósł skargę na bezczynność Komisji Stypendialnej [...] w dniu [...] października 2016 r. bez uprzedniego wyczerpania trybu przewidzianego w przepisie art. 37 § 1 k.p.a., a więc bez wcześniejszego złożenia zażalenia na niezałatwienie sprawy do Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów, jako organu wyższego stopnia nad Komisją Stypendialną [...]. W tej sytuacji, uznać należy, że skarżący przed wniesieniem skargi nie wyczerpał przysługującego mu środka zaskarżenia w postaci zażalenia, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a., co stanowi podstawę do odrzucenia skargi, jako niedopuszczalnej na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z przepisem art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, jeżeli jest ona niedopuszczalna m.in. z uwagi na niewyczerpanie środków zaskarżenia. W ocenie Sądu, z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż strona skarżąca nie wyczerpała stosownego trybu zażaleniowego, a więc jej skarga na bezczynność Komisji Stypendialnej [...] jest niedopuszczalna. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji postanowienia.