III SA 1945/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA K. Chustecka, ( del. ), Sędziowie WSA G. Nasierowska (spr.), Asesor WSA E. Radziszewska-Krupa, Protokolant T. Iwaćkowska, po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2004 r. sprawy ze skargi R. R. Firma Handlowo- Transportowa [...] w W. na decyzję Izby Skarbowej w W. Ośrodek Zamiejscowy w C. z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek w podatku dochodowym od osób fizycznych oddala skargę Decyzją z [...] maja 2002 r. Izba Skarbowa w W., na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania R. R. od decyzji Urzędu Skarbowego w W. z [...] lutego 2002 r. w sprawie rozłożenia na cztery raty zapłaty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1996 - 1997 w łącznej kwocie 131.453 zł wraz z odsetkami za zwłokę od zaległości za 1997 r. w kwocie 95.480,90 zł oraz umorzenia odsetek od zaległości za 1996 r. w kwocie 140.281,44 zł - utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, podzielając stanowisko organu I instancji, powołał się na art. 48 § 1 pkt 2 i § 2a oraz art. 67 § 1 i § 1a Ordynacji podatkowej i stwierdził, że ulgi podatkowe mogą być przyznawane jedynie w sytuacjach wyjątkowych, gdy przemawia za tym ważny interes podatnika lub interes publiczny. Zdaniem Izby, na podstawie decyzji będącej przedmiotem odwołania, organ I instancji udzielił stronie znacznych ulg w spłacie zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych. Zgodnie z wnioskiem strony rozłożono na raty spłatę zaległości podatkowych, a także umorzono znaczną części odsetek za zwłokę i brak było podstaw do umorzenia pozostałej części należnych odsetek. Przedmiotowe zaległości powstały w wyniku wydania przez inspektora kontroli skarbowej dwóch decyzji wykluczających skarżącą z kręgu podatników uprawnionych do opodatkowania przychodów podatkiem dochodowym od osób fizycznych w formie ryczałtu ewidencjonowanego. R. R. prowadząca Firmę Handlowo-Transportową "[...]" nie kwestionowała zasadności przytoczonych wyżej rozstrzygnięć, ale stwierdziła, że należało w całości umorzyć odsetki za zwłokę od tych zaległości, ponieważ odpowiedzialność za ten stan rzeczy ponosił również Urząd Skarbowy w W., który wcześniej powiadomiła o zakresie prowadzonej działalności gospodarczej. Zdaniem Izby, skarżąca nie mogła obarczać w całości odpowiedzialnością organu podatkowego za skutki swoich nieprawidłowych rozliczeń z budżetem państwa, gdyż to ona dokonała błędnego wyboru formy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych (zauważono, że strona w odwołaniu przyznała się również do własnego błędu w tym zakresie). Ponadto, organ odwoławczy stwierdził, że R. R. znajduje się w dobrej sytuacji materialnej, a Urząd Skarbowy w W. również w tym zakresie zebrał stosowny materiał dowodowy i dokonał jego trafnej oceny. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że dochód osiągnięty przez podatniczkę z działalności gospodarczej wyniósł w 2001 r. 622.346, 42 zł. W działalności gospodarczej wykorzystywany jest sprzęt znacznej wartości (naczepy, cysterny do przewożenia paliwa). Według zeznania za 2001 r. podatniczka uzyskiwała miesięczne dochody powyżej 50.000 zł. Posiada gospodarstwo rolne o pow. 9 ha, samochody osobowe [...] r. 1998, [...] 1999, jest właścicielką domu jednorodzinnego o pow. ok. 300 m 2. Izba ustosunkowała się do zarzutów Strony wiążących się z błędnymi informacjami uzyskanymi od organu podatkowego. Zarzuty te nie znalazły potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Izba wyjaśniła również, że wzięła pod uwagę fakt regulowania zaległości w podatku dochodowym za 2000 i 2001 rok w kwocie 85.999, 50 zł wraz z należnymi odsetkami. Okoliczności te wpłynęły m.in. na podjęcie decyzji o rozłożeniu na raty zaległości za 1996 r. i 1997 r. i umorzeniu odsetek od zaległości za 1996 r. Ponadto wzięto pod uwagę fakt, że R. R. wychowuje wraz z mężem czworo dzieci, z których jedno cierpi na niedorozwój określany jako z.. Wydatki związane z częstym przebywaniem chorego dziecka w szpitalach rehabilitacją nie zostały potwierdzone stosownymi dowodami. W związku z powyższym, Izba Skarbowa w W. uznała rozstrzygnięcie organu I instancji za prawidłowe i oparte na wnikliwej analizie całokształtu okoliczności sprawy, a zarzuty podniesione w odwołaniu uznała za chybione. Na decyzję Izby Skarbowej w W. pełnomocnik strony skarżącej wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek od zaległości podatkowej za 1997 r. Zaskarżonej decyzji zarzucono rażące naruszenie przepisów prawa, w szczególności art. 67 § 1, art. 120, art. 121 § 1, art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, a także art. 2 Konstytucji RP. W obszernym uzasadnieniu, pełnomocnik skarżącej opisał dotychczasowy przebieg postępowania i stwierdził, że organ podatkowy dysponując dokumentacją potwierdzającą zakres wykonywanej przez A. R. działalności gospodarczej miał obowiązek poinformować stronę o braku możliwości opodatkowania w formie ryczałtu ewidencjonowanego. W momencie dopełniania przez podatniczkę formalności rejestracyjnych i składania oświadczenia o wyborze opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, organ podatkowy nie poinformował jej, że jeden z prowadzonych przez skarżącą rodzajów działalności (wynajem naczep) wyłącza możliwość opodatkowania w tej formie. Przez cały okres 1996-2001 Urząd Skarbowy w W. miał pełną świadomość rodzaju prowadzonej działalności, tym samym wprowadził podatnika w błąd. Zasłaniając się brakiem dowodów pisemnych - organy podatkowe odmawiają umorzenia odsetek, przerzucając skutki finansowe swojego błędu na skarżącą, co stanowi naruszenia art. 121 Ordynacji podatkowej i jest sprzeczne z art. 2 Konstytucji RP. Ponadto, podobnie jak w odwołaniu, powołując się na orzecznictwo NSA (wyroki: z 12 maja 2000 r. , III SA 957/99, z 16 września 1999 r. , I SA/Gd 1318/97, z 25 kwietnia 1996 r., SA/Bk 375/95, z 11 kwietnia 1996 r. , SA/Wr 1931/95 oraz z 22 lipca 1998 r., III SA 310/97), pełnomocnik skarżącej przeprowadził wywód zakończony stwierdzeniem, że odmowa umorzenia części odsetek była wyrazem naruszenia interesu R. R. oraz interesu publicznego. Zdaniem strony należało umorzyć odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, które powstały wskutek błędu popełnionego przez organ podatkowy. Jako dodatkową okoliczność potwierdzającą stanowisko skarżącej powołano konieczność uregulowania znacznych zaległości podatkowych z należnymi odsetkami za zwłokę za lata 1998 - 2001 (także efekt wyłączenia z opodatkowania w formie ryczałtu ewidencjonowanego). W odpowiedzi na skargę, Izba Skarbowa w W. podtrzymała swoje stanowisko i wniosła o jej oddalenie, a także stwierdziła, że przytoczone wyroki NSA dotyczą innych stanów faktycznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę zgodnie z zakresem swojej właściwości, nie stwierdził podstaw do uchylenia decyzji Izby Skarbowej w W. utrzymującej w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w W.. Na podstawie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Należy jednak pamiętać, iż jest to nieefektywny sposób wygasania zobowiązań podatkowych, stanowiący odstępstwo od zasady równości i powszechności opodatkowania. Ustalając przesłanki umorzenia, prawodawca użył zwrotów niedookreślonych "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny", które odsyłają do systemu ocen pozaprawnych. Ocena, czy w konkretnym przypadku zachodzą wyjątkowe okoliczności wymienione w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, została pozostawiona organowi administracji. Ponadto, nawet w wypadku zaistnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, organ podatkowy może lecz nie musi umorzyć należnych kwot. W przypadku prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz dokonania na tej podstawie oceny stanu faktycznego, konkretne rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia lub odmowy umorzenia odsetek od zaległości podatkowych należy do organu podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie rozstrzyga o tym, czy odsetki od zaległości podatkowej powinny być umorzone w całości czy też w części. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa, tego rodzaju decyzja należy do organu podatkowego. Sąd sprawuje tylko kontrolę legalności decyzji i w zasadzie nie jest uprawniony do badania słuszności rozstrzygnięcia dokonanego przez organ administracyjny. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja została wydana z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących powstaniu zaległości podatkowych, a organy podatkowe odpowiednio zgromadziły i oceniły materiał dowodowy. Efektem tych czynności było przyznanie skarżącej ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych w postaci rozłożenia na raty zaległości podatkowych (zgodnie z jej wnioskiem), a także umorzenia części odsetek za zwłokę. Sąd nie dopatrzył się takiego naruszenia prawa materialnego lub procedury, które powodowałyby konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Izby, iż przytoczone przez pełnomocnika skarżącej wyroki NSA nie mogą stanowić podstawy do innego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, gdyż zostały wydane w zupełnie innych okolicznościach poszczególnych spraw. Analiza materiału dowodowego nie pozwala na stwierdzenie, iż skarżąca nie miała żadnego wpływu na powstanie zaległości oraz konieczność uiszczenia należnych odsetek za zwłokę. Należy pamiętać, że umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych (w całości lub w części) jest prawem, a nie obowiązkiem organów podatkowych. Zdaniem Sądu, wniosek R. R. został rozpatrzony w granicach art. 67 Ordynacji podatkowej. Zebrane dane dotyczące sytuacji materialnej, rodzinnej podatniczki świadczą o prawidłowym postępowaniu organów podatkowych. Urząd Skarbowy udzielił stronie znacznych ulg podatkowych zgodnie z zasadą uznania administracyjnego ( umorzono odsetki za zaległości za 1996 r. w kwocie 140.281,44 zł, co stanowi ok. 43% odsetek należnych od zaległości za wszystkie lata), zaś zapłata pierwszej raty zaległości za 1998 i 1999 r. w łącznej kwocie 58.595,49 zł nie spowodowała zachwiania płynności finansowej prowadzonej przez podatniczkę firmy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych wydanych przez organ administracyjny ogranicza się do oceny zgodności z prawem przeprowadzonego postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. m. in. wyroki: z 18 stycznia 2001 r. sygn. akt III SA 2992/99 niepubl., z 22 marca 2001 r ., III SA 1310/00, z 7 grudnia 2000 r., I SA/Kr 1977/98, z 24 października 2000 r., I SA/Ka 598/99 publ. Orz. Sądów w sprawach gospodarczych 2001 nr 12, poz. 135). Sąd stwierdził, że postępowanie w sprawie było prawidłowe. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270), Sąd orzekł, jak w sentencji.