III SA/Wa 1016/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P.B. i M.B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od zażalenia skarżący – P.B. wniósł przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazał, że jego sytuacja finansowa jest na tyle trudna, że nie jest wstanie dokonać wpłaty bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Pismem z 2 marca 2016 r. skarżący został wezwany do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPF oraz do nadesłania dokumentów dotyczących jego sytuacji finansowej. W odpowiedzi skarżący złożył stosowny wniosek i powtórzył, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazał na następujące okoliczności: "brak znacznych dochodów, utrzymywanie się przede wszystkim ze stosunku pracy przy uprzednim funkcjonowaniu w układzie jako pracodawca –właściciel dobrze działającej firmy, niemożność funkcjonowania w systemie przed wydaniem decyzji starosty k. zakazującej prowadzenia działalności gospodarczej, obsługa zobowiązań powstałych przed wprowadzeniem zakazu prowadzenia stacji diagnostycznej, które w przeszłości były pokrywane z dochodu stacji". Skarżący oświadczył, że pozostaje w związku małżeńskim, razem z żoną prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca posiada nieruchomość rolną o pow. 57,2452 ha, posiada również nieruchomości związane z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz przedmioty o wartości powyżej [...] zł wg załączonej ewidencji środków trwałych. Dochód żony w 2015 r. wyniósł 4.773,32 zł. Skarżący podał, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza opiera się obecnie na wynajmie części pomieszczeń, w których w przeszłości wykonywał działalność gospodarczą. Przychody z najmu są jednocześnie przychodami z działalności gospodarczej. Skarżący oświadczył, że obecnie przebywa na zasiłku chorobowym, z tytułu renty inwalidzkiej dochód jego wynosi 663,20 zł, tj. do wypłaty po potrąceniach komorniczych w wysokości 415,71 zł, z działalności gospodarczej w styczniu 2016 r. poniósł stratę w wysokości 9.489,45 zł. Skarżący wskazał, że koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego wynoszą ok. 2.230,- zł, przy czym gaz, prąd 460,- zł, woda, kanalizacja 60,- zł, koszty związane z ogrzewaniem mieszkania 350,- zł, telefon 100,- zł, ubezpieczenie na życie 60,- zł, pozostałe wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego 1.200 zł. Do wniosku załączył ewidencję środków trwałych oraz oświadczenie o wysokości kredytów oraz wysokości obciążeń. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłał również potwierdzenie salda w [...] , zeznania podatkowe swoje oraz żony za 2014 r., roczne obliczeni podatku przez organ rentowy (PIT 40-A) za 2015 r. dotyczące żony skarżącego. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego, skarżący nie wykazał, że powyższa przesłanka została spełniona. W niniejszej sprawie referendarz sądowy powziął bowiem wątpliwości co do dokładnego wyjaśnienia przez skarżącego jego sytuacji majątkowej. Powodem takiego stanu rzeczy jest nienależyte wykonanie wezwania z 2 marca 2016 r. Skarżącego zobowiązano mianowicie do złożenia m. in. zeznań podatkowych za 2014 i 2015 r., wyciągów z rachunków bankowych, wskazania i udokumentowania wszystkich źródeł utrzymania (wynagrodzenia za prace, renta, zasiłki, inne świadczenia). Wezwanie to skarżący wypełnił jedynie w części. Wśród nadesłanych dokumentów zabrakło przede wszystkim wskazania i udokumentowania wszystkich dochodów rodziny. Skarżący nie udokumentował ani wysokości uzyskiwanego zasiłku chorobowego ani renty inwalidzkiej ani wysokości przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Jedyna informacja dotyczy straty z działalności za styczeń 2016 r. w wysokości - 9.489 zł. Skarżący nie przedstawił natomiast żadnej informacji o wysokości przychodów za 2015 r. Nadesłane zaznania podatkowe dotyczą roku 2014 r. Skoro skarżący, jak twierdzi, nie sporządził jeszcze zeznania podatkowego za 2015 r., mógł w winny sposób udokumentować przychody za ten okres, chociażby poprzez nadesłanie kopii z podatkowej księgi przychodów i rozchodów lub innych ewidencji. Z nadesłanych materiałów nie wynika też czy na posiadanych gruntach rolnych o powierzchni ponad 57 ha skarżący prowadzi działalność rolniczą. Nie wiadomo również czy do gruntów tych otrzymuje dopłaty, a jeśli tak to w jakiej wysokości. Brak jest nadto dokumentów dotyczących źródeł dochodu żony skarżącego. Ponadto, mimo wezwania skarżący nie nadesłał wyciągów z rachunków bankowych. Wyciągi takie są niezbędne dla oceny możliwości płatniczych strony poprzez zobrazowanie jakiego rzędu wpływy pieniężne osiąga i w jakich wysokościach następuje ich dystrybucja. Inaczej mówiąc wyciąg bankowy daje rzeczywisty obraz operacji dokonywanych na rachunku, a więc przedstawia rzeczywistą płynność finansową jego właściciela. Z tych wszystkich względów uznać należało, że brak jest pełnej i wyczerpującej informacji na temat sytuacji majątkowej skarżącego. Nawet jednak te informacje, które skarżący ujawnił nie dają podstaw do stwierdzenia, że opłacenie przez skarżącego wpisu od zażalenia spowoduje negatywne skutki w odniesieniu do jego sytuacji bytowej, jak tego wymaga art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Skarżący i jego żona dysponują bowiem znacznym majątkiem, w tym nieruchomościami, co obrazuje ewidencja środków trwałych. Nadto są oni w stanie wygospodarować odpowiednie kwoty pieniężne na obsługę zobowiązań kredytowych o charakterze cywilnoprawnym. Nie sposób zatem uznać, że nadmiernym obciążeniem będzie dla nich poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Podobnie o możliwościach płatniczych Skarżącego wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z 6 października 2015 r. (II FZ 688/15) i 30 września 2015 r. (II FZ 776/15). O możliwościach tych świadczy także fakt opłacenia wpisów należnych w ostatnio zawisłych przed tutejszym Sądem sprawach – jak choćby w sprawie III SA/Wa 2297/15, III SA/Wa 2296/15, III SA/Wa 2295/15, III SA/Wa 2097/15, III SA/Wa 1658/15, III SA/Wa 1121/15. Ponadto, również w niniejszej sprawie sytuacja finansowa skarżących była już przedmiotem ceny NSA, który postanowieniem z 12 stycznia 2016 r., sygn.. akt II FZ 1049/15 oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie WSA w Warszawie odmawiające skarżącym przyznania prawa pomocy. Z tej przyczyny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.