III SA/Wa 1021/18
WyrokWSA w Warszawie2019-03-07
Skład orzekający: Matylda Arnold-Rogiewicz, Maciej Kurasz, Honorata Łopianowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 r., opierając się na przepisach i stanie prawnym obowiązującym do końca 2015 r., mimo zmiany brzmienia przepisów od 1 stycznia 2016 r. i nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy postępowania, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, ponieważ oparło swoje rozstrzygnięcie w znacznej mierze na przepisach i argumentacji dotyczącej "względów technicznych", które przestały obowiązywać z dniem 1 stycznia 2016 r. Ponadto, organy nie wykazały statusu skarżących jako przedsiębiorców ani związku nieruchomości z działalnością gospodarczą, a także nie uwzględniły orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego kryterium posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę. Niewłaściwe zastosowanie nieaktualnego stanu prawnego i brak przeprowadzenia niezbędnych dowodów skutkowały uchyleniem zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Organ pierwszej instancji ustalił zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2016 r. dla skarżących T. i K. P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący kwestionowali kwalifikację obiektu "W" jako budynku, a nie budowli, oraz sposób naliczenia podatku. W skardze do WSA podnieśli zarzuty naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w tym dotyczące błędnego ustalenia stanu faktycznego i prawnego oraz nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Do skargi załączyli pismo PINB wskazujące, że obiekt "W" jest tymczasowym obiektem budowlanym.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądził od SKO na rzecz T. P. i K. P. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), sędzia WSA Honorata Łopianowska, Protokolant referent stażysta Magdalena Frąckiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2019 r. sprawy ze skargi T. P. i K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2016 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz T. P. i K. P. kwotę 2069 zł (słownie: dwa tysiące sześćdziesiąt dziewięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1. Na podstawie przedłożonych akt sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oceniał następujący stan faktyczny: Decyzją z [...] listopada 2016 r. nr [...] skierowaną do T. P. i K. P. (dalej: "Skarżący", "Strony") Prezydent m. W. (dalej: "organ I instancji") ustalił wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości na 2016 r. z nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], nr obrębu [...], nr działki [...] w kwocie 27.452,00 zł, na którą składały się: B1 – Budynki związane z dział. gosp. o pow. 1.051,48 m2 przy stawce 22,86 zł – kwota podatku 24.036,83 zł, D – Budowle zw. z dział. gosp. o pow. 43.333,74 m2, przy stawce 2,00% - kwota podatku 866,67 zł, E1 – Grunty związane z dział. gospod. o pow. 2.863,00 m2, przy stawce 0,89 zł – kwota podatku 2.548,07 zł.
2. W odwołaniu od decyzji Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy przez zmniejszenie wymiaru podatku od nieruchomości za 2016 r. jako konsekwencja uznania obiektu "W" i "L" jako niemogących być wykorzystywanymi do działalności gospodarczej ze względów technicznych, ewentualnie z powodu konieczności wyeliminowania obiektu "W" z grupy określonej jako "budynki pod działalność gospodarczą", a zakwalifikowanie tego obiektu jedynie do grupy budowli, alternatywnie, w przypadku stwierdzenia konieczności przeprowadzenia postępowania w zakresie o jakim mowa w odwołaniu tj. przede wszystkim przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ewentualnej możliwości wykorzystywania obiektów budowlanych do działalności gospodarczej ze względów technicznych. Strony podniosły zarzuty naruszenia art. 187 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej: "O.p.") art. 187 § 1 O.p., art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 716 ze zm., dalej: "u.p.o.l."), art. 197 § 1 O.p., art. 122, art. 124 i art. 210 § 4 O.p.
3. W decyzji z [...] stycznia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "SKO", "Kolegium") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Na wstępie uzasadnienia SKO powołało się na art. 2 ust. 1, 2 i 3, art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. i art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r., poz. 2101 ze zm., dalej: "prawo geodezyjne i kartograficzne"). SKO wskazało, że dla organów podatkowych wiążące są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Wszelkie wyliczenia powierzchni budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej znajdują swoje odzwierciedlenie w materiale dowodowym, w szczególności w wypisach z kartoteki budynków, wpisie z rejestru gruntów i protokole kontroli podatkowej. SKO podkreśliło, że Skarżący nie przedstawili innych dowodów, z których wynikałaby odmienna powierzchnia. Budynki i budowle są w posiadaniu przedsiębiorcy i to wystarczy do traktowania ich jako budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. SKO wskazało, że Strony nie wykazały także, ażeby określone budynki lub budowle ze względów technicznych nie mogły być wykorzystywane w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Z korespondencji Stron z Państwową Inspekcją Pracy wynikała niemożność prowadzenia na przedmiotowej nieruchomości działalności gospodarczej, która była spowodowana względami technicznymi, jednakże możliwymi do usunięcia przez podatnika. Konieczne były prace remontowo-adaptacyjne. Prace te były możliwe, ale odstąpiono od nich ze względów ekonomicznych. Poza tym, obiekt budowlany "W", łącznie z częścią budynku "L" występuje jako budynek. W ocenie Kolegium, nie może być zatem mowy o tym, że jakieś budynki lub budowle trwale nie mogą być wykorzystywane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Przy tym materiale dowodowym nie było żadnej potrzeby do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. W tej sytuacji, zdaniem SKO, organ I instancji zasadnie oparł się o wiążące go w tym zakresie dane z ewidencji gruntów i budynków. Wobec tego, SKO nie znalazło naruszenia prawa w tym zakresie przez organ podatkowy I instancji, gdyż z danych ewidencji i treści ksiąg wieczystych wynikało, że Skarżący są współwłaścicielami działek ujętych do opodatkowania. Organ I instancji analizował cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie również obejmujący pisma i wnioski strony. Organ podatkowy l instancji wskazał też w decyzji przepisy prawa na podstawie których oparł swoją decyzję.
4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej zakwalifikowania obiektu budowlanego "W" jako budynku, a nie budowli oraz wyliczenia wartości budowli wraz z decyzją organu I instancji w tożsamej części oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący podnieśli naruszenie:
1) art. 194 § 3 O.p. przez błędne stwierdzenie przez organ, że w toku postępowania podatkowego strona nie może obalić domniemania wynikającego z danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie tego, czy dany obiekt budowlany jest budynkiem lub budowlą,
2) art. 120, 121 § 1, 122 i 187 O.p. przez wydanie skarżonej decyzji, w sytuacji, w której z materiału dowodowego znanego organowi wynika, że obiekt budowlany "W" nie jest budynkiem oraz przez orzeczenie w sposób sprzeczny z zasadą prawdy materialnej polegającej na przyjęciu przez organ, że obiekt "W" jest budynkiem, gdyż wynika to z danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, podczas gdy w rzeczywistości obiekt "W" nie jest budynkiem, co jest potwierdzone przez inny organ administracji publicznej,
3) art. 197 § 1 O.p. przez nieprzeprowadzenie przez organ wielokrotnie wnioskowanego przez Skarżących dowodu z opinii biegłego na okoliczność stwierdzenia czy obiekt "W" jest budynkiem, czy też budowlą,
4) art. 122, 124 i 210 § 4 O.p. przez niepodanie przez organ w uzasadnieniu skarżonej decyzji przyczyn, dla których wyliczona została przez organ wartość budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej na kwotę 43.333,74 zł.
Do skargi Skarżący załączyli pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. W. (dalej: "PINB") z 9 października 2015 r., zgodnie z którym PINB ustalił, że obiekty o oznaczeniu: W, M i S usytuowane na terenie nieruchomości przy ul. [...] w W. stanowią w myśl art. 3 ust. 5 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) tymczasowe obiekty budowlane przeznaczone do czasowego użytkowania w okresie krótszym od ich trwałości technicznej, przewidziane do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekty budowlane niepołączone trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe.
5. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi jako niezasadnej oraz podtrzymało swoje rozstrzygnięcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty uznać należało za zasadne.
7. Stosownie do art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Zgodnie z art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (§ 1). Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
8. W niniejszej sprawie Skarżący i organy podatkowe są zgodne co do tego, że obiekt "W", stanowiący własność Skarżących, stanowi jeden z obiektów budowlanych, podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Zdaniem Skarżących obiekt budowlany "W" jest budowlą. Na potwierdzenie swojego stanowiska Skarżący powołują się na treść pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. W. z 9 października 2015 r. Zdaniem organów podatkowych obiekt budowlany "W" jest budynkiem. Swoje twierdzenie o charakterze obiektu budowlanego organy wywodziły z zapisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Organy podatkowe swoje rozstrzygnięcia oparły w znacznej mierze na przesłance względów technicznych z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. (w brzmieniu obowiązującym do końca 2015 r.) dla oceny czy przedmiot opodatkowania może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej. Abstrahując od podnoszonych przez pełnomocnika Skarżących zarzutów naruszenia przepisów K.p.a., które nie mają zastosowania w sprawie podatku od nieruchomości Sąd zgodził się ze Stroną że zaskarżona decyzja naruszała przepisy postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy.
9. Ramy prawne: na podkreślenie zasługuje to, że z dniem 1 stycznia 2016 r. doszło do zmiany brzmienia art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. W stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2016 r. w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. ustawodawca zdefiniował pojęcie gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zgodnie z tą definicją gruntami, budynkami i budowlami związane z prowadzeniem działalności gospodarczej są grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z zastrzeżeniem ust. 2a. Z kolei ust. 2a tego przepisu stanowi, że do gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej nie zalicza się: 1) budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami; 2) gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i d; 3) budynków, budowli lub ich części, w odniesieniu do których została wydana decyzja ostateczna organu nadzoru budowlanego, o której mowa w art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 i 1276), lub decyzja ostateczna organu nadzoru górniczego, na podstawie której trwale wyłączono budynek, budowlę lub ich części z użytkowania. Przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości reguluje art. 2 ust. 1 i 2 u.p.o.l., zgodnie z którym opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Wykładnia gramatyczna art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. co do zasady prowadzi do jednoznacznych wniosków, że ustawodawca wskazuje na "kryterium posiadania" jako podstawę przyjęcia do opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów, budynków i budowli. Końcowy fragment ww. przepisu, gdzie ustawodawca de facto doprecyzowuje tę definicję legalną, wprowadzając wyłączenia od jej stosowania, nie eliminuje kryterium posiadania, które szczególnie w tym kształcie przepisu ma wyjściowe znaczenie dla sposobu opodatkowania gruntów, budynków i budowli znajdujących się we władaniu przedsiębiorcy. Wykładnia gramatyczna prowadzi do wniosku, że skoro w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. ustawodawca wskazuje na to kryterium, nie ma znaczenia, czy przedsiębiorca, wykonuje działalność gospodarczą z wykorzystaniem gruntów, budynków czy też budowli. Tak samo należy przyjąć, że nie ma znaczenia, czy osoba będąca przedsiębiorcą podejmuje działalność gospodarczą przy wykorzystaniu gruntów, budynków czy też budowli. W każdym z tych przypadków należy uznać, że grunty, budynki czy też budowle są związane z powadzeniem działalności gospodarczej. Skoro bowiem ustawodawca podatkowy wskazuje na kryterium posiadania, decyduje istnienie stosunku prawnego posiadania z zastrzeżeniem, że w przypadku posiadania zależnego inaczej kształtuje się zakres podmiotowy. Potwierdzenie tego, że decydujące znaczenie ma kryterium posiadania można odnaleźć również w najnowszym orzecznictwie podatkowym. Warto, tytułem przykładu, przywołać wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2015 r. (II FSK 1398/13, LEX nr 1774160). Na podkreślenie zasługują także tezy orzeczenia NSA z dnia 14 sierpnia 2008 r. II FSK 6/17, w których potwierdzono m.in., że "sam fakt posiadania gruntów, budynków, czy budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą jest wystarczający do zaliczenia tych nieruchomości do kategorii przedmiotów opodatkowania związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, a w konsekwencji opodatkowania ich podatkiem od nieruchomości według najwyższych stawek podatku. Jeżeli przedsiębiorca (...) prowadzi działalność gospodarczą (...), to rodzi to dla niej określone skutki także w zakresie prawnopodatkowym i oznacza, że wszelkie nieruchomości będące w jej posiadaniu, bez względu na to czy służą równocześnie działalności związanej z kulturą, winny być opodatkowane podatkiem od nieruchomości według stawek właściwych dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą."
10. Sąd w rozpoznawanej sprawie miał także na uwadze treść orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2017 r. sygn. akt SK 13/15 (publ. Dz. U. z 2017 r., poz. 2372) w którym TK orzekł m.in., że "art. 1a ust. 1 pkt 3 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.l. rozumiany w ten sposób, że wystarczającą przesłanką zakwalifikowania gruntu podlegającego opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości do kategorii gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej jest prowadzenie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną będącą jego współposiadaczem, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 i 2 oraz art. 84 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten wydano w sprawie, w której na podstawie zakwestionowanego przepisu skarżący (małżonkowie, z których jedno jest przedsiębiorcą) zostali zobowiązani do zapłacenia podatku od nieruchomości według stawki przewidzianej dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, chociaż grunt, który nabyli nigdy nie był wykorzystywany na cele związane z działalnością gospodarczą. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, samo prowadzenie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną nie jest ważne dla opodatkowania gruntu stawką podatkową od gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (określoną w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.l.). Zważywszy na ratio stosowania podwyższonej stawki, jaką jest potencjalna możliwość uzyskiwania przychodów z wykorzystania danych gruntów, niezbędne jest ustalenie faktycznego sposobu wykorzystania opodatkowanego gruntu, którego współposiadaczem pozostaje osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą. Pominięcie tego kryterium prowadzi do zróżnicowania posiadaczy gruntów, które nie mają związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Podatnicy (osoby fizyczne) będący w podobnej sytuacji (posiadacze gruntów niemających związku z prowadzeniem działalności gospodarczej) opłacają podatek od nieruchomości według odmiennych stawek. Zdaniem Trybunału, zróżnicowanie to nie ma zatem konstytucyjnego uzasadnienia w odniesieniu do osób posiadających grunty niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jednocześnie TK wskazał, że w orzecznictwie NSA przyjmuje się także inne rozumienie zakwestionowanego przepisu, które jest aprobowane także w doktrynie prawa podatkowego. W wyroku z 12 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 2288/10, NSA stwierdził: "Prawdą jest, że gramatyczna wykładnia omawianego przepisu mogłaby prowadzić do wniosków zaprezentowanych przez organy podatkowe w tej sprawie tj., że każda nieruchomość zakupiona przez przedsiębiorcę bez względu na sposób jej wykorzystywania, czy cel zakupu (poza wyjątkami wprost w ustawie przewidzianymi), podlega opodatkowaniu według najwyższych stawek. O ile w przypadku przedsiębiorców niebędących osobami fizycznymi wnioski takie są logiczne, o tyle w przypadku przedsiębiorców będących osobami fizycznymi sprawa się komplikuje. Podmiot taki występuje w obrocie w dwojakim charakterze, raz jako osoba można powiedzieć prywatna (a więc w zakresie swojego majątku osobistego), raz jako przedsiębiorca. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, występowanie przez osobę fizyczną w obrocie w tej dwojakiej roli uzasadnia rozróżnienie jej sytuacji prawnopodatkowej na tle ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w zakresie podatku od nieruchomości. Z całą pewnością intencją ustawodawcy nie było w takim przypadku opodatkowanie najwyższą stawką wszelkich jej nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy przedmiotowa nieruchomość wchodzi w skład przedsiębiorstwa skarżącego." Wobec powyższej analizy TK wywiódł, że zakwalifikowanie gruntu do kategorii gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej ze względu na to, że współposiadacz gruntu prowadzi działalność gospodarczą narusza konstytucyjne wolności i prawa osób fizycznych. W ocenie TK, zaskarżony przepis ma zbyt szeroki zakres zastosowania, nawet z uwzględnieniem włączeń, o których mowa w ostatnim zdaniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Ustawodawca deklaruje, że obowiązek podatkowy i wysokość podatku zależy od: a) posiadania gruntu przez przedsiębiorcę, b) związku gruntu z prowadzeniem działalności gospodarczej. Równocześnie przyjmuje, że dla ustalenia tego związku wystarczy stwierdzenie, iż grunt pozostaje w posiadaniu przedsiębiorcy. W konsekwencji obowiązek podatkowy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.l., zostaje nałożony na osoby posiadające grunty niemające związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Szczególnie rażące jest nałożenie takiego obowiązku na współposiadaczy gruntu wówczas, gdy jeden z nich nie jest przedsiębiorcą. Nieproporcjonalność ingerencji w konstytucyjne prawo własności polega na tym, że ustawodawca nie zastosował bardziej precyzyjnych kryteriów, pozwalających ustalić występowanie związku gruntu z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zastosowane kryterium "posiadania gruntu przez przedsiębiorcę" nie realizuje deklarowanego przez ustawodawcę celu regulacji i prowadzi do nieuzasadnionego konstytucyjnie ograniczenia wolności majątkowej. W konsekwencji zaskarżona regulacja prowadzi także do naruszenia równej ochrony praw majątkowych gwarantowanej przez art. 64 ust. 2 Konstytucji. Różnicuje bowiem posiadaczy gruntów, które nie mają związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Podatnicy (osoby fizyczne) będący w podobnej sytuacji (posiadacze gruntów niemających związku z prowadzeniem działalności gospodarczej) opłacają podatek od nieruchomości według odmiennych stawek. Zdaniem Trybunału, zróżnicowanie to nie ma konstytucyjnego uzasadnienia w odniesieniu do osób posiadających grunty niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej."
11. W pierwszej kolejności odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania wskazać należy, że SKO w decyzji powołało wprawdzie prawidłową treść art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. tj. w brzmieniu obowiązującym w 2016 r. jednak w uzasadnieniu opierało się w znacznej mierze na przesłance względów technicznych z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. (w brzmieniu obowiązującym do końca 2015 r.), która na dzień orzekania przez organy, była już nieaktualna. Także cała argumentacja dotycząca "remontów" i "przemijającego stanu technicznego" wobec zmiany brzmienia przepisów była nieaktualna. Art. 1 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w części dotyczącej "względów technicznych" przestał obowiązywać z dniem 1 stycznia 2016 r. (zmieniony przez art. 9 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. (Dz.U.2015.1045) zmieniającej u.p.o.l. z dniem 1 stycznia 2016 r.). Stosownie do art. 120 O.p. organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa (zasada legalizmu i praworządności). Komentowany przepis wyraża regułę, która równocześnie jest zasadą konstytucyjną. W myśl bowiem art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Działanie na podstawie przepisów prawa, o którym mowa w komentowanym przepisie, oznacza działanie na podstawie obowiązującej normy prawnej, konieczność prawidłowego ustalenia znaczenia tej normy oraz niewadliwego dokonania subsumcji i prawidłowe ustalenie skutków prawnych. Dotyczy to stosowania zarówno norm prawa materialnego, jak i procesowego. Strona ma prawo więc oczekiwać, że organ rozpoznający jej sprawę będzie przeprowadzał postępowanie w oparciu o obowiązujące przepisy. Natomiast organ nie zauważył zmiany przepisów prawa. Powoduje to również naruszenie przez organ art. 121 § 1 O.p., zgodnie z którym postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Naruszenie przez organy podatkowe komentowanych zasad musi powodować obowiązek wyeliminowania z obrotu prawnego podejmowanego przez nie rozstrzygnięcia. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy powinny rozpoznać sprawę w oparciu o brzmienie przepisów w 2016 r., z uwzględnieniem obowiązujących w tym czasie przesłanek. Po drugie organy podatkowe nie przedstawiły w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, żadnych dowodów wskazujących, że Skarżący są przedsiębiorcami a budynki i budowle są przez nich wykorzystywane gospodarczo. Po trzecie organy podatkowe przy wydawaniu decyzji powinny też wziąć pod uwagę wykładnię przepisów zawartą w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w którym TK przedstawił argumentację odsyłającą przy opodatkowaniu nieruchomości od ustalenia związania nieruchomości z prowadzoną działalnością gospodarczą. Po czwarte przyjmując, że posiadany przez Skarżących obiekt budowlany ma cechy budynku wyjaśnić należy, czy wobec złego stanu technicznego budynku, Skarżący posiadali decyzję o rozbiórce budynku co zgodnie z art. 1a ust. 2a pkt 3 u.p.o.l. wyłączałoby z opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Powyższe wadliwości procesowe towarzyszące postępowaniu podatkowemu oraz związane z niepełnym i nieaktualnym stanie prawnym przyjętym przez organy podatkowy doprowadziły do sytuacji, w której stanowisko merytoryczne Sądu administracyjnego w przedmiotowej sprawie byłoby przedwczesne.
Ponownie rozpatrując sprawę organy wezmą pod rozwagę, wyżej przedstawione uwagi. Konieczne będzie przeprowadzanie niewadliwej analizy stanu prawnego i faktycznego sprawy związanego z opodatkowaniem podatkiem od nieruchomości za 2016 r., w tym w szczególności wykazaniem statusu Skarżących jako przedsiębiorców wg kryterium "posiadania" oraz faktu związania nieruchomości z prowadzoną działalnością gospodarczą. Na podkreślenie zasługuje także to, że organy podatkowe powinny dysponować dokumentacją dotyczącą wyłączenia z użytkowania przedmiotowego budynku. Na zakończenie trzeba zwrócić uwagę, że nagminne stało się przedstawianie akt administracyjnych w formie całkowicie nieuporządkowanej. Organy winny mieć na uwadze, że Sąd orzeka na podstawie akt sprawy – akta nieuporządkowane mogą uniemożliwić dokonanie kontroli - co w konsekwencji może prowadzić do uchylenia zaskarżonych aktów.
Skoro więc, kontrola sądowa wykazała, że zaskarżona decyzja, narusza prawo na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. "c" oraz art. 135 i art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. Na kwotę zasądzoną z tego tytułu na rzecz Skarżących składają się: wpis od skargi – 252 zł, wynagrodzenie pełnomocnika – 1800 zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło