III SA/Wa 1086/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędziowie sędzia WSA Piotr Przybysz, sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Protokolant p. o. referenta stażysty Michał Strzałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2016 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz A. W. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] marca 2014 r. Prezydent [...]W. określił skarżącemu – A. W. opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położnej w W. przy ulicy [...]za miesiące lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2013 r. oraz styczeń, luty 2014 r. w łącznej wysokości 240 zł, tj. 30 zł miesięcznie. Organ I instancji ustalił, że skarżący jest właścicielem nieruchomości położnej w W., przy ul. [...]. Nieruchomość ta jest zabudowana budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. W dniu 5 lipca 2013 r. skarżący złożył deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w której nie wykazał stawki miesięcznej opłaty, jako adres zamieszkania wpisał : S., [...]natomiast jako adres do korespondencji wpisał : W., ul. [...]. W piśmie z dnia 14 lutego 2014r. poinformował, że we wskazanej nieruchomości przebywa jedynie czasowo. Skarżący przedstawił własną propozycję wyliczenia tej opłaty. Załączył m.in. decyzję Prezydenta [...]W. z dnia 30 września 2013r. odmawiającą wpisania Skarżącego do stałego rejestru wyborców [...]W. w Dzielnicy W., z uwagi na fakt, że w nieruchomości przy ul. [...]przebywa sporadycznie. Organ I instancji na podstawie art. 6o ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 1399, ze zm., dalej – "ustawa o utrzymaniu czystości") w zw. z § 4 ust. 1 pkt 1 lit. a) uchwały Rady m.st. Warszawy nr LI/1497/2013 z dnia 7 marca 2013 r. w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki takiej opłaty oraz ustalenia stawki za pojemnik o określonej pojemności (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2013 r., poz. 318) ustalił w przedmiotowej sprawie stawkę tej opłaty w wysokości 30 zł. Wyjaśnił, że ustawodawca nie przewidział możliwości indywidualnego kształtowania stawek. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zwrócił się o jej uchylenie. Podniósł nieuwzględnienie przez organ I instancji wskazywanych przez niego faktów, dokumentów i oświadczeń, dotyczących m.in. sporadycznego zamieszkiwania w nieruchomości przy ul. [...]. Decyzją z [...] lutego 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że skarżący składając deklarację świadomie nie wpisał wysokości miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami, bowiem uważał, że opłaty te są zawyżone. Organ odwoławczy powtórzył za organem I instancji, że przepisy nie przewidują możliwości samodzielnego ustalania stawek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wskazał, że w sytuacji, w której na nieruchomości wytwarzane są odpady, właściciel nieruchomości obowiązany jest ponosić opłaty za ich wywóz według stawek ustalonych przez gminę. W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił organowi odwoławczemu nieuwzględnienie zgromadzonych w sprawie dokumentów oraz pominięcie procedury określonej w art. 6o ustawy o utrzymaniu czystości. Podniósł, iż decyzja nie uwzględnia okoliczności, iż Strona nieruchomość, której postępowanie dotyczy zamieszkuje sporadycznie, często mieszka w Sulejówku, gdzie mieszka na stałe jego 94 letnia matka. Nie wzięto pod uwagę faktycznej ilości odpadów komunalnych powstających na jego nieruchomości tj. tego, że są one odbierane jedynie raz miesiącu. Wskazał na pominięte w sprawie: decyzję Prezydenta [...]W. o odmowie wpisania go do rejestru wyborów oraz wniosku złożonego na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego. W odpowiedzi na skargę SKO w W. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja z [...] lutego 2015 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...]. W. określającą skarżącemu – A. W. opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położnej w W. przy ulicy [...]za miesiące lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2013 r. oraz styczeń, luty 2014 r. w łącznej wysokości 240 zł, tj. 30 zł miesięcznie. Natomiast wskazane w treści skargi uchwały Rady m. st. Warszawy z dnia 7 marca 2013r. oraz z dnia 12 czerwca 2013r. w przedmiocie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz stawki opłaty za pojemnik o określonej pojemności zostały zarejestrowane pod odrębnymi sygnaturami i rozpoznane jako odrębne sprawy. Postanowieniami z dnia 7 lipca 2015r., sygn. akt III SA/Wa 1612/15 oraz III SA/Wa 1613/15 WSA w Warszawie odrzucił skargi na powyższe uchwały, z uwagi na niewyczerpanie środków zaskarżenia. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 127, art. 187 § 1, art. 191, i art. 210 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zauważyć należy, że w sprawie niespornym jest, że skarżący jest właścicielem nieruchomości położnej w W. przy ul. [...]oraz, że w związku z niewypełnieniem wszystkich niezbędnych pozycji w złożonej przez skarżącego deklaracji dotyczącej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, organy podatkowe były uprawnione, a zarazem zobowiązane, na podstawie art. 6o ustawy o utrzymaniu czystości, do określenia wysokości tej opłaty. Jednakże, w ocenie Sądu, określając tę wysokość organy podatkowe dopuściły się naruszenia m.in. art. 122, art. 187 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej. Art. 122 Ordynacji podatkowej stanowi bowiem, że w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Zgodnie z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast w myśl art. 191 Ordynacji podatkowej organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Regulacje te znajdują zastosowanie w przedmiotowej sprawie stosownie do art. 6q ustawy o utrzymaniu czystości, zgodnie z którym, w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta. Organ zobowiązany jest wobec tego zebrać i rozpatrzyć wszystkie dowody zgromadzone lub odzwierciedlone w aktach sprawy, w tym w ich wzajemnej łączności. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy ma kluczowe znaczenie dla każdego postępowania, ponieważ tylko w takim przypadku możliwe jest ustalenie praw i obowiązków strony tego postępowania w zgodzie z obowiązującymi przepisami. Tylko do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego można zastosować przepisy prawa materialnego skutkujące powstaniem praw i obowiązków strony postępowania. Zasadnie podnosił skarżący zarówno w odwołaniu jak i w skardze do Sądu, że organy podatkowe w żaden sposób nie odniosły się do podnoszonej przez niego argumentacji związanej ze sporadycznym zamieszkiwaniem w nieruchomości przy ul. [...]w W., w tym do decyzji Prezydenta [...]W. z [...] września 2013 r., którą odmówiono skarżącemu wpisania go do stałego rejestru wyborców, z uwagi właśnie na sporadyczne przebywanie we wskazanej nieruchomości. Argumentacja ta mimo, iż stanowiła istotę zarówno wniosku skarżącego z 14 lutego 2014 r. jak i odwołania, została zupełnie pominięta przez organy podatkowe. Jest to o tyle istotne, że jak wynika chociażby z art. 6c ustawy o utrzymaniu czystości, z punktu widzenia tej ustawy istotne jest faktyczne zamieszkiwanie (przebywanie, bytowanie) na nieruchomości, czego skutkiem jest powstawanie na tej nieruchomości odpadów komunalnych. W konsekwencji, dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie konieczne było dokonanie pełnych ustaleń oraz dokonanie oceny, czy przedmiotowa nieruchomość rzeczywiście jest nieruchomością, "na której zamieszkają mieszkańcy", w rozumieniu ustawy o utrzymaniu czystości. Ponadto, oceniając podnoszoną przez skarżącego kwestię sporadycznego zamieszkiwania na nieruchomości, zwrócić należy uwagę, że sam ustawodawca w art. 6k ust. 2 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości, upoważniając radę gminy do określania stawek za gospodarowanie odpadami komunalnymi, wskazuje na konieczność uwzględnienia przypadków, w których właściciele nieruchomości wytwarzają odpady nieregularnie. Powyższe kwestie, mimo podnoszenia ich przez skarżącego, pozostały w ogóle poza rozważaniami organów podatkowych. Tym samym rozstrzygnięciom organów zarzucić należy brak dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, w szczególności poprzez brak ustosunkowania się do twierdzeń skarżącego zawartych w pismach składanych w toku postępowania oraz brak wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów skarżącego. Powyższe stanowi również o naruszeniu art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. W tym miejscu odnieść się należy do uzasadnienia samej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.. Uzasadnienie to w części, w której powinno zawierać ustalenia faktyczne i prawne organu odwoławczego stanowi jedynie przytoczenie tego co zrobił i ustalił organ I instancji. W konsekwencji całe stanowisko organu II instancji sprowadza się do się do dwóch zdań: "(...) przepisy nie przewidują możliwości samodzielnego ustalania stawek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W tej sytuacji, kiedy na nieruchomości wytwarzane są odpady, właściciel nieruchomości obowiązany jest ponosić opłaty za ich wywóz według stawek ustalonych przez gminę". Tak sporządzone uzasadnienie decyzji narusza nie tylko powołany wyżej art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej ale również art. 127 tej ustawy, zgodnie z którym postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne. Oznacza to, że w wyniku złożenia środka zaskarżenia, sprawa będzie w całości przedmiotem postępowania. Stwarza to obowiązek dwukrotnego rozpoznania sprawy, czyli konieczność przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa. Istotą dwuinstancyjności jest bowiem wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego – co wymaga ponownego i całościowego rozpatrzenia sprawy – a nie jedynie formalna kontrola decyzji, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Ponadto, organ II instancji w ogóle nie odniósł się do zarzutów samego odwołania, czym naruszył przepisy art. 124, art. 121 § 1 i art. art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 124 cytowanej postępowania w szczególności ustawy organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu. Zasada ta powinna być stosowana przez organy podatkowe zarówno w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego, jak też w pisemnym uzasadnieniu decyzji podatkowej. Tym samym reguła ta powinna obowiązywać przez cały czas prowadzonej przed organem sprawy podatkowej (por. S. Presnarowicz, w: C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, M. Popławski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, art. 124, LEX, 2009, wyd. III). Dlatego też w orzecznictwie przyjmuje się, że organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy lub czyni to ogólnikowo, uchybia swym obowiązkom wynikającym art. 124 Ordynacji podatkowej w sposób, który ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż sprawa nie zostaje załatwiona zgodnie z wynikającymi z tych przepisów zasadami ogólnymi postępowania podatkowego. Podkreśla się nadto, że obowiązek odniesienia się do stawianych przez stronę postępowania zarzutów wiąże się z regułą "uczciwego procesowania", która według Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza powinność wyczerpującego odniesienia się do wszystkich wysuniętych przez odwołujący się podmiot zarzutów i żądań (zob. wyrok NSA z dnia 30 października 2001 r., sygn. akt III SA 1409/00 niepubl.; przywołany przez B. Gruszczyńskiego (w:) S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2006, s. 471 oraz wyrok NSA z 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1371/12, wyrok NSA z 20 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 1758/12, wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 marca 2007 r., sygn. akt VIII SA/Wa 135/07, wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 czerwca 2007 r., sygn. akt VIII SA/Wa 339/07). Z kolei z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej wynika zasada zaufania do organów podatkowych. Istotnym dla jej zachowania jest ustosunkowanie się przez organy do twierdzeń uznawanych przez stronę za istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym odniesienie się przez organ II instancji do zarzutów odwołania. Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów powoduje bowiem, że z treści uzasadnienia decyzji powinno wynikać, że wszystkie istotne dla sprawy argumenty podatnika zostały rozważone przez organ. Działania zgodnego z powyższymi ogólnymi zasadami postępowania podatkowego zabrakło w szczególności w postępowaniu przed organem II instancji. W związku z powyższym, rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy zobligowany będzie do uwzględnienia wyrażonej przez Sąd oceny prawnej i poczynionych uwag, a w szczególności do przestrzegania ogólnych zasad postępowania podatkowego, w tym do odniesienia się do zarzutów odwołania oraz dania temu wyrazu w uzasadnieniu decyzji, które będzie spełniało wymogi z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. W tym stanie rzeczy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Na wniosek skarżącego, Sąd zasądził na jego rzecz koszty postępowania sądowego zgodnie z art. 200 powołanej ustawy.