III SA/Wa 1148/15

30.06.2015 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 30.06.2015 r po rozpoznaniu wniosku C. sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2015 r nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od II kwartału 2011 do I kwartału 2012 r oraz określającej kwotę podatku do zapłaty z tytułu faktur wystawionych w lutym 2012 r p o s t a n a w i a odmówić spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie I. C. sp z o.o., w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek ponowiła następnie na formularzu PPPr z 22/06/2015 r. W piśmie z 3/06/2015 r oraz w uzasadnieniu wniosku PPPr wskazała, że: - informacja na temat czego stanu finansowego spółki wynika z załączonych do wniosku dokumentów oraz dokumentów, które zostały wcześniej załączone do akt sprawy"; - wysokość kapitału zakładowego to [...] zł; - wysokość strat za ostatni rok obrotowy to 2199852,71 zł; - nie ma majątku. Do pisma z 3/06/2015 r oraz do formularza PPPr spółka załączyła wezwania do zapłaty należności cywilnoprawnych, wezwania do zapłaty należności podatkowych (np. VAT za miesiące kwiecień-grudzień 2011 r oraz styczeń marzec 2012 r) zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, nakaz w postepowaniu upominawczym, zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, wezwanie do zapłaty należności oraz stawienia się i udzielenia wyjaśnień w trybie art. 801 k.p.s., zajęcia wierzytelności, zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, tytuły wykonawcze (odpisy), formularze (niewypełnione) przekazów na rzecz komornika, przedsądowe wezwania do zapłaty, pozwy o zapłatę i in. II. Nadto, w wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 11/06/2015 r (o nadesłanie zestawienia faktur VAT (ze wskazaniem wysokości należności pieniężnej, daty i kontrahenta) za ostatnie sześć miesięcy prowadzenia działalności spółki, nadesłanie odpisów wyciągów z rachunków bankowych spółki za ostatnie 3 miesiące prowadzenia działalności; nadesłanie sprawozdania finansowego za 2014 r (bilans, rachunek zysków i strat oraz zestawienia przychodów i rozchodów) oraz udokumentowanie uzyskiwanych aktualnie dochodów, przychodów oraz kosztów działalności gospodarczej, szczegółowe zestawienie aktualnych należności i zobowiązań skarżącej wobec osób trzecich, w tym należności i zobowiązań podatkowych oraz dokładnego wskazania dokonanych spłat należności i zobowiązań), Spółka, poinformowała, w piśmie z 22.06.2015 r o tym, że: - od kwietnia 2012 r nie prowadzi działalności gospodarczej w związku z czym w okresie ostatnich 6 miesięcy nie były wystawiane faktury; - dokumentacja księgowa został zabezpieczona przez organy podatkowe; - spółka nie posiada obecnie rachunku bankowego z uwagi na jego zamkniecie; - należności i zobowiązania wynikające z przedłożonego bilansu dotyczą spółek powiązanych; - wspólnicy nie dokonali dopłat z wyjątkiem bieżących niezbędnych płatności; - bieżąca działalność jest finansowana z prywatnych środków jednego ze wspólników. Spółka załączyła swoje zeznanie podatkowe za 2014 r, PIT-37 wspólnika za 2014 r; PIT-36L; - rachunek zysków i strat, wariant porównawczy na 31.12.2014 r. Nadto spółka wskazała, że "w przypadku gdyby sąd uznał, że dla podjęcia decyzji w zakresie zwolnienia spółki z wniesienia wpisu konieczne są bardziej szczegółowe dane, proszę o zakreślenie 30-dniowego terminu na ich przedstawienie z uwagi na konieczność skopiowania dokumentacji księgowej z lat 2011-2012 r znajdującej się w aktach sprawy". III. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Natomiast stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. IV. Referendarz sądowy wykazuje szacunek dla dorobku prawnego nie tylko sądów administracyjnych, ale tez sądów w ogóle w zakresie zabezpieczenia przez spółkę środków na poczet kosztów postępowania wskutek podjęcia dodatkowych działań, jak też – i to przede wszystkim - w zakresie wykazania przez wnioskującą, że nie dysponuje środkami umożliwiającymi jej uregulowanie wymagalnych kosztów sądowych. W celu ułatwienia spółce wykazania jej rzeczywistej sytuacji finansowej i sposobu gospodarowania majątkiem referendarz sądowy skierował do niej prośbę o przekazanie faktur VAT, wyciągów z rachunków bankowych za okres, kiedy spółka posiadała przeceiz rachunki i wystawiała faktury, tj. za okres "prowadzenia działalności" (wezwanie z 11/06/2015 r pkt 1, 2, karta 45 akt sądowych). Spółka uchyliła się od przekazania tych informacji stwierdzając, ze "(...) od kwietnia 2012 r nie prowadzi działalności gospodarczej w związku z czym w okresie ostatnich 6 miesięcy nie były wystawiane faktury. Jak wskazała, cała dokumentacja księgowa za okres prowadzenia działalności, czyli za lata 2011 i 2012 znajduje się w aktach sprawy względnie jest w posiadaniu Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. i jest zabezpieczona dla celów postępowania podatkowego lub karnoskarbowego. Spółka nie posiada kopii tej dokumentacji". Okoliczność "nieprowadzenia działalności gospodarczej" i "niewystawiania faktur" w ciągu ostatnich – kalendarzowych- sześciu miesięcy była (i jest) dla referendarza oczywista, dlatego zwrócił się o przekazanie tych dokumentów za okres sześciu miesięcy p r o w a d z e n i a działalności gospodarczej. Okoliczność ta jest jasna też dla spółki, co wynika z pkt 1 pisma z 22/06/2015 r (zd 1 i zd 2), w którym spółka dostrzega różnicę "istnienia" podmiotu i "czynnego prowadzenia działalności". Tym bardziej zatem niezrozumiałe jest dla referendarza sądowego to, czemu zdecydowała się używać zwrotu "prowadzenie działalności gospodarczej" - w odpowiedzi na wezwanie - w dwojakim znaczeniu, tj. jako formalne prowadzenie działalności i jako "rzeczywiste" podejmowanie działań? Referendarz sądowy nie dopuszcza do siebie myśli, że sposób działania spółki mógł być spowodowany niechęcią do przedstawienia jej kondycji i sposobu rozdysponowania środkami finansowymi. Faktem jednak jest to, że spółka dokumentacji nie nadesłała (wyciągów z rachunku bankowego i zestawienia faktur), zatem nie wykazała, w tym zakresie, swojej sytuacji finansowej. Fakt zlikwidowania rachunku bankowego nie jest okolicznością usprawiedliwiającą nienadesłanie wyciągów, ponieważ bank jest zobowiązany do przechowywania dokumentacji finansowej, nawet w przypadku likwidacji rachunków. Oznacza to, że niepodjęcie przez spółkę działań w celu przedstawienia tych dokumentów wyklucza możliwość skutecznego starania się przez nią o przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy zauważa, że fakt zabezpieczenia dokumentacji finansowej przez powołane organy państwa nie uniemożliwia spółce zwrócenie się o odpisy lub kopie. Z nadesłanych wyjaśnień nie wynika też, by spółka podjęła takie działania. Co więcej, zdecydowana większość skarżących, znajdujących się w sytuacji strony (mających zabezpieczoną dokumentację), jest w stanie uzyskać wnioskowane dokumenty, przede wszystkim w drodze współpracy z organami ścigania, ale też, co ma marginalne znaczenie, sporządzając kopie z posiadanych nośników. Referendarz sądowy nie znajduje odpowiedzi na pytanie, na co – w istocie - zamierza strona spożytkować wnioskowany termin "trzydziestu dni na sporządzenie kopii dokumentów" w sytuacji dysponowania przez nią wezwaniem Sądu z zakreślonym terminem na dokonanie czynności szczegółowo oznaczonych w doręczonym już wezwaniu? Zrozumienie znajduje u referendarza sądowego twierdzenie strony, zwłaszcza wobec wskaźnika przychodowości spółki i wobec schematu działania wykorzystującego powiązania wewnątrzgrupowe, że bieżąca działalność jest finansowana z prywatnych środków wspólnika. Referendarz sądowy zwraca też uwagę na fakt, że kosztem działalności gospodarczej spółki są też koszty sporów sądowych, które nie ustępują pierwszeństwa zaspokojeniu innych wydatków. Referendarz sądowy wskazuje przy tym, że spółka powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo że podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (postanowienie z 17.04.2014 r I OZ 304/14 CBOSA). Nacisk kładzie się na znaczenie i zrozumienie przez spółkę ryzyka prowadzenia działalności (por. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GZ 42/13, CBOSA). Wydaje się, że specyfika działalności prowadzonej przez stronę, która w kalkulacji tej działalności uwzględniała – jak wskazała - korzystanie z mechanizmu odliczania i zwrotu podatku, wymagała od strony szczególnej zapobiegliwości w uwzględnianiu kosztów ewentualnych sporów sądowych. Podobne poglądy wyraża Trybunał Praw Człowieka, który – w odniesieniu do spółki zajmującej się obrotem wierzytelnościami - stwierdził, że strona, która prowadzi działalność gospodarczą ma obowiązek zarezerwować środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych związanych z ewentualnie prowadzonymi postępowaniami sądowymi, gdyż prowadzenie takich postępowań mieści się w ryzyku takiego profilu działalności gospodarczej (wyrok z 19/1/2010 r nr 1783/04, Felix Blau sp. z o.o. p. Polsce). Pogląd o zbliżonej treści wyraża Minister Sprawiedliwości: w ramach finansowej kalkulacji kosztów prowadzenia działalności przedsiębiorca powinien przewidywać również środki na ewentualne dochodzenie należności i spory sądowe (odpowiedź podsekretarza stanu w ministerstwie sprawiedliwości - z upoważnienia ministra - na interpelację nr 4754 w sprawie zwolnień od kosztów postępowania sądowego). V. Referendarz sądowy stwierdza, że pomimo podjęcia przez niego starań i wystosowania wezwania do spółki nie znalazł on – przy obecnym sposobie argumentacji spółki - powodów, które umożliwiłyby korzystne dla spółki rozstrzygniecie o prawie pomocy. Umorzenie niektórych postepowań egzekucyjnych na podstawie skrótowych uzasadnień, nieprowadzonych przez Sąd Administracyjny, wobec braku wykazania sytuacji spółki, nie może powodować korzystnego dla spółki rozstrzygnięcia. Podsumowując, zdaniem referendarza sądowego, spółka nie wykazała zaistnienia którejkolwiek przesłanki z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) i należało odmówić jej przyznania prawa pomocy. VI. Mając to na uwadze, na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.