III SA/Wa 1203/18
WyrokWSA w Warszawie2019-03-20
Skład orzekający: Maciej Kurasz, Agnieszka Baran, Beata Sobocha
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie wierzyciela w sprawie zarzutów egzekucyjnych, które nie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi strony, może stanowić podstawę do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia rozpatrującego zarzuty?Ratio decidendi
Postanowienie wierzyciela w sprawie zarzutów egzekucyjnych, które nie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi strony, nie może stanowić podstawy do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia rozpatrującego zarzuty, ponieważ nie uzyskało ono przymiotu ostateczności i nie zostało wprowadzone do obrotu prawnego. W konsekwencji, organ egzekucyjny nie miał podstaw do wydania postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów.Stan faktyczny
Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne wobec spółki T. sp. z o.o. S.K.A. na podstawie tytułu wykonawczego dotyczącego zaległości podatku VAT. Spółka wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, podnosząc m.in. wykonanie obowiązku poprzez zaliczenie zwrotu podatku VAT, niedopuszczalność egzekucji oraz niespełnienie wymogów tytułu wykonawczego. Organ egzekucyjny uznał zarzuty za niezasadne. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Spółka zaskarżyła postanowienie DIAS do WSA, zarzucając m.in. wadliwe doręczenie postanowienia wierzyciela, co uniemożliwiło skuteczne zaskarżenie i doprowadziło do braku ostateczności tego postanowienia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. i zasądził od Dyrektora na rzecz skarżącej kwotę 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia del. SO Agnieszka Baran (sprawozdawca), sędzia WSA Beata Sobocha, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 marca 2019 r. sprawy ze skargi T. sp. z o.o. S.K.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz T. sp. z o.o. S.K.A. z siedzibą w W. kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącej – T. Sp. z o.o. S.K.A. z siedzibą w W. na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] wystawionego 18 stycznia 2017 r. przez wierzyciela - Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O., obejmującego zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2015 r. w kwocie należności głównej 2 816 945 zł plus należne odsetki za zwłokę.
W toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny zawiadomieniem z 10 marca 2017 r. dokonał zajęcia rachunku bankowego w R. Bank S.A. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu doręczono do Banku 10 marca 2017 r., a zobowiązanej Spółce wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego - 15 marca 2017 r.
Skarżąca pismem z 22 marca 2017 r., wniosła na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, pkt 6 i pkt 10 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 dalej: "u.p.e.a.") zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wszczętej na podstawie tytułu ww. wykonawczego wnosząc o uznanie zarzutów za zasadne i umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 7 u.p.e.a., zarzucając naruszenie:
- art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., przez prowadzenie egzekucji administracyjnej pomimo wykonania przez skarżącą obowiązku, tj. uiszczenia zaległości podatkowej w podatku VAT za IV kwartał 2015 r. w drodze zaliczenia na poczet ww. zaległości, kwoty wykazanego przez Spółkę podatku VAT do zwrotu wynikającego z deklaracji VAT-7 za miesiąc luty 2016 r. przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego,
- art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., przez prowadzenie egzekucji w sytuacji, gdy egzekucja była niedopuszczalna na podstawie art. 7 § 3 ww. ustawy, ze względu na wykonanie obowiązku przez wszczęciem postępowania (tj. zaliczenia z mocy prawa na poczet zaległości w podatku VAT wynikającej z deklaracji VAT 7-K za IV kwartał 2015 r., kwoty wykazanego przez Spółkę podatku VAT do zwrotu wynikającego z deklaracji VAT - 7 za miesiąc luty 2016 r.);
- art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. nr z 2017 r. poz. 1257, dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a., przez prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji dokonania zaliczenia z mocy prawa kwoty podatku VAT do zwrotu wynikającej z deklaracji VAT - 7 za miesiąc luty 2016 r. na poczet zaległości podatkowej w podatku VAT. wynikającej z deklaracji VAT - 7K za IV kwartał 2015 r. przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego;
- art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., przez prowadzenie egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 2 u.p.e.a., a w szczególności nie zawiera danych wszystkich wspólników spółki:
- art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., przez prowadzenie egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 ww. ustawy, tj. nie zawiera podstawy prawnej obowiązku a także zawiera nieprawidłową kwotę odsetek.
Postanowieniem z [...] maja 2017 r., wierzyciel zajął stanowisko w przedmiocie zgłoszonych przez stronę zarzutów. Następnie zawiadomieniem z 12 października 2017 r. poinformował organ egzekucyjny o całkowitym uregulowaniu zaległości 9 października 2017 r.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z [...] października 2017 r. uznał zarzuty wniesione przez skarżącą za niezasadne, uwzględniając stanowisko wyrażone przez wierzyciela.
Skarżąca w zażaleniu z 28 listopada 2017 r. zarzuciła naruszenie:
- art. 76b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 87 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, przez uznanie, że w sprawie nie doszło do zaliczenia zwrotu podatku VAT za luty 2016 r. na poczet zaległości podatkowej z tytułu podatku VAT za IV kwartał 2015 r. podczas gdy w sprawie doszło do przedmiotowego zaliczenia 18 maja 2017 r. tj. po upływie przedłużonego terminu zwrotu podatku VAT;
- art. 59 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej z ww. powodu;
- art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., przez wadliwe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, polegające na uznaniu, że w sprawie organ podatkowy przedłużył termin zwrotu podatku VAT za luty 2016 r., po 17 maja 2016 r., podczas gdy od 18 maja 2016 r., termin zwrotu podatku VAT nie został w żaden sposób przedłużony, nie było prowadzone żadne postępowanie weryfikujące zwrot, ani też nie zostało wydane postanowienie o odmowie zaliczenia zwrotu na poczet zaległości podatkowej;
- art. 8 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., przez prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji wykonania obowiązku;
- art. 124 § 2 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a, przez brak uzasadnienia prawnego i faktycznego postanowienia;
- art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., przez prowadzenie egzekucji administracyjnej pomimo wykonania przez spółkę obowiązku, tj. uiszczenia zaległości podatkowej w podatku VAT za IV kwartał 2015 r. w drodze zaliczenia na poczet ww. zaległości kwoty wykazanego podatku VAT do zwrotu wynikającego z deklaracji VAT-7 za miesiąc luty 2016 r. przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego;
- art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. przez prowadzenie egzekucji w sytuacji, gdy egzekucja była niedopuszczalna na podstawie art. 7 § 3 ww. ustawy, ze względu na wykonanie obowiązku przez wszczęciem postępowania (tj. zaliczenia z mocy prawa na poczet zaległości podatku VAT wynikającej z deklaracji VAT 7K za IV kwartał 2015 r. kwoty wykazanego przez Spółkę podatku VAT do zwrotu wynikającego z deklaracji VAT - 7 za miesiąc luty 2016 r.);
- art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., przez prowadzenie egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 2 ww. ustawy, a w szczególności nie zawiera danych wszystkich wspólników spółki;
- art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., przez prowadzenie egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 ww. ustawy, tj. nie zawiera podstawy prawnej obowiązku;
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. ("DIAS") postanowieniem z [...] lutego 2018 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US z dnia [...] października 2017 r., gdyż nie znalazł podstaw do zmiany rozstrzygnięcia tego organu. W uzasadnieniu przedstawił na wstępie dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie oraz wskazał na wiążącą go wypowiedź wierzyciela.
Organ odwoławczy wskazał, że na dzień wystawienia ww. tytułu wykonawczego nie została potwierdzona zasadność zwrotu podatku VAT wynikającego ze złożonej deklaracji VAT-7 za luty 2016 r. Jak podkreślono w wyniku przeprowadzonych czynności sprawdzających złożono wniosek o wszczęcie kontroli podatkowej. Termin zwrotu różnicy podatku, który przypadał na dzień 16 maja 2016 r. został przedłużony przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O. postanowieniem z [...] maja 2016 r, do czasu zakończenia kontroli podatkowej. Postanowienie zostało doręczone spółce w dniu 19 maja 2016 r. Wedle organu nadzoru brak było podstaw do przyjęcia, że zaległość podatkowa w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2015 r. nie istnieje, z uwagi na zaliczenie na jej poczet zwrotu podatku wykazanego w deklaracji za luty 2016 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w O. postanowieniem z [...] lipca 2016 r. wszczął postępowanie podatkowe w sprawie prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług za ten okres. W wyniku przeprowadzonego postępowania podatkowego decyzją z [...] października 2016 r. określono skarżącej w podatku od towarów i usług za miesiąc luty 2016 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w kwocie 2 026 zł. Jednocześnie stwierdzono niezasadność żądania zwrotu VAT w kwocie 3 450 000 zł. Wedle organu nadzoru, skoro w art. 87 ust. 2 ustawy o VAT ustawodawca umożliwił przedłużenie terminu zwrotu wykazanego w złożonej deklaracji do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanej w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, postępowania podatkowego lub postępowania kontrolnego, to również zaliczenie zwrotu na poczet kolejnych należności jest możliwe po zakończeniu wszczętych postępowań. Warunkiem koniecznym zaliczenia zwrotu podatku jest obiektywne, istnienie kwoty zwrotu, bowiem zaliczenie nie jest możliwe, gdy nie ma przedmiotu tego zaliczenia.
Odnosząc się natomiast do zarzutu niedopuszczalności egzekucji lub zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego, opartego na przesłance art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., stwierdzając, że środek egzekucyjny można uznać za niedopuszczalny, jeżeli nie został on przewidziany w ustawie, a ponadto gdy wprawdzie został przewidziany w ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju, prze co zarzut w tym zakresie był bezzasadny. Wedle organu nadzoru, nie naruszono również zasady niezbędności stosowania środków egzekucyjnych, wyrażonej w przepisie art. 7 § 3 u.p.e.a.
Z kolei twierdzenia strony, że podstawą obowiązku w sprawie nie mogła być wskazana przez organ podatkowy deklaracja VAT - 7K za IV kwartał 2015 r. ponieważ ww. obowiązek został wykonany na skutek zaliczenia kwoty podatku VAT do zwrotu, wynikającej z deklaracji VAT - 7 za luty 2016 r. na poczet zaległości objętej tytułem wykonawczym, DIAS uznał na nieprawidłowe, gdyż brak jest możliwości zaliczenia zwrotu podatku VAT za luty 2016 r. na zaległość objętą przedmiotowym tytułem wykonawczym.
Przechodząc do zarzutu nie wpisania w tytule wykonawczym danych akcjonariusza Spółki – H. Sp. z o.o., organ nadzoru wyjaśnił, że spółką komandytowo-akcyjną jest spółka osobowa mająca na celu prowadzenie przedsiębiorstwa pod własną firmą, w której wobec wierzycieli za zobowiązania spółki co najmniej jeden wspólnik odpowiada bez ograniczenia (komplementariusz), a co najmniej jeden wspólnik jest akcjonariuszem. Akcjonariusz jest to wspólnik spółki akcyjnej lub spółki komandytowo-akcyjnej będący posiadaczem akcji wyemitowanych przez taką spółkę. Podmiot nabywający akcje spółki staje się jej akcjonariuszem. Akcjonariuszem może zostać osoba fizyczna, osoba prawna, jak również jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej (np. osobowa spółka handlowa). W spółce komandytowo-akcyjnej akcjonariusze są - obok komplementariuszy - jedną z dwóch kategorii wspólników i co do zasady pełnią w tej spółce funkcję bierną. Za akcjonariusza - wobec spółki - uznaje się tylko taką osobę, która jest wpisana do księgi akcyjnej lub jest posiadaczem akcji na okaziciela. Co jest jednak najbardziej istotne, wyjaśnił, iż akcjonariusz nie ponosi odpowiedzialności z majątku osobistego za zobowiązania spółki (odpowiedzialność osobista akcjonariusza jest zatem wyłączona). Ryzyko akcjonariusza ogranicza się więc do wysokości wkładu wniesionego na pokrycie objętych akcji. W Krajowym Rejestrze Sądowym zawarta jest informacja, iż komplementariuszem reprezentującym skarżącą jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością W. której prezesem i organem uprawomocnionym do reprezentowania jest A. O.. W powyższym rejestrze nie jest wskazana jako wspólnik H. Sp. z o.o. z siedzibą w O., dlatego też spółka ta nie mogła zostać umieszczona w tytule wykonawczym.
Końcowo odnośnie zarzutów nieistnienia obowiązku, przedawnienia zobowiązania i nieprawidłowego określenia obowiązku podatkowego, organ nadzoru przyjął, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. jest związany wypowiedzą wierzyciela w tym zakresie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania sądowego, Skarżąca postawiła zarzuty naruszenia:
- art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., przez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, polegające na uznaniu, że w sprawie postanowienie wierzyciela z 24 maja 2017 r. (uzyskało przymiot ostateczności, podczas gdy nigdy nie zostało ono doręczone skarżącej, a zatem nie jest ostateczne. Ww. postanowienie nie zostało bowiem w ogóle doręczone na adres pełnomocnika skarżącej, a więc nigdy nie zostało skutecznie wprowadzone do obrotu prawnego. Jednocześnie, organ jest związany tylko ostatecznym postanowieniem wierzyciela, a takie postanowienie na chwilę obecną w obrocie prawnym nie występuje,
- art. 34 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez uznanie, że organ miał obowiązek uznania stanowiska wierzyciela za wiążące i wobec tego stwierdzenia, że w sprawie nie doszło do zaliczenia zaległości podatkowej w podatku VAT wynikającej z deklaracji VAT-7K za IV kwartał 2015 r. na poczet zwrotu podatku VAT wynikającego z deklaracji VAT-7 za miesiąc luty 2016 r. podczas gdy postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela nigdy nie uzyskało przymiotu ostateczności, ponieważ nigdy nie zostało wprowadzone do obrotu,
- art. 34 § 2 u.p.e.a. przez uznanie, że organ egzekucyjny miał podstawy do wydania w sprawie postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, podczas gdy w sprawie postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela nie weszło do obrotu prawnego, a tym bardziej nie uzyskało przymiotu ostateczności z uwagi na brak jego skutecznego doręczenia pełnomocnikowi skarżącej, a zatem nie było podstaw do wydania postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów, gdyż wierzyciel zamiast doręczyć swoje postanowienie pełnomocnikowi skarżącej, przesłał je na adres rejestrowy skarżącej,
- art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. w zw. z art. 32 i art. 40 § 2 K.p.a. w za. z art. 18 u.p.e.a., przez uznanie, że postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela zostało prawidłowo doręczone skarżącej, a zatem zostało wprowadzone do obrotu prawnego, podczas gdy ww. postanowienie nigdy nie weszło do obrotu prawnego, ponieważ zostało doręczone na adres rejestrowy skarżącej, zamiast na adres prawidłowo umocowanego pełnomocnika,
- art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. w zw. z art. 125 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez uznanie, że postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela uzyskało przymiot ostateczności, podczas gdy ww. postanowienie nigdy nie uzyskało przymiotu ostateczności, ponieważ zostało doręczone na adres rejestrowy skarżącej, zamiast na adres prawidłowo umocowanego pełnomocnika,
- art. 35 u.p.e.a. przez uznanie, że w sprawie możliwe było podjęcie zawieszonego
postępowania egzekucyjnego i wydanie postanowienia w sprawie zgłoszonych przez Skarżącą zarzutów, podczas gdy wierzyciel nie doręczył skarżącej postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, a zatem ww. postanowienie nigdy nie uzyskało przymiotu ostateczności,
- art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. przez uznanie, że tytuł wykonawczy, na podstawie którego prowadzono postępowanie egzekucyjne, spełniał wymogi określone w art. 27 § 2 u.p.e.a. w szczególności że zawierał dane wszystkich wspólników skarżącej,
- art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. przez uznanie, że tytuł wykonawczy, na podstawie którego prowadzono postępowanie egzekucyjne, spełniał wymogi określone w art. 27 § 2 u.p.e.a. tj. zawierał podstawy prawne obowiązku.
W odpowiedzi na skargę, DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności postanowienia - w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 O.p. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy.
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Należy również wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015 r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Skarga jest zasadna, choć nie wszystkie zarzuty w niej podniesione zasługują na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej jako: u.p.e.a.), podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
W myśl § 2 tego artykułu, w egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w:
1) art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f - zobowiązanemu przysługują zarzuty określone w § 1 pkt 6, 8 i 9;
2) art. 2 § 1 pkt 8 lit. g i pkt 9 - zobowiązanemu przysługują zarzuty określone w § 1 pkt 6 i 8-10.
Zgodnie natomiast z treścią art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i pkt 9, stanowiska wierzyciela nie wymaga się.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organu II Instancji wynika, że podtrzymał on stanowisko organu I instancji, przy czym w odniesieniu do części zarzutów - z uwagi na związanie stanowiskiem wierzyciela, o którym to związaniu jest mowa w powołanym wyżej przepisie art. 34 u.p.e.a.. Takie związanie organów rozpoznających zarzuty nie budzi wątpliwości w świetle powołanego przepisu.
Rozpoznając skargę w niniejszej sprawie sąd miał jednak na uwadze okoliczność, że przedmiotowe związanie stanowiskiem wierzyciela, nie wiąże sądu. Stanowisko takie zostało wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 18 marca 2011 roku w sprawie sygn. akt II FSK 1904/09 (CBOSA). W orzeczeniu tym sąd stwierdził, że wiążący dla organu egzekucyjnego charakter wypowiedzi (...) wierzyciela, w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów (art. 34 § 1 u.p.e.a.) nie pozbawia wojewódzkiego sądu administracyjnego możliwości dokonywania oceny tej wypowiedzi przy rozpoznawaniu skargi na postanowienie dyrektora Izby Skarbowej, na mocy art. 134 § 1 i 1art. 135 p.p.s.a.. Analogiczne stanowisko zostało wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 28 października 2008 roku w sprawie sygn. akt II FSK 1006/07 (CBOSA), w którym zostało wskazane, że w przypadku przyjęcia koncepcji przeciwnej, sądowa kontrola postanowienia organu egzekucyjnego wydanego w sprawie zarzutów egzekucyjnych na skutek wiążącego stanowiska wierzyciela (...) byłaby iluzoryczna. Niezależnie bowiem od tego, czy zarzuty byłyby zasadne, czy nie, sąd administracyjny ograniczyłby się w tego typu sprawach do stwierdzenia, że organ egzekucyjny zastosował się do wiążącego orzeczenia wierzyciela, a więc nie naruszył prawa. Takiemu ograniczeniu kognicji sądowej – wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w omawianym orzeczeniu – sprzeciwia się nie tylko treść art. 1 § 2 ustawy prawo o ustroju sądów administracyjnych, ale także art. 7, art. 45 ust. 1 i art. 184 Konstytucji.
Mając na uwadze powyższą argumentację, sąd rozpoznając skargę w niniejszej sprawie dokonał oceny podniesionych zarzutów, oceniając również prawidłowość działania wierzyciela w toku postepowania, w którym odnosił się do podniesionych przez skarżącego zarzutów.
Skarżący zasadnie podnosi, że nie można uznać że postanowienie wierzyciela z [...] maja 2017 roku zostało prawidłowo doręczone stronie skarżącej. Zarzuty w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym zostały wniesione przez skarżącą reprezentowaną przez pełnomocnika będącego radcą prawnym (k.66 akt administracyjnych). Do zarzutów zostało załączone pełnomocnictwo (k. 72 akt administracyjnych). Celem zajęcia stanowiska przez wierzyciela przedmiotowe zarzuty (w kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem) zostały mu przesłane przy piśmie z 13 kwietnia 2017 roku (k. 64 akt administracyjnych). W treści pisma organu egzekucyjnego zostało wskazane, że zarzuty zostały wniesione przez pełnomocnika spółki. Należy zauważyć, że na pierwszej stronie zarzutów został również wskazany adres pełnomocnika skarżącej.
W tej sytuacji, w myśl art. 40 § 2 k.p.a. stanowisko wierzyciela wobec wniesionych zarzutów winno zostać doręczone pełnomocnikowi skarżącej. Sąd w pełni zgadza się ze stanowiskiem wyrażanym w orzecznictwie, m. in. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 4 kwietnia 2018 r. w sprawie I SA/Gl 213/18, w myśl którego o ile strona ustanowiła pełnomocnika obowiązkiem organu jest doręczanie pism temu pełnomocnikowi z wyłączeniem strony. W sytuacji, gdy strona ustanowiła pełnomocnika, doręczenie pisma w tym rodzącego skutki prawne, samej stronie nie jest dopuszczalne, a tym bardziej nie może tworzyć negatywnych dla strony konsekwencji.
Tymczasem w niniejszej sprawie postanowienie wierzyciela z [...] maja 2017 roku zostało doręczone bezpośrednio skarżącej, z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika. Przesyłka zawierająca to postanowienie została zwrócona do wierzyciela po jej awizacji (kopia przesyłki k. 44 akt administracyjnych). Taki sposób postępowania wierzyciela niewątpliwie spowodował negatywne skutki dla skarżącej, pozbawiając ją w istocie możliwości zaskarżenia postanowienia z [...] maja 2017 roku. Słusznie zostało podniesione w skardze, że postanowienie wierzyciela nie stało się ostateczne. Zatem informacja wierzyciela zawarta w piśmie z 26 czerwca 2017 roku, skierowanym do organu egzekucyjnego była nieprawidłowa.
W konsekwencji powyższego należało uznać za uzasadnione zarzuty podniesione w punktach 1. – 6. skargi.
W odniesieniu do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze sąd stwierdza ich niezasadność, w pełni zgadzając się ze stanowiskiem organu egzekucyjnego.
Sąd zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu oraz odpowiedzi na skargę, że informacje zawartych w tytule wykonawczym, o których mowa w art. 27 § 2 u.p.e.a., winny być "zaczerpnięte" z Krajowego Rejestru Sądowego. Skoro zatem w tym rejestrze nie został ujawniony jeden ze wspólników skarżącej, nie było podstaw do ujawnienia go w tytule wykonawczym.
Należy w tym miejscu wskazać, że w tytule wykonawczym wystawionym przeciwko skarżącej zostały wskazane dane dwóch wspólników. Organ egzekucyjny nie miał zatem podstaw do nieprzystąpienia do egzekucji na podstawie art. 29 § 2 pkt 3) u.p.e.a.. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 12 kwietnia 2018 roku w sprawie II OSK 1413/16 badanie, o którym mowa w art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, obejmuje ustalenie, czy egzekucja administracyjna oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy, jeżeli było to wymagane, doręczone zostało upomnienie. Badanie to ma charakter formalny.
Sąd zgadza się również ze stanowiskiem organu egzekucyjnego odnoszącym się do zarzutu naruszenia art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. – brak wskazania podstawy prawnej obowiązku. Sąd przyjmuje za własną argumentację organu przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu, jak i odpowiedzi na skargę, uznając za zbędne powielanie tej argumentacji. Dodatkowo, wobec uzasadnienia tego zarzutu, należy przypomnieć, że w myśl art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Z uwagi na podniesione wcześniej okoliczności, odnoszące się do doręczenia postanowienia wierzyciela z [...] maja 2017 roku, zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) ppsa. W toku dalszego postępowania organy uwzględnią ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu; konieczne będzie prawidłowe dokonanie doręczenia stanowiska wierzyciela zawartego w postanowieniu z [...] maja 2017 roku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 w zw. z art. 205 § 4 ppsa. Na kwotę zasądzoną z tego tytułu na rzecz skarżącej składają się: wpis od skargi – 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika – 240 zł.
Końcowo, odnosząc się do przedstawionego w skardze wniosku o rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie, należy wskazać, że wniosek ten nie jest dla sądu wiążący. Zdaniem sądu rodzaj niniejszej sprawy uzasadniała rozpoznanie jej na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszonym, o czym była mowa we wcześniejszej części uzasadnienia. Zauważyć należy, że przepis art. 119 ppsa nie wprowadza wniosku strony jako przesłanki trybu rozpoznania sprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło