III SA/Wa 1204/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do grudnia 2010r. postanawia 1. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego ponad kwotę 2.000 zł (słownie: dwa tysiące złotych), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. H. Sp. z o.o. (dalej – "skarżąca", "spółka") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie skarżącej, jej wniosek uzasadniają następujące okoliczności: upadek kilku firm i brak zapłaty za wykonane prace, ugoda (cofniecie wypowiedzenia kredytu) z [...] S.A. (co miesiąc 10.000 zł pod warunkiem egzekucji z hipoteki prywatnej), wypowiedzenie kredytu w [...] (nieskuteczna ugoda, egzekucja z kont i nieruchomości na kwotę ok. 1 mln zł), egzekucja komornicza na kwotę 139.060,50 zł, zajęcie rachunku przez komornika sądowego na kwotę 62.403,34 zł, niewypłacalność zleceniodawców, zwolnienie pracowników, a co za tym idzie brak możliwości utrzymania i brak nowych zleceń, choroba prezesa, nieprowadzenie aktywnej działalności gospodarczej, zaległości wobec ZUS. Spółka oświadczyła, że wysokości jej kapitału zakładowego wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych [...] zł. Ostatni rok obrotowy spółka zamknęła stratą – 929.580,66 zł. Stan konta na rachunkach bankowych spółki wynosi: w [...] – 33,38 zł, w [...] S.A. – 867.039,29 zł. W toku postępowania skarżąca składała obszerne wyjaśnienia, co do jej sytuacji finansowej oraz złożyła: sprawozdanie finansowe za 2014 r. (wprowadzenie do sprawozdania finansowego, bilans, rachunek zysków i strat, dodatkowe informacje i objaśnienia), dokumenty potwierdzające prowadzone w stosunku od spółki postępowania egzekucyjne, deklaracje VAT-7, wyciągi z rachunków bankowych, informacje o posiadanych nieruchomościach, ich wartości, ustanowionych na nich hipotekach oraz prowadzonych w stosunku od nich licytacji. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a."). W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W pierwszej kolejności, zauważyć należy, że zasadą jest, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. W rozpoznawanej sprawie przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie nie jest zasadne. Podkreślić bowiem należy, że przyznanie prawa pomocy uwarunkowane jest niemożnością zgromadzenia odpowiednich środków m.in. na wpis sądowy, a nie trudnościami w ich zgromadzeniu. Na obecnym etapie postępowania kosztem, którego poniesienie jest niezbędne do prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego jest wpis w kwocie 17.561 zł. W ocenie referendarza sądowego, z oświadczeń i dokumentów dotyczących sytuacji finansowej spółki wynika, że w obecnej sytuacji nie jest ona w stanie uiścić tego wpisu w całości. Zauważyć bowiem należy, że aktualnie sytuacja finansowa spółki jest trudna. W stosunku do spółki prowadzone są bowiem postępowania egzekucyjne. Skarżąca nie posiada środków na rachunkach bankowych. Ze sprawozdania finansowego za 2014 r. wynika, że za ten okres spółka osiągnęła przychody w wysokości 174.373,72 zł. Z kolei koszty bilansowe wyniosły 1.103.954,38 zł (strata – 918.310,87 zł) Obecnie przychody spółki wynoszą jedynie ok. 2.000 zł miesięcznie (zob. deklaracje VAT-7, rachunek zysków i strat na koniec maja 2015 r.). Tym samym skarżąca ma trudności z płynnością finansową. Powyższe, w ocenie referendarza sądowego, nie oznacza jednak, że spółka w ogóle nie jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania. Referendarz sądowy przyjął, że uiszczenie przez spółkę wpisu na poziomie 2.000 zł nie przekracza jej możliwości finansowych. Skarżąca prowadzi bowiem w dalszym ciągu działalność gospodarczą, z tytułu której uzyskuje wprawdzie niewielkie, ale jednak stałe przychody. Z kolei strata z działalności za 2014 r. jest jedynie wynikiem bilansowym i nie przesądza o braku środków na chociażby częściowe partycypowanie w kosztach postępowania. Istotnym jest również, że osoba prawna wnosząc o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, iż nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Warszawa 2010 r., str. 568, postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 171/14). Zauważyć bowiem należy, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty postępowania przez żądanie dopłat od wspólników (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 796/11). W powyższym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.) umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-3000 K.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Powyższe stanowisko zostało zaaprobowane przez orzecznictwo sądowoadministracyjne (por. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12, z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FZ 228/05, z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 84/15, postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 4 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Po 1072/14, postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 16 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 1062/14). Ponadto, w ocenie referendarza sądowego, zwalnianie skarżącej na obecnym etapie postępowania z całości kosztów jest przedwczesne. Skarżąca dochodzi na drodze sądowej należności od kontrahentów na kwotę przekraczającą 1,5 mln zł i być może postępowania sądowe w tym zakresie zakończą się dla spółki pomyślnie. Co równie istotne, spółka w mimo trudności finansowych w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, a jak wynika z przyjętego sprawozdania finansowego za 2014 r. spółka nie widzi poważnych zagrożeń dla kontynuowania tej działalności przez co najmniej 12 miesięcy. Zgodnie natomiast z uchwałą zatwierdzającą sprawozdanie finansowe za 2014 r., jej wspólnicy postanowili pokryć stratę za 2014 r. zyskiem z lat następnych. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.