III SA/Wa 1212/17

PostanowienieWSA w Warszawie2018-08-10

Skład orzekający: Referendarz sądowy Paulina Paczkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania, uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika)?
Ratio decidendi
Wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania. Pomimo przedstawienia niskich dochodów, regularne wpłaty na rachunek bankowy żony w kwocie 2000 zł miesięcznie oraz saldo rachunku bankowego wskazują na dysponowanie środkami finansowymi, które pozwalają na pokrycie kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Niewyjaśnienie źródeł tych wpłat i nieprzedłożenie wymaganej dokumentacji uniemożliwia rzetelną ocenę sytuacji finansowej i prowadzi do odmowy przyznania prawa pomocy.
Stan faktyczny
Skarżący A.P. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika) w sprawie dotyczącej odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych. Skarżący podał, że jego miesięczny dochód z emerytury i pensji żony wynosi ok. 2900 zł, a stałe opłaty pochłaniają ponad 2000 zł, pozostawiając niecałe 900 zł na życie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym wykazał posiadanie domu, ale bez oszczędności. Sąd wezwał do przedłożenia dodatkowych dokumentów finansowych. Skarżący przedstawił częściowe wyjaśnienia, ale nie rozwiał wszystkich wątpliwości dotyczących źródeł dochodów i faktycznych możliwości finansowych.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Paulina Paczkowska po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi A.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w całości decyzji ostatecznej w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy A. P. (dalej jako "Skarżący"), w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w całości decyzji ostatecznej w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Dotychczas, w przedmiotowej sprawie, dwukrotnie przyznano Skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym. W związku z wnioskiem Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, postanowieniem referendarza sądowego z dnia 11 września 2017 r. przyznano Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi, natomiast w pozostałym zakresie odmówiono przyznania prawa pomocy. W wyniku kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych, referendarz sądowy postanowieniem z dnia 7 lutego 2018 r. odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy, jednakże w wyniku wniesionego sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 lutego 2018 r. zmienił postanowienie referendarza sądowego w ten sposób, że przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od zażalenia, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego. Na obecnym etapie postępowania, po doręczeniu Skarżącemu odpisu wyroku z dnia 18 maja 2018 r. wraz z uzasadnieniem, Skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy – tym razem w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika – doradcy podatkowego lub adwokata. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podał, że w obecnej sytuacji nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z opłacaniem pomocy prawnej z własnych zasobów, ponieważ jedynym źródłem utrzymania Skarżącego i jego żony jest emerytura i pensja żony. Dochód miesięczny wynosi ok. 2.900 zł, opłaty stałe pochłaniają ponad 2000 zł, a na życie, ubranie i pozostałe wydatki pozostaje niecałe 900 zł. Skarżący podał, że z tej kwoty nie jest w stanie wygospodarować środków na pomoc prawną, która z uwagi na zawiłość sprawy i znaczenie dla dalszego życia Skarżącego jest niezbędna. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną. Posiada dom o pow. ok. 160m2 do wykończenia na działce o powierzchni 1001m2 z hipoteką na ok. 800.000 zł o wartości ok. 450.000 zł. Innego majątku Skarżący nie posiada, w tym oszczędności czy przedmiotów wartościowych. Skarżący podał ponadto, że jest inwalidą II grupy, a żona I grupy inwalidzkiej. Na dochód gospodarstwa domowego składa się emerytura Skarżącego w wysokości 1229 zł, wynagrodzenie żony Skarżącego z tytułu umowy o pracę w wysokości ok. 1.500 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Łączny dochód gospodarstwa domowego wynosi 2.882 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki Skarżący wymienił: kredyty żony ok. 1.300 zł, utrzymanie domu (prąd, gaz, woda, ścieki, śmieci) ok. 650 zł miesięcznie średnio przez cały rok, leki ok. 100 zł – łącznie 2.050 zł. Z uwagi na fakt, że oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, Skarżący został zobowiązany na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do złożenia dokumentów źródłowych dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez nadesłanie: - wyciągów wszystkich posiadanych przez Skarżącego oraz żonę Skarżącego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, z wyszczególnieniem operacji dokonywanych na tych rachunkach w tym okresie i aktualnych sald rachunków oraz – w odniesieniu do lokat - wysokości środków zgromadzonych na lokatach lub oświadczenia o ich nieposiadaniu, - kserokopii dokumentu, z którego wynika aktualna wysokość emerytury Skarżącego oraz zaświadczenia o zarobkach żony Skarżącego, - kserokopii zawartej umowy/umów kredytowych, na podstawie której/których Skarżący dokonuje spłat w wysokości ok.1200 zł oraz wskazanie celu, na jaki kredyt/kredyty zostały zaciągnięte. Na wykonanie wezwania zakreślono termin 7 dni. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący wskazał, że wysokość dochodów żony jest udokumentowana na wyciągach bankowych a dochody Skarżącego potwierdza decyzja o waloryzacji emerytury wojskowej i wpływ na konto żony. Skarżący podał, że obecnie nie wie ile ma zobowiązań kredytowych, gdyż wszystkie są w egzekucji komorniczej. Kredyty były zaciągnięte na prowadzenie działalności gospodarczej, która została zakończona w 2014 r. ze względu na kłopoty finansowe. Skarżący oświadczył, że ani on, ani jego żona nie posiadają lokat, a co za tym idzie żadnych zgromadzonych środków. Skarżący podał, że wydatki na utrzymanie domu obejmują: gaz średnio przez cały rok ok. 400 zł miesięcznie, prąd ok. 130 zł, woda i ścieki ok. 70 zł, śmieci 34 zł, telefony i internet ok. 150 zł – razem ok. 784 zł. Natomiast wydatki na spłatę kredytów to: Skok Stefczyka 621 zł, Santander 380 zł, Alior Bank 200 zł – łącznie 1201 zł. Wydatki na leki wynoszą ok. 100 zł miesięcznie. Razem wszystkie zobowiązania i opłaty to ok. 2205 zł, zatem na wyżywienie i ubranie pozostaje kwota ok. 677 zł na dwie osoby. Skarżący podał, że w krytycznych sytuacjach wspomaga się pożyczkami od rodziny i znajomych zwłaszcza w okresie zimowym, tj. w okresie grzewczym, które później sukcesywnie stara się zwracać oraz debetami na kontach żony lub jak ostatnio pożyczką z pracy żony w wysokości 15.000 zł, która będzie przeznaczona na spłatę przeterminowanych długów i innych zobowiązań. Do pisma Skarżący dołączył decyzje o waloryzacji emerytury, wyciągi za 3 miesiące z dwóch rachunków bankowych żony oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności żony Skarżącego i orzeczenie w sprawie kontrolnego badania Skarżącego przez Rejonową Wojską Komisję Lekarską. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej "p.p.s.a."), przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Wskazać należy, że prawo pomocy obejmować powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności, nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (wszystkie powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji i dokumentów przedstawionych przez stronę. Oznacza to, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Wnioskodawca powinien być zatem zainteresowany przedłożeniem wszelkich dokumentów, które poświadczają jego sytuację materialną i możliwości płatnicze. Rzeczywista sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie może budzić żadnych wątpliwości. We wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący wskazał że dochód gospodarstwa domowego wynosi 2882 zł, na który składa się emerytura Skarżącego 1229 zł, wynagrodzenie ze stosunku pracy żony Skarżącego ok. 1500 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny 153 zł. Natomiast stałe zobowiązania i wydatki wynoszą łącznie ok. 2050 zł i obejmują wydatki na utrzymanie domu 784 zł, wydatki na spłatę kredytów 1201 zł ([...] 621 zł, [...] 380 zł, [...] Bank 200 zł) oraz leki 100 zł. Z powyższego wynika, że w gospodarstwie domowym Skarżącego pozostaje miesięcznie kwota ok. 830 zł. Jednakże przedstawione wyciągi z rachunków bankowych żony Skarżącego wskazują, że na rachunkach tych oprócz wpływów z tytułu emerytury Skarżącego, wynagrodzenia żony Skarżącego ze stosunku pracy oraz zasiłku pielęgnacyjnego, regularnie (8 lub 9 dnia każdego miesiąca) dokonywane są wpłaty gotówki we wpłatomacie w kwocie 2000 zł. Skarżący w swoim oświadczeniu pominął fakt uzyskiwania tego dochodu i nie wyjaśnił źródła jego pochodzenia. Uwzględniając zatem comiesięczne wpłaty na rachunek żony Skarżącego w wysokości 2.000 zł, dochód w gospodarstwie domowym Skarżącego wynosi nie 2.882 zł, lecz 4.882 zł, a po odjęciu od dochodu stałych zobowiązań, w gospodarstwie domowym Skarżącego pozostaje kwota ok. 2.830 zł. Referendarz sądowy zauważa, że Skarżący w żaden sposób nie wyjaśnił źródeł pochodzenia tych wpłat, a jest to szczególnie istotne w sytuacji, gdy Skarżący oświadcza, że nie jest w stanie partycypować w kosztach postępowania. Jednocześnie z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego żony Skarżącego wynika, że saldo rachunku bankowego o numerze [...] na dzień 1 kwietnia 2018 r. wynosiło 10.335,60 zł, a na dzień 30 czerwca 2018 r. 6.099,99 zł. Powyższe świadczy, że na dzień składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, gospodarstwo domowe Skarżącego dysponowało środkami, z których możliwe było opłacenie należnej w sprawie opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia (100 zł). Kwota zgromadzona na rachunku bankowym również pozwala na ustanowienie w sprawie pełnomocnika. Skarżący nie odniósł się w żaden sposób do środków zgromadzonych na rachunku bankowym swojej żony. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego wskazał jedynie, że w krytycznych sytuacjach Skarżący wraz z żoną wspomagają się pożyczkami od rodziny i znajomych lub jak ostatnio, pożyczką z pracy żony w wysokości 15.000 zł, która będzie przeznaczona na spłatę przeterminowanych długów i innych zobowiązań. Powyższe mogłoby sugerować, że środki znajdujące się na koncie żony Skarżącego pochodzą właśnie z tej pożyczki, jednak jest to jedynie przypuszczenie, bowiem Skarżący nie wyjaśnił tej kwestii, a ponadto, pomimo wezwania referendarza sądowego, nie nadesłał żadnych kserokopii umów kredytowych ani zaświadczenia z zakładu pracy o zarobkach żony. Analiza umów kredytowych (pożyczek), czy też zaświadczenia o zarobkach pozwoliłaby ustalić, czy żona Skarżącego rzeczywiście uzyskała pożyczkę z zakładu pracy i to środki z tej pożyczki znajdują się na jej koncie, tym bardziej, że Skarżący składając oświadczenie o wysokości rat kredytów, do spłaty których gospodarstwo domowe jest zobowiązane, nie ujął obowiązku spłaty pożyczki z zakładu pracy swojej żony. Nie uszło również uwadze referendarz sądowego, że z wyciągów z rachunku bankowego żony Skarżącego nie wynika, aby raty kredytów były spłacone w wyższej wysokości. Przelewy na rachunki innych banków z tytułu kredytów są płacone w stałych wysokościach. Nawet jednak gdyby przyjąć, że środki zgromadzone na rachunku bankowym żony Skarżącego pochodziły z pożyczki (co jest jedynie przypuszczeniem), to analiza transakcji na rachunku bankowym żony Skarżącego nie pozwala na stwierdzenie, że pożyczka została zaciągnięta na spłatę przeterminowanych zobowiązań, ale raczej na bieżącą konsumpcję. Jednocześnie, jak już wyżej wskazano, Skarżący pomimo wezwania referendarza sądowego nie nadesłał kserokopii umów kredytowych, w związku z którymi gospodarstwo domowe jest obowiązane do spłat rat kredytów w łącznej kwocie 1200 zł. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie referendarz sądowego wskazał jedynie, że kredyty te zostały zaciągnięte na prowadzenie działalności gospodarczej, która została zakończona w 2014 r. Jednak niezłożenie przez Skarżącego kserokopii umów kredytowych powoduje, że nie jest możliwe zweryfikowanie, czy kredyty te rzeczywiście zostały zaciągnięte na prowadzenie działalności, czy też są to kredyty udzielone już po zakończeniu działalności np. w celach konsumpcyjnych. Przyznanie prawa pomocy w takiej sytuacji, stanowiłoby w istocie niczym nieuzasadnione przeniesienie na budżet państwa negatywnych skutków decyzji Skarżącego dotyczących zaciągania kredytów (w sytuacji, gdy kredyty zostały zaciągnięte np. w celu polepszenia sytuacji majątkowej czy też komfortu życiowego). Referendarz sądowy jednocześnie zauważa, że co do zasady sam fakt spłaty zaciągniętych kredytów nie stanowi przesłanki do przyznania prawa pomocy, a spłata zobowiązań z tytułu tychże kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte przez stronę kredyty świadczą ponadto o zdolnościach płatniczych skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2005 r., sygn. akt II GZ 56/05). Zadłużenie kredytowe, musiało się przecież wiązać ze wcześniejszą oceną przez bank tzw. zdolności kredytowej wskazującej, czy Skarżący (żona Skarżącego) będzie w stanie spłacać kredyt. W świetle przedstawionej sytuacji majątkowej Skarżącego uznać należy, że wniosek nie może zostać uwzględniony w związku z nieudzieleniem przez Skarżącego rzetelnych i wiarygodnych wyjaśnień. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to winno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Wyjątkowy charakter tej instytucji prawnej pociągający za sobą konieczność obiektywizacji sytuacji majątkowej podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy sprawia, że uchylenie się strony od przedstawienia stosownej dokumentacji, bądź przedstawienie niepełnych lub sprzecznych ze sobą danych skutkuje brakiem wystarczających podstaw do jego przyznania. Strona winna więc podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, referendarza sądowego, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (por. postanowienie NSA z dnia 5 lipca 2013 r., sygn. akt II OZ 546/13). Zatem tylko wyjaśnienie wszystkich przedstawionych wątpliwości, dotyczących sytuacji finansowej Skarżącego, umożliwiłoby ustalenie istotnych okoliczności mających wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niewątpliwie sytuacja, w której nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności, w zakresie źródeł dochodów i ich faktycznej wysokości oraz koniecznych zobowiązań (przede wszystkim kredytów bankowych), prowadzi do niemożności ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, a w konsekwencji do niewykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., co w następstwie musi prowadzić do odmowy przyznania prawa pomocy. Stanowisko takie podziela również Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu, który w wyroku z dnia 16 października 2012 r. w sprawie Piętka przeciwko Polsce (skarga nr 34216/07) wskazał, iż od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się dołożenia staranności i współpracy z sądem. W szczególności, kiedy prowadzone postępowanie o zwolnienie od kosztów dotyczy przedstawienia sądowi, w zakreślonym terminie, dowodów dotyczących sytuacji finansowej strony, niezłożenie wymaganych wyjaśnień w zakreślonym terminie oznacza brak podstaw do przyznania zwolnienia od kosztów sądowych. Jednocześnie, jak już wyżej wskazano, biorąc pod uwagę fakt dodatkowych, regularnych wpłat na rachunek żony Skarżącego w wysokości 2000 zł (poza dochodami z tytułu emerytury Skarżącego, wynagrodzenia za pracę jego żony oraz zasiłku pielęgnacyjnego), w gospodarstwie domowym Skarżącego, po odjęciu od całości dochodu kwoty wskazanej przez Skarżącego jako zobowiązania i stałe wydatki (nawet z uwzględnieniem konieczności spłat rat kredytów, które jednak nie korzystają z pierwszeństwa przed należnościami publicznoprawnymi), w gospodarstwie domowym Skarżącego pozostaje kwota ok. 2.800 zł. Mając jednocześnie na uwadze, że na jednym z kont żony Skarżącego na dzień 30 czerwca 2018 r. pozostawała kwota 6.099,99 zł, uznać należy, że Skarżący nie tylko nie wyjaśnił w sposób rzetelny swojej sytuacji finansowej, ale również dysponuje stosownymi środkami na poniesienie zarówno kosztów należnej na obecnym etapie postępowania opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 zł, jak również na ustanowienie w sprawie pełnomocnika. W tych okolicznościach nie sposób przyznać Skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym i tym samym pośrednio przerzucić cały ciężar poniesienia kosztów sądowych na innych współobywateli. Przerzucenie całego ciężaru poniesienia kosztów sądowych na budżet państwa w tej sytuacji stanowiło by naruszenie art. 84 Konstytucji RP. Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia bowiem zasadę powszechnego i równego partycypowania w daninach publicznych. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy, która ma gwarantować stronie możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi nie tylko odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony, ale także od zasady powszechnego i równego partycypowania w daninach publicznych, do których zalicza się wszelkie opłaty sądowe. Skoro przyznanie takiej pomocy skutkuje wydatkami z budżetu państwa, to korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami (por. postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II GZ 324/13). Podkreślić też należy, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów. Wymóg ponoszenia kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OZ 313/13). W tym stanie rzeczy uzasadnione jest stwierdzenie, że na obecnym etapie postępowania Skarżący nie wykazał, stosownie do brzmienia art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., ziszczenia się w jego sytuacji finansowej przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Na marginesie jedynie należy wskazać, iż dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa prawo pomocy w niniejszej sprawie, nie ma znaczenia okoliczność, że wcześniej przyznawano Skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych (czy to w sprawie niniejszej, czy też w innym sprawach toczących się przed tutejszym Sądem). Należy bowiem mieć na uwadze pogląd ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów, jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet konkretnego postępowania sądowego, jak i aktualnych możliwości płatniczych jej samej oraz osób pozostających z taką osobą we wspólnym gospodarstwie domowym. Skoro zatem w każdej sprawie inaczej kształtowane są koszty postępowania, a sytuacja wnioskodawcy może ulegać zmianom w czasie, to wcześniejsze przyznanie prawa pomocy nie stanowi samo w sobie argumentu uzasadniającego pozytywne rozpatrzenie wniosku. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło