III SA/Wa 1228/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] stycznia 2014 r. Nr [...], [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług, należne odsetki za zwłokę od zaległości oraz koszty postępowania egzekucyjnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca A. B. wniosła do Sądu, na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że utrzymuje się z emerytury i nie posiada żadnych oszczędności, ani innych dochodów. Skarżąca oświadczyła, że jej konta bankowe zostały zajęte przez urząd celny w 2007 r. Skarżąca oświadczyła także, że nie posiada żadnego majątku, oraz że pozostaje, od 1998 r., w rozdzielności małżeńskiej z mężem. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i otrzymuje emeryturę w wysokości 1.194 zł (brutto) miesięcznie. Skarżąca została wezwana do przedłożenia dodatkowych dokumentów oraz oświadczeń obrazujących stan majątkowy rodziny. W odpowiedzi, Skarżąca przedłożyła zeznania podatkowe, z których wynika, że w 2012 r. uzyskała dochód w kwocie 13.899,48 zł, a 2013 r. dochód w kwocie 14.017,36 zł. Ponadto Skarżąca przedłożyła dwa wyciągi bankowe, z których wynika, że rachunki bankowe zostały zablokowane. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe uregulowanie wprost przenosi na stronę ciężar wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Oceniając wniosek Skarżącej z punktu widzenia kryterium wskazanego w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., referendarz sądowy stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Wyjaśnić należy, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, które ma charakter wpadkowy w stosunku do postępowania głównego, ocenia się możliwości finansowe wnioskodawcy, z uwzględnieniem dochodów i stanu majątkowego małżonka. Nie zmienia tego fakt istnienia między małżonkami rozdzielności majątkowej. W świetle przepisów prawa rodzinnego rozdzielność majątkowa odnosi się - jak sama nazwa wskazuje - do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy zatem kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami (por. postanowienia NSA: z 2 marca 2009 r., I FZ 31/09; z 2 września 2009 r., I FZ 199/09; z 17 lutego 2010 r., II FZ 21/10). Inaczej mówiąc rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego, a ponadto nie uzasadnia odmowy udzielenia informacji na temat sytuacji majątkowej drugiego małżonka. Powyższe sprawia, że sytuacja Skarżącej jest pochodną sytuacji materialnej jej męża, a zatem jej wykazanie jest w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy absolutnie niezbędne. Tymczasem ocena sytuacji majątkowej małżonków nie może być odpowiednio zweryfikowana, gdyż Skarżąca uchyliła się od przedłożenia żądanych dokumentów (np. wyciągu z rachunku bankowego męża Skarżącej, zeznań podatkowych męża), które wskazywałyby w sposób nie budzący wątpliwości jaka jest ich sytuacja majątkowa. Nie sposób zatem uniknąć wrażenia że Skarżąca uchyla się od ujawnienia sytuacji majątkowej w której faktycznie się znajduje. Z tej przyczyny na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.