III SA/Wa 1242/15

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 30.06. 2015 r. po rozpoznaniu wniosku K. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia[...] /4/2015 r Nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015 r p o s t a n a w i a odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika - art. 245 § 2 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r sygn. II OZ 209/05). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy, powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. 2) Wnioskiem z dnia 8/6/2015 r., uzupełnionym – w wyniku wezwania referendarza sądowego - na urzędowym formularzu PPF z 15/6/2015 r. K. G. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu podał m.in., że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wnioskodawca podał, że posiada dom o powierzchni 69 m ². Innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych oznajmił, że nie posiada. Nie otrzymuje żadnych - oprócz "dochodu fikcyjnego 445 zł z gosp rolnego" i 87 zł z GOSP C. - dochodów. Prowadzi samotnie gospodarstwo domowe. Wskazał, że czeka na wydanie własności działki siedliskowej. Skarżący załączył kartę informacyjna leczenia szpitalnego, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, umowę dzierżawy opiewającą na kwotę 1200 zł rocznie. 3.) Pozostałych informacji, o które zwracał się referendarz sądowy (jednoznaczne określenie dochodów uzyskanych w 2014 i 2015 r, wyciągów z rachunków bankowych, odpisów zeznań podatkowych, oznaczenie wszystkich źródeł utrzymania, kalkulacji kosztów życia) skarżący nie złożył. 4.) Z treści art. 246 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a. wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Taki też pogląd wyraża Naczelny Sąd Administracyjny, ostatnio także w stosunku do wniosków skarżącego (por. postanowienie z 21/4/2015 r II OZ 311/15, z 27/4/201 r II FZ 187/10 CBOSA). Sądy wprost wskazały skarżącemu, że "uchylając się od przedstawienia określonych dokumentów i oświadczeń na wezwanie sądu administracyjnego, powinien liczyć się z tym, że sąd nie będzie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy". Referendarz sądowy jest zobowiązany do poszanowania dorobku Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie wniosków o prawo pomocy: sposób rozstrzygnięcia sprawy jest uzależniony od tego, co zostanie udowodnione przez stronę w sprawie, w której złożył wniosek. Sytuacja majątkowa wnioskodawcy - utrzymującego się, przynajmniej w części, przy pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z otrzymywanych zasiłków oraz zadeklarowanych dochodów, w sumie 532 zł - może być uznana za trudną. Zdaniem referendarza sądowego, brak jest jednak podstaw do uznania, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, zwłaszcza przy uwzględnieniu przyjętej przez stronę taktyki prowadzenia sporów sądowych. Starszy referendarz sądowy ze smutkiem zauważa, że, pomimo podjętych starań, w dalszym ciągu nie dysponuje pełnią informacji o sytuacji życiowej skarżącego, ponieważ skarżący nie wykonał wezwania referendarza sądowego. W szczególności, nie nadesłał jednoznacznego określenia dochodów uzyskanych w 2014 i 2015 r, wyciągów z rachunków bankowych, odpisów zeznań podatkowych, oznaczenia wszystkich źródeł utrzymania, kalkulacji kosztów życia. Już z tego powodu, wobec braku istotnych informacji o kondycji życiowej skarżącego, ocena jego zdolności do ponoszenia kosztów sądowych nie może być dla strony korzystna. Referendarz sądowy zauważa jednakże, że nawet z treści wniosku o prawo pomocy strony nie wynikają okoliczności, które uniemożliwiałyby stronie wygospodarowanie środków na poczet należnych kosztów sądowych w kwocie 100 zł, skoro strona dysponuje i to mieszkając poza miastem z dostępem – jak wynika z treści składanych pism - do dóbr naturalnych, wielokrotnością wpisu, tj kwotą ponad pięciuset złotych, którą zadeklarowała. Należy zaznaczyć, że sugerowana przez stronę niezdolność do zrozumienia reguł postępowania przed sądem, nie uniemożliwia jej kompulsywnego, lecz jakże skutecznego, zaskarżania wszelkich aktów administracyjnych (i nie tylko), których jest (lub niekiedy nie jest) adresatem. Do chwili obecnej skarżący wniósł do Sądu kilkaset skarg, głównie na rozstrzygnięcia Wójta Gminy C. , SKO w S. , Starostę S. , Dyrektora Izby Skarbowej w W. , Radę Gminy w C. , Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Wojewodę [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, Głównego Geodetę Kraju – i wiele, wiele innych. Należy zauważyć, ze skarżący kwestionuje każdą decyzje o zobowiązaniu podatkowym, którą otrzymuje i posługuje się jednakową argumentacją. Ta argumentacja została już kilkadziesiąt razy poddana przez Sąd Wojewódzki ocenie. Przy czym decyzję o łącznym zobowiązaniu podatkowym wydawane względem strony są od lat o tożsamej treści. Decyzje te, jak wskazałem, zostały poddane kontroli przez Sądy obu instancji, także przy udziale profesjonalnej pomocy prawnej, ponieważ "utarło się", że w sprawach tych skarżący korzystał zwykle z prawa pomocy. Pomimo tego skargi strony zostały oddalone bądź odrzucone, względnie pełnomocnik odmówił sporządzenia kasacji z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi. Koszty postępowania w tych sprawach zostały pokryte za stronę przez Skarb Państwa, ponieważ Sąd zwykle, w imię gwarancji prawa do Sądu, przychylał się do obranej przez stronę taktyki procesowej. Zdaniem referendarza sądowego, sygnalizowana w treści uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy "niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym" nie jest okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy stronie w niniejszym postępowaniu. Co więcej podniesiona w przedłożonej karcie informacyjnej ze szpitala "[...]" nie świadczy o braku środków (a nawet o nadmiarze) dla podtrzymania egzystencji, którymi strona dysponuje na swoje utrzymanie. Okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy nie może być prowadzenie wielu sporów sądowych, w tym sporów podatkowych za poszczególne (kolejne) lata, skoro zarzuty skarżącego, podtrzymane przez rzeszę przyznanych mu uprzednio przez Sąd – w znacznej liczbie - profesjonalnych pełnomocników, zostały ocenione już przez Sąd i to w zbliżonym stanie prawnym. Wobec braku poczynienia nowych zarzutów przez skarżącego, referendarz sądowy powołuje się na poglądy Trybunału Praw Człowieka, który wskazuje na postulat badania podczas orzekania o zwolnieniu od kosztów sądowych czy roszczenie jest oczywiście bezzasadne. Dopiero jeżeli roszczenie nie jest całkowicie bezzasadne, to wówczas należy zastosować kryteria zgodne z art. 6 ust. 1 Konwencji (wyrok z dnia 10 stycznia 2006 roku. przeciwko Polsce, skarga nr 48140/99). Referendarz sądowy zauważa, że ani z treści skargi do Sądu, ani z treści pozostałych dokumentów nie wynika, by skarżący podnosił nowe zarzuty, co musi mieć wpływ na wynik oceny zasadności kredytowania przez Państwo kolejnych kosztów postepowań strony w zbliżonych, jeśli nie tożsamych, sprawach. Zdaniem referendarza sądowego, wobec istnienia stałych możliwości zaspokojenia potrzeb życiowych strony, rozstrzygnięcia (przy tożsamych zarzutach w zbliżonym stanie prawnym) wielu analogicznych spraw, w których strona korzystała z pomocy prawnej (w tym z pomocy pełnomocnika), przyznanie stronie prawa pomocy w niniejszej sprawie nie realizowałoby celu tej instytucji. Celem instytucji prawa pomocy jest bowiem zagwarantowanie rozstrzygnięcia sporu przed Sądem podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania, zatem jego realizacja nie zachodzi w niniejszej sprawie, kiedy zarzuty strony zostały już – w istocie - zbadane. Przyznanie skarżącemu, w zarysowanym stanie faktycznym, pełnomocnika z urzędu oznaczałoby zaakceptowanie przez referendarza sądowego – i pozytywną przez niego ocenę – zjawiska "nadużycia prawa do Sądu". W piśmiennictwie podkreśla się, że nadużywanie własnego prawa stanowi jedynie pozór wykonywania prawa i jest zachowaniem bezprawnym, które nie zasługuje na ochronę prawną. Może natomiast powodować – co czyni niniejszym referendarz sądowy, jako dysponent środków publicznych czyni – skrupulatne badanie wniosku strony: tak, by przyznanie prawa pomocy oparło się zarzutom trwonienia środków publicznych, należących do wszystkich obywateli. Skoro strona nie wykonała wezwania referendarza sądowego we wskazanym zakresie, to niezależnie od tego, że udział pełnomocnika na tym etapie nie jest konieczny, a strona posiada wpływy w wysokości przekraczającej wysokość wymagalnych kosztów sądowych, przyznanie stronie prawa pomocy byłoby nadużyciem kompetencji referendarza sądowego. 5.) W konsekwencji na podstawie przepisu art. 243 § 1, art. 245 i art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało stwierdzić, jak w sentencji postanowienia.