III SA/Wa 127/15

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 10.04.2015 r po rozpoznaniu wniosku C. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi C. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...].12.2014 r Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych p o s t a n a w i a Odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r sygn. II OZ 209/05). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy, powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. 2) Skarżący C. L. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi (doręczone 18 marca 2015 r, zpo w aktach sprawy) zwrócił się – jak wynika z jego pisma z 20.03.2015 r- o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, ponieważ skarżący nie dysponuje dostateczną wiedzą z zakresu prawa procesowego, ale i – podatkowego. Podziękował "z góry" za pozytywne rozpatrzenie wniosku. Następnie, w wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 23.03.2015 r, strona wniosła, na formularzu PPF, o ustanowienie doradcy podatkowego, a nadto, dodatkowo – czego wcześniej nie domagała się, pomimo wezwania o wpis - o zwolnienie od kosztów sądowych. Podała, w szczególności, że: - postępowanie podatkowe jest wynikiem donosu byłej żony, która podczas podziału majątku podjęła [...] ; - prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z M. J. ("nowa" żona, ur [...] r); - uzyskuje dochody z prowadzonej działalności gospodarczej w dziedzinie marketingu w sposób nieregularny; - jedyne źródło dochodów to działalność gospodarcza. Skarżący nie nadesłał informacji o kondycji finansowej aktualnej żony, z którą łączy go, jak wskazał, ustrój rozdzielności majątkowej. Skarżący przedłożył, jak zdeklarował, wyciąg z rachunku bankowego do 31.03.2015 r, zestawienie operacji z księgi przychodów i rozchodów za ostatni rok prowadzenia działalności, zestawienie faktur VAT za ostatnie trzy miesiące zamknięte księgowo (za grudzień 2014 r i styczeń 2015r, za luty 2015 – nie odnotował przychodów), kalkulację kosztów życia. 3) Będąc związany wyrazami wdzięczności strony, zawartymi w jednym z pism referendarz sądowy jest zobowiązany do szczególnej wnikliwości przy badaniu wniosku strony – tak, by uniknąć ryzyka pokrzywdzenia jej w wyniku niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia. Referendarz sadowy ma zarazem świadomość faktu, że jest rodzajem dysponenta środków publicznych i w procesie podejmowania rozstrzygnięć o prawo pomocy powinien – szczególnie wnikliwie - przestrzegać zaleceń NSA. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się – a referendarz sądowy, wyrażając dla tych poglądów szacunek, podziela je w całej rozciągłości - że to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04 – nie publikowane). Zdaniem referendarza sądowego, sytuacja finansowa skarżącego została wykazana w sposób niepełny. Już tylko z tego powodu, że przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny pogląd powyższy jest zasadny, ponieważ kondycja finansowa żony świadczy o możliwym stopniu jej pomocy. Stosownie do art. 27 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 788; dalej: k.r.o.), małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa ustanowiona w drodze umowy może dotyczyć kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami. Dlatego właśnie przy ocenie możliwości finansowych skarżącego poboczną kwestią jest rozdzielność majątkowa istniejąca między małżonkami. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza bowiem stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2014 r., sygn. akt I FZ 339/14; z dnia 27 marca 2014 r., I OZ 211/14, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym skarżący chcąc rzetelnie przedstawić swoją sytuację materialną powinien zadbać również o przedstawienie danych o majątku swojej małżonki, zwłaszcza że powinność ta wynikała z wezwania referendarza sądowego. Co więcej, biorąc pod uwagę wysokość wymagalnych kosztów sądowych w obu sprawach, tj kwotę 200 zł łącznie należy zauważyć, ze w trakcie postępowania o prawo pomocy skarżący dysponował na rachunku bankowym kwotami wielokrotnie przekraczającymi wysokość wpisów od skarg. Z zasobów tych regulowane były wydatki nie korzystające z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami z tytułu kosztów postępowania, jak np. opłaty dla S. za "monitorowanie sygnałów alarmowych", opłaty za parking, wydatki na S. , opłaty na rzecz GDDKiA i in. Żadne z tych wydatków nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami z tytułu kosztów sądowych. Dlatego, nie podnosząc już dalszych argumentów, referendarz sądowy uznał, że skarżący po pierwsze nie wykazał należycie swojej sytuacji życiowej i finansowej, po drugie – z dokumentów, które skarżący przestawił nie wynika, by nie był w stanie wygospodarować środków na poczet kosztów postępowania, tj kosztów sądowych i kosztów działania pełnomocnika. 4) Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 , § 2, § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a., uznał, jak w sentencji.