III SA/Wa 1275/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie Przewodnicząca sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu G.S. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 1275/18 odmawiającego przyznania Skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych 2012 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. G.S. ("Skarżąca") złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2018 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych 2012 r. W skardze zawarto wniosek o zwolnienie Skarżącej od kosztów sądowych. W załączonym formularzu PPF Skarżąca wskazała, iż jej dochody kształtują się na poziomie nieznacznie przekraczającym płacę minimalną a miesięczne wydatki Skarżącej znacznie przekraczają jej możliwości finansowe. Podniesiono, że na Skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny względem dzieci. Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2018 r. starszy referendarz sądowy w WSA w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy Skarżącej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podkreślono, że Skarżąca nie przedstawiła sytuacji finansowej męża, z którym ma rozdzielność majątkową. Ponadto, wskazano, że wydatki Skarżącej przewyższają jej dochody. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu podkreśliła, że tytułem alimentów na dzieci ponosi wydatki w kwocie 3 000 zł miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej "P.p.s.a.") w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243-262 P.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). W dalszej kolejności wskazania wymaga, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie częściowym, czyli stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym, np. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, następuje, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postepowania. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Jeżeli natomiast oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Obowiązek ten rozciąga się przy tym na wszystkie dokumenty zawierające dane na temat sytuacji majątkowej strony, pozwalające tym samym zbadać istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy. Wystosowanie wezwania ma na celu weryfikację informacji zawartych we wniosku poprzez ich konfrontację ze stosowną dokumentacją i w efekcie poczynienie ustaleń, które byłyby wolne od jakichkolwiek wątpliwości. Podkreślić w tym miejscu także należy, że przyznanie prawa pomocy następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że w stosunku do jego osoby zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Użyte w treści art. 246 P.p.s.a. słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, publ. LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, publ. LEX nr 1069777). W przedmiotowej sprawie starszy referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie Sądu, starszy referendarz sądowy prawidłowo zbadał przesłanki przyznania prawa pomocy. Podkreślić należy, że wydatki Skarżącej przekraczają uzyskiwane przez nią dochody, co sama przyznała Skarżąca. Oznacza to, że Skarżąca musi uzyskiwać pomoc finansową od innych osób albo mieć dodatkowe źródła dochodów nieujawnione w formularzu PPF. Jednocześnie Skarżąca bezpodstawnie odmówiła przedstawienia sytuacji finansowej swojego męża (por. postanowienia NSA z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I FZ 463/08, Lex nr 565693, z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09, Lex nr 612561, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 113/09, Lex nr 546385). Zgodnie z powyższym orzecznictwem obowiązek alimentacyjny nie jest uzależniony od ustroju majątkowego małżeńskiego, a ponadto obejmuje on również wydatki związane z prowadzeniem postępowań sądowych. Jednocześnie rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami. Jednocześnie warto podkreślił, że z przesłanego przez Skarżącą wyciągu z rachunku bankowego, obejmującego okres od dnia 2 stycznia 2018 r. do 30 czerwca 2018 r. wynika, iż Skarżąca jedynie w miesiącu styczniu ponosiła wydatki tytułem alimentów i to nie w kwocie zdeklarowanej a w wysokości 2 700 zł. Mając na względzie powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 260 Ppsa, postanowił, jak w sentencji.