III SA/Wa 1336/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Paulina Paczkowska po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe w 2012 i 2013 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie L. T. (dalej jako "Skarżący"), reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego, po otrzymaniu wezwania do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe w 2012 i 2013 r. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad uiszczoną kwotę 500 zł. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podał, że nie posiada środków na pokrycie wpisu sądowego w całości. Skarżący nie prowadzi już działalności gospodarczej, a obecnie pracuje wyłącznie na pół etatu i zarabia [...] zł netto. Jego żona uzyskuje dochód z wynajmu mieszkania w kwocie [...] zł netto. Małżonkowie otrzymują również świadczenie "500+" na jedno dziecko. Małżonkowie od 2017 r. mają rozdzielność majątkową. Skarżący podał, że ewentualna odmowa zwolnienia od kosztów pozbawiłaby go możliwości skontrolowania decyzji, którą uważa za niezgodną z prawem. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz dwójką małoletnich dzieci. Skarżący posiada ¼ udziału mieszkania o pow. 68,8 m2. Również żona Skarżącego posiada ¼ udziału w tym mieszkaniu. Szacunkowa wartości całego mieszkania to ok. 400.000 zł. Mieszkanie to zostało zakupione na kredyt, który nie jest spłacony. Skarżący posiada ponadto 60% udziałów w V. Sp. z o.o., która nie ma żadnego majątku i od marca 2014 r. zawiesiła swoją działalność. Skarżący posiada ponadto ok. 1,4% udziałów o wartości 500 zł w V. Sp. z o.o. Skarżący oświadczył, że jego żona nie pracuje. Na dochód gospodarstwa domowego składa się wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę Skarżącego w wysokości [...] zł oraz dochód żony z wynajmu mieszkania w wysokości 1200 zł netto. Łączny dochód gospodarstwa domowego wynosi [...] zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki Skarżący wymienił: opłaty za prąd – 150 zł, opłaty za dwa telefony – 100 zł, czynsz – 700 zł, wyżywienie + środki czystości – 500-700 zł, kredyt na mieszkanie – 995 zł. Do wniosku Skarżący załączył zaświadczenie o zarobkach, deklarację podatkową za 2017 r. oraz wyciąg z rachunku bankowego. Z uwagi na fakt, że dane zawarte w formularzu okazały się niewystarczające do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wezwano Skarżącego reprezentowanego przez pełnomocnika do złożenia w terminie 7 dni dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, poprzez: - wskazanie wartości posiadanych przez Skarżącego udziałów w V. Sp. z o.o.; - wskazanie majątku żony Skarżącego (pomimo posiadania rozdzielności majątkowej) oraz jego wartości (nieruchomości; ruchomości o wartości powyżej 5.000 zł, w tym pojazdy mechaniczne; udziały i/lub akcje w spółkach; papiery wartościowe; oszczędności); - podanie, czy żona Skarżącego jest osobą bezrobotną, czy też jest zatrudniona, prowadzi działalność gospodarczą bądź sprawuje funkcje w spółkach. W sytuacji, jeśli żona Skarżącego jest osobą bezrobotną należało nadesłać zaświadczenie z Urzędu Pracy, jeśli jest zatrudniona – zaświadczenie od pracodawcy o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, jeśli pełni funkcje w spółkach prawa handlowego – wskazanie nazwy spółki oraz podanie funkcji, jaką pełni i jaki uzyskuje z tego tytułu dochód; - dokumentu, z którego wynika wysokość uzyskiwanego przez żonę Skarżącego dochodu z najmu nieruchomości (umowa najmu); - wyciągów wszystkich posiadanych przez żonę Skarżącego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich sześciu miesięcy, z wyszczególnieniem operacji dokonywanych na tych rachunkach w tym okresie i aktualnych sald rachunków oraz – w odniesieniu do lokat - wysokości środków zgromadzonych na lokatach oraz w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej rachunku bankowego dla prowadzonej działalności gospodarczej z uwzględnieniem zestawienia operacji na tych rachunkach we wskazanym okresie, - nadesłanie kopii dokumentu PIT rozliczenia podatku dochodowego za rok 2017 żony Skarżącego lub zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie; - kserokopii zawartej umowy kredytowej, na mocy której Skarżący dokonuje spłat raty kredytu w wysokości 995 zł; - wskazania wysokości wynagrodzenia pełnomocnika oraz źródeł jego finansowania. Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 17 lipca 2018 r., zatem termin do nadesłania żądanych dokumentów i informacji upływał wraz z dniem 24 lipca 2018 r. W dniu 23 lipca 2018 r. pełnomocnik Skarżącego nadesłał pismo, w którym oświadczył, że wartość nominalna udziałów Skarżącego w V. Sp. z o.o. wynosi [...] zł, jednak działalność tej spółki od marca 2014 r. została zawieszona, Skarżący nie jest w stanie odzyskać udziałów, a wobec braku prowadzenia działalności przez spółkę nie jest możliwe określenie ile udziały są obecnie warte. Podał ponadto, że żona Skarżącego posiada udziały w spółce V. Sp. z o.o., których wartość nominalna wynosi [...] zł, spółka ta rozpoczęła działalność w czerwcu 2018 r. a żona Skarżącego pełni funkcję prezesa w tej spółce i nie otrzymuje wynagrodzenia z tego tytułu. Nadto, żona Skarżącego posiada udziały w F. Sp. z o.o., których wartość nominalna wynosi [...] zł, spółka ta rozpoczęła działalność w lipcu 2018 r. Również w tej spółce żona Skarżącego pełni funkcję prezesa i nie otrzymuje wynagrodzenia z tego tytułu. Pełnomocnik oświadczył również, że wynagrodzenie pełnomocnika strony ustaliły na kwotę 5.000 zł, płatne po terminie pierwszej rozprawy. Zdaniem Skarżącego, pieniądze na wynagrodzenie będą pochodziły z pożyczek od rodziny lub ewentualnie znajomych. Do pisma pełnomocnik załączył kopię umowy najmu lokalu mieszkalnego oraz kopię umowy najmu miejsca postojowego, wyciąg z rachunku bankowego żony Skarżącego, kopię dokumentu PIT żony Skarżącego oraz kopię umowy kredytowej. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej "p.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zwrócić należy uwagę, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa, z tego względu Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji i dokumentów przedstawionych przez stronę. Oznacza to, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Wnioskodawca powinien być zatem zainteresowany przedłożeniem wszelkich dokumentów, które poświadczają jego sytuację materialną i możliwości płatnicze. Rzeczywista sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie może budzić żadnych wątpliwości. W przedmiotowej sprawie Skarżący utrzymuje, że w skład jego majątku wchodzi ¼ udziału w mieszkaniu w W. przy ul. [...] oraz 60% udziałów w W. Sp. z o.o. o wartości [...] zł oraz ok. 1,4% udziałów o wartości [...] zł w V. Sp. z o.o. Innego majątku Skarżący nie posiada. Skarżący utrzymuje również, że dochód gospodarstwa domowego składającego się z czterech osób wynosi [...] zł ([...] zł z tytułu wynagrodzenia za pracę Skarżącego oraz [...] zł dochód z najmu uzyskiwany przez żonę Skarżącego), przy czym stałe zobowiązania i wydatki wynoszą łącznie 2445-2645 zł, na które składają się: opłaty za prąd 150 zł, opłaty za dwa telefony 100 zł, czynsz 700 zł, wyżywienie i środki czystości 500-700 zł oraz kredyt na mieszkanie 995 zł. Skarżący w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył ponadto, że wraz z żoną otrzymują świadczenie "500+" na jedno dziecko. Wobec wątpliwości co do sytuacji finansowej Skarżącego i jego możliwości płatniczych, na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwano Skarżącego do nadesłania określonych dokumentów i informacji potwierdzających jego sytuację majątkową. Z informacji i dokumentów nadesłanych w odpowiedzi na wezwania referendarza sądowego wynika, że na rachunku Skarżącego odnotowywane są wpływy w wysokości 1000 zł z tytułu świadczenia wychowawczego, a zatem Skarżący otrzymując kwotę 1000 zł, uzyskuje świadczenie "500+" na dwoje dzieci, a nie jedno jak wskazał we wniosku. Wobec powyższego, dochód gospodarstwa domowego, już tylko po dodaniu świadczenia "500+", wynosi co najmniej 2.995 zł miesięcznie. Referendarz sądowy zauważa, że na rachunku tym oprócz świadczenia wychowawczego, odnotowywane są jedynie comiesięczne wpływy z rachunku żony Skarżącego w wysokości 1.000 zł oraz odnotowano jedną wpłatę Skarżącego w wysokości 600 zł. Natomiast obciążenia rachunku Skarżącego to jedynie opłaty bankowe oraz spłaty kredytu. Skarżący dysponuje jednak jeszcze co najmniej jednym rachunkiem bankowym tj. rachunkiem o numerze[...], z którego dokonał przelewu na kwotę 500 zł tytułem części wpisu sądowego od wniesionej w przedmiotowej sprawie skargi, którego wyciągów nie nadesłał. Brak jest zatem możliwości dokładnego przeanalizowania przepływów finansowych na wszystkich rachunkach bankowych Skarżącego, a co za tym idzie oceny spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. We wniosku Skarżący twierdzi ponadto, że dochód żony z tytułu najmu wynosi [...] zł, jednak z przedstawionej umowy najmu mieszkania pod adresem W. , ul. [...] wynika, że najemca zobowiązany jest do zapłaty tytułem najmu kwoty 2.500 zł, a ponadto ponosi koszty mediów. Dodatkowo, żona Skarżącego otrzymuje kwotę 200 zł za wynajem garażu. Z powyższego wynika, że z tytułu najmu żona Skarżącego otrzymuje kwotę [...] zł ([...] zł za mieszkanie i [...]zł za garaż). Niemniej jednak referendarz sądowy zauważa, że mieszkanie będące przedmiotem najmu stanowi współwłasność Skarżącego i jego żony w udziale do ½ oraz Pani M. D. w udziale do ½ części. Z wyciągu rachunku bankowego żony Skarżącego wynika, że co miesiąc dokonuje ona przelewów w kwocie 1.000 zł na rachunek M. D. wpisując w tytule przelewu "za najem". Zatem po uwzględnieniu, że żona Skarżącego przelewa na rachunek współwłaścicielki mieszkania przy ul. [...]kwotę 1000 zł, żonie Skarżącego z tytułu najmu pozostaje kwota [...] zł, a nie jak twierdzi Skarżący [...] zł. Dochód gospodarstwa domowego wynosi zatem co najmniej [...] zł. Referendarz sądowy zauważa ponadto, że Skarżący pomimo wezwania referendarza sądowego nie udzielił informacji, czy żona Skarżącego posiada inny majątek (w tym innych nieruchomości czy przedmiotów wartościowych powyżej 5.000 zł) oprócz udziału w nieruchomości przy ul. [...] w W., oraz udziałów w spółkach prawa handlowego. Brak odniesienia się przez Skarżącego do tej części wezwania nie pozwala na pełną ocenę sytuacji majątkowej Skarżącego. Fakt, że Skarżący nie wskazał, że jego żona posiada inny (oprócz wymienionych w piśmie udziałów w spółkach) majątek nie oznacza, że żona Skarżącego bądź sam Skarżący takiego majątku nie posiada. Na możliwość posiadania przez Skarżącego, bądź jego żonę innego majątku może wskazywać fakt, że jedyne wykazane przez Skarżącego i jego żonę mieszkanie (udział w mieszkaniu) jest przedmiotem najmu. Z umowy najmu tego mieszkania wynika, że wynajmujący wynajmuje i oddaje w użytkowanie najemcy cały lokal wraz z urządzeniami. Jeśli zatem przedmiotem najmu jest cały lokal, budzi wątpliwości fakt zamieszkiwania Skarżącego pod adresem W., ul. [...] (który to adres Skarżący wskazuje w formularzu wniosku PPF jako adres zamieszkania). Skoro jednak Skarżący nie wskazał, że ponosi koszty najmu innego mieszkania, może to sugerować, że zamieszkuje w innym posiadanym przez siebie bądź małżonkę domu czy mieszkaniu, którego nie chce wykazać. Referendarz sądowy zauważa ponadto, że na rachunku bankowym żony Skarżącego oprócz wpłat tytułem najmu, odnotowywane są również inne wpływy – przede wszystkim wpłaty gotówkowe (w kasie i we wpłatomacie) w kwotach 600 – 1400 zł ale również przelew zagraniczny od osoby trzeciej na kwotę 2.000 zł. Łącznie wpływy na rachunku bankowym żony Skarżącego w okresie od 1 stycznia do 22 lipca 2018 r. wyniosły 15.700 zł tj. ok. 2242,86 zł miesięcznie. Wszystkie wyżej przedstawione okoliczności świadczą, że Skarżący pomimo wezwania referendarza sądowego, nie wyjaśnił swojej sytuacji rodzinnej i majątkowej w sposób nie budzący wątpliwości, w szczególności wskazywany przez Skarżącego dochód był zaniżony, co wynika z załączonych przez Skarżącego dokumentów. Nadto, Skarżący nie nadesłał wyciągów z wszystkich posiadanych przez siebie i żonę rachunków bankowych. Trudno również przyjąć, że skoro sytuacja w gospodarstwie domowym Skarżącego jest trudna, to Skarżący mając na utrzymaniu żonę oraz dwoje małoletnich dzieci podejmuje zatrudnienie jedynie na ½ etatu uzyskując wynagrodzenie 797,50 zł, natomiast żona Skarżącego, która rzekomo osiąga jedynie dochód z tytułu najmu mieszkania, obejmuje udziały w spółkach na kwotę [...] zł (których przedmiot działalności to m.in. restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne) i pełni funkcje prezesa w tych spółkach, nie pobierając jednak z tego tytułu żadnego wynagrodzenia. Nadto, skoro sytuacja w gospodarstwie domowym Skarżącego byłaby trudna, to rodziny Skarżącego nie byłoby stać na wyjazdy wypoczynkowe, a jednak żona Skarżącego dokonała w dniu 17 kwietnia 2018 r. przelewu w kwocie 526,00 zł tytułem rezerwacji na rzecz T. (portalu oferującego rezerwację usług hotelarskich i wycieczek). Powyższe okoliczności stanowią podstawę odmowy przyznania prawa pomocy, bowiem oświadczenia złożone przez stronę we wniosku o przyznanie prawa pomocy budzą wątpliwości i nie znajdują potwierdzenia w przedstawionych dokumentach. Jednocześnie referendarz sądowy zauważa, że Skarżący posiada udziały w spółce prawa handlowego o wartości nominalnej [...] zł. Skarżący co prawda wskazuje, że Spółka ta nie ma majątku i zawiesiła działalność, jednak spółka ta nie została wykreślona z rejestru, nie toczy się żadne postępowanie likwidacyjne czy upadłościowe, co może świadczyć o zamiarze wznowienia działalności tej spółki. Jeśli jednak Skarżący (jak twierdzi) jest w trudnej sytuacji majątkowej, może dziwić fakt, że Skarżący nie podjął żadnych działań zmierzających do odzyskania choćby części zainwestowanych środków w udziały tej spółki. Przeczy również złej sytuacji finansowej w gospodarstwie domowym Skarżącego fakt, że żona Skarżącego objęła udziały w dwóch spółkach prawa handlowego na łączną kwotę [...] zł, z których jedna rozpoczęła działalność w czerwcu a druga w lipcu bieżącego roku. Powyższe oznacza, że żona Skarżącego dysponowała majątkiem pozwalającym na objęcie udziałów we wskazanej wyżej wartości. Skarżący podał co prawda, że posiada z żoną rozdzielność majątkową, jednak stosownie do art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r., poz. 682) małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Skoro małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy, przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenia osobiste, ale i pieniężne, małżonka ma obowiązek udzielenia pomocy małżonkowi w zakresie prowadzenia przez niego procesów sądowych. Nawet w sytuacji, jeśli małżonkowie nie pozostają we wspólności majątkowej małżeńskiej, nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, pozostają w separacji faktycznej, to okoliczność ta nie stanowi przeszkody w uzyskaniu pomocy od małżonka w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 196/11, postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I FZ 395/11, postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2014 r. sygn. akt II FZ 519/14, postanowienie NSA z dnia 08 października 2014 r. sygn. akt I FZ 388/14, postanowienie NSA z dnia 12 listopada 2012 r. sygn. akt I FZ 42/12, postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2014 r. sygn. akt I GZ 486/14, wszystkie orzeczenia dostępne pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując, wszystkie wymienione okoliczności wskazują, że Skarżący nie wyjaśnił swojej sytuacji materialnej i finansowej w sposób nie budzący wątpliwości. Nadto, żona Skarżącego posiadając środki na pokrycie udziałów w Spółkach mogła również wspomóc męża w uiszczeniu kosztów sądowych. Ostatecznie, Skarżący koszty postępowania może ponieść z pożyczek od rodziny lub znajomych, z których to pożyczek Skarżący zamierza pokryć wynagrodzenie ustanowionego w niniejszym postępowaniu pełnomocnika z wyboru, którego udział na tym etapie postępowania nie jest obligatoryjny. W świetle powyższego nie jest możliwe uznanie, że Skarżący wypełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Tym samym referendarz sądowy nie widzi powodu, aby koszty prowadzonego przez Skarżącego postępowania przerzucać na podatników. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.