III SA/Wa 141/18

1/3/2018 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 1/3/2018 r. po rozpoznaniu wniosku I. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. Sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] /11/2017 r. Nr [...] w przedmiocie skargi na czynności zabezpieczające organu egzekucyjnego p o s t a n a w i a odmówić spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca I. Sp. z o.o. złożyła w skardze wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Ponowiła go na urzędowym formularzu z 13 lutego 2018 r. Wyjaśniła, że z uwagi na przedłużenie terminu do zwrotu VAT nie dysponuje środkami na koszty postępowania sądowego. Wskazała też, że toczy się względem niej postępowanie, rachunek bankowy jest zajęty przez organ. Dane zawarte w treści formularza okazały się zbyt skromne do przyznania prawa pomocy Spółce. Dlatego referendarz sądowy wezwał Skarżącą, m.in., o przedłożenie dokumentacji dotyczącej działalności prowadzonej w kraj, szczegółowo wymienionej w wezwaniu z 6/2/2018r., doręczonym 7/2/2018 r. (zpo w aktach sądowych). Niestety, Skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na poszczególne punkty wezwania, zaś, jak już wskazano, informacje zawarte w formularzu PPPr okazały się zbyt skromne do korzystnej dla niej oceny sprawy. Czynność wezwania o dodatkowe informacje została podjęta przez urzędnika sądowego, w trosce o pełnie realizacji prawa strony do sądu i postulatu nieobarczania strony błędami procesowymi będących wynikiem nieznajomości procedury – w szczególności wynikającej z orzecznictwa sądowego okoliczności, że to strona jest zobowiązana samodzielnie wykazać przesłanki do przyznania jej prawa pomocy.. Należy nadto wskazać Skarżącej, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, który nie przedstawia żądanych wyjaśnień, musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności (por. postanowienie NSA z dnia 18/12/2012 r., II FZ 1010/12, publ. LEX nr 1240471). Jeżeli strona uchyla się od przedstawienia dokumentacji potwierdzającej istniejący stan, to powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy, mimo zaistnienia przesłanek ustawowych, od uznania sądów (por. postanowienie NSA z dnia 22/7/2014 r., sygn. akt I FZ 226/14, publ. LEX nr 1492476). Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku, uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 16/1/2014 r., II GZ 792/13, publ. LEX nr 1452809). Przede wszystkim nie jest okolicznością uzasadniającą (samodzielnie) przyznanie prawa pomocy przedłużenie terminu do zwrotu VAT, ponieważ nie wydaje się, by zgodne było z regułami prawa wiązanie przychodów z działalności gospodarczej wyłącznie ze zwrotem VAT. Samo przedłużanie zwrotu podatku, tj brak odmowy, jest okolicznością "pozytywną", ponieważ nie wyklucza uzyskania zwrotu (aegroto dum anima est, spes est). Urzędnik sadowy podkreśla, że w rozpatrywanej sprawie skarżąca spółka poprzestała jedynie na złożeniu oświadczenia majątkowego w ramach urzędowego formularza. Na wezwanie referendarza sądowego nie nadesłała jednak żadnego dokumentu źródłowego, który mógłby potwierdzać istnienie (jakiejkolwiek) przesłanki przyznania jej prawa pomocy. Co więcej, jeśli dać wiarę oświadczeniom zawartym w formularzu ponosi ona miesięczne wydatki w kwocie 453 zł (rubryka 10 formularza) – i to bez uzyskiwania jakichkolwiek przychodów i bez posiadania oszczędności. Urzędnik sądowy nie jest w stanie samodzielnie rozstrzygnąć tej jawnej sprzeczności w zadeklarowanym i podtrzymywanym przez Stronę stanie faktycznym – przy jednoczesnym poszanowaniu reguł racjonalnego myślenia i zasad doświadczenia życiowego (haec Sibyllae foliis obscuriora). Nie oznaczyła zarazem Strona powodów, dla których nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu od skargi w wysokości niespełna 100 zł, czyli mniejszej, niż miesięcznie ponoszone "inne" wydatki. Mając to na uwadze, na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.