III SA/Wa 1421/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber, , po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 r. postanowił: - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym w zakresie - J.G. (dalej jako: Skarżący), na urzędowym formularzu PPF wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podniósł, że w obecnej chwili znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, zamknięcie działalności gospodarczej oraz uzyskiwane dochody z tytułu zatrudnienia nie pozwalają na ponoszenie znacznych wydatków. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną oraz synem (ur. w 1990 r.). Z oświadczenia wynika także, że Skarżący nie posiada nieruchomości, ani przedmiotów wartościowych, posiada natomiast około 10.000 zł w funduszu emerytalnym. Żona Skarżącego posiada dom jednorodzinny. Z tytułu zatrudnienia ([...]) Skarżący uzyskuje miesięczne dochody w kwocie 4.260 zł brutto. Skarżący przedłożył również umowę majątkową małżeńską wyłączającą wspólność ustawową. Z przedstawionych zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) wynika, że Skarżący w 2010 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał przychód w kwocie 824.870,63 zł, dochód w wysokości 33.894,02 zł natomiast koszty uzyskania przychodu wyniosły 790.976,61 zł. Natomiast żona Skarżącego w 2010 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskała przychód w kwocie 10.386,90 zł oraz z tytułu najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze przychód w kwocie 52.597,77 zł. Z przedstawionej umowy kredytu wynika natomiast, że Skarżący wraz z żoną posiada kredyt w banku [...] BP na kwotę 489.701,34 zł. (wraz z odsetkami na kwotę 772.834,28 zł) Z umowy kredytu wynika, że kredyt ten został udzielony na budowę domu na 360 miesięcy. Z przedstawionych rachunków za media wynika, że Skarżący poniósł opłatę w kwocie 2.392,09 zł za gaz za okres od grudnia 2010 r. do lutego 2011 r. Natomiast opłata za energię za okres od września do grudnia 2010 r. wyniosła 722,28 zł. Z przedstawionego zaświadczenia o wynagrodzeniu wynika, że Skarżący uzyskuje miesięczne dochody w wysokości 4.260 zł brutto (3.055,11 zł netto). Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 28 lipca 2011 r., odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący pismem z 9 sierpnia 2011 r. wniósł sprzeciw od ww. postanowienia, podnosząc iż przy wydawaniu postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy referendarz sądowy nie uwzględnił wszystkich okoliczności uzasadniających – w ocenie Skarżącego – brak zdolności do ponoszenia kosztów sądowych. Wskazał na trudną sytuację materialną, która wynika z nie prowadzonej działalności gospodarczej oraz istniejących zobowiązań kredytowych. Skarżący podniósł, że osiąga stałe miesięczne dochody w wysokości 3.035,11 złotych netto. Konieczność spłat zobowiązań kredytowych, skutkuje brakiem wolnych środków na opłacenie wpisu od skargi. Nadmienił, iż przychody małżonki z która posiada rozdzielność majątkową, z prowadzonej działalności gospodarczej wyniosły w roku podatkowym 2010 tylko 10.386,90 zł. Miesięczne przychody wyniosły poniżej 1.000 zł brutto, pozwalały na opłacenie składek na ZUS i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Pozostałe dochody z najmu lub dzierżawy 2010 r. wyniosły 52.597,77 zł (realne dochody wyniosły ok. 40.000 zł, co stanowiło 3000-3300 zł miesięcznie). Podniósł również konieczność opłacania bieżących wydatków (energia elektryczna, gaz itp.) oraz wskazał na konieczność spłaty zobowiązań kredytowych, które nie pozostawiają wolnych środków pieniężnych na opłacenie wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 28 lipca 2011 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż na Skarżącym ciąży obowiązek uiszczenia wpisu sądowego w sprawie w wysokości 2.662 zł. Po dokonaniu analizy sytuacji majątkowej Skarżącego oraz jego żony, ocenie dokumentów źródłowych oraz informacji przedstawionych przez niego oraz jego pełnomocnika, Sąd uznał, że Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie uiścić ww. kwoty tytułem wpisu należnego od skargi. Należy wskazać, iż na obecnym etapie postępowania kwota wpisu od skargi jest jedynym kosztem do którego Skarżący jest zobowiązany. Z informacji przedstawionych we wniosku wynika, że Skarżący wraz z żoną uzyskują stałe miesięczne dochody. Skarżący z tytułu wynagrodzenia uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 4.260 brutto (3.035,11). Natomiast żona Skarżącego – jak wynika z zeznania podatkowego za 2010 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskała przychód w kwocie 10.386,90 zł natomiast z tytułu najmu lub dzierżawy przychód w kwocie 52.597,77 zł, co stanowi 3000-3300 zł miesięcznie. Skarżący wskazał, że ponosi miesięczne wydatki z tytułu opłat za gaz i energię oraz, że wraz z żoną posiada kredyt bankowy udzielony na budowę domu. Ponadto Skarżący posiada kwotę około 10.000 zł w funduszu emerytalnym, natomiast jego żona dom jednorodzinny. Odnosząc się do kwestii rozdzielności majątkowej pomiędzy Skarżącym a jego małżonką wskazać należy, iż w świetle przepisów prawa rodzinnego rozdzielność majątkowa odnosi się - jak sama nazwa wskazuje - do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy zatem kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami (por. postanowienia NSA: z 2 marca 2009 r., I FZ 31/09; z 2 września 2009 r., I FZ 199/09; z 17 lutego 2010 r., II FZ 21/10). Tym samym rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego. Zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany przy uwzględnieniu sytuacji majątkowej obojga małżonków. W ocenie Sądu podniesione okoliczności, przemawiają za odmową przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na pokrycie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sadowe, w tym wpis, należy zaliczyć do danin publicznych. Zwolnienie z tego rodzaju opłaty stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji RP z dnia 2.04.1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483). Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody z budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Uwzględniając fakt, że z informacji dotyczących stanu majątkowego oraz dochodowego własnego oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym oraz z przedstawionych informacji w złożonym na formularzu PPF wniosku złożonego do akt sprawy nie wynika, iż Skarżący nie dysponuje środkami uniemożliwiającymi pokrycie kwoty wpisu bez rzeczywistego uszczerbku dla normalnego funkcjonowania. Skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności, dla których nie jest w stanie wygospodarować z posiadanych środków finansowych, którymi dysponuje wraz z osobą pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym, należnej kwoty wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Sąd uznał, że Skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 P.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.