III SA/Wa 1502/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu X.N. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 lipca 2016 r. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi X.N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od lutego 2011 r. do maja 2012 r. postanawia - utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy - Skarżący – X.N. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, iż jedynym jego źródłem dochodu jest wynagrodzenie wynoszące ok. 1.112 zł netto. Większość tej kwoty przeznacza na koszty związane z wynajęciem pokoju. Łączny koszt z tego tytułu wraz z mediami określił na 600 zł. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, ani zobowiązań. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że korzysta z uprzejmości właściciela domu, w związku z tym dobrowolnie ponosi tylko część kosztów mediów w wysokości ok. 100 zł. Dodał, iż obsługa pełnomocnika reprezentującego go w postępowaniu podatkowym była darmowa. Przedstawił również wyciągi bankowe, zeznanie podatkowe, raporty ZUS. Postanowieniem z dnia 4 lipca 2016 r. Referendarz Sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz sądowy uznał, iż nieścisłości i braki w przedstawionej dokumentacji, uniemożliwiały mu ocenę sytuacji finansowej Skarżącego i w konsekwencji skutkowały odmową przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z 15 lipca 2016 r., Skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego, podnosząc, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Podkreślił, że jego wynagrodzenie wynosi około 1112 zł miesięczne. Wyjaśnił, że wynajmuje pokój i łączne obciążenie z tego tytułu wynosi 600 zł. Dodał następnie, iż dzięki uprzejmości właściciela domu nie płaci pełnej kwoty opłat, lecz uiszcza część kosztów mediów w wysokości 100zł/ miesięcznie. Do sprzeciwu załączył wyciągi dotyczące pozostałego rachunku bankowego, zaznaczając, iż nie posiada środków finansowych na uiszczenie wpisu sądowego w wysokości około 12.500 zł. Uzyskiwane dochody bowiem na bieżąco przeznacza na finansowanie podstawowych potrzeb socjalnych i nie jest w stanie gromadzić jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie nadzwyczajnych wydatków. Końcowo stwierdził, że uniemożliwienie rozpatrzenia skargi, w związku z niemożliwością pokrycia przez niego kosztu wpisu, byłoby pozbawieniem jego praw do jakiejkolwiek obrony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych. Okoliczności przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt nie pozwalają uznać, że Skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (np. postanowienie NSA: z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, z dnia 7 marca 2006 r., II OZ 211/06, niepubl.). Podobnie sąd oceniał sytuację, gdy Skarżący nie przedstawił dokumentów, w oparciu o które można by ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się koszty jego utrzymania, stwierdzając, że w takim przypadku niemożliwe jest ustalenie, czy poniesienie przez niego kosztów sądowych mogłoby się wiązać z uszczerbkiem utrzymania uzasadniającym przyznanie prawa pomocy (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 12 czerwca 2006 r., III SA/Wa 967/06). W jednym z orzeczeń WSA w Warszawie stwierdził nawet, że skoro ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, wszelkie wątpliwości dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów należy rozstrzygać na jej niekorzyść (postanowienie z dnia 10 maja 2006 r., III SA/Wa 3456/05). Jedynym kosztem na obecnym etapie postępowania jest koszt wpisu od skargi w wysokości 500 zł, a nie jak błędnie wywodzi Skarżący w sprzeciwie około 12.500 zł. Oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia kryterium wskazanego w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem w niniejszej sprawie pozostają wątpliwości których Skarżący nie wyjaśnił. Jak już wskazano na wstępie to na stronie ciąży obowiązek wykazania w sposób wyczerpujący przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Wobec tego pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Wymaga podkreślenia, iż mimo wezwania referendarza nie przedłożono pełnych wyciągów bankowych, obejmujących wszystkie transakcje jakie dokonywane były na kontach bankowych Skarżącego. Nadesłane potwierdzenia wykonania operacji bankowych, sprowadzają się do wybiórczego przedstawienia dokonywanych transakcji, wykazując głównie wysokości opłat (prowizji) za dokonywane przelewy zagraniczne, bez wskazania jakich kwot i środków dotyczyły. Okoliczności te wskazują na brak możliwości ustalenia jakimi faktycznie środkami Skarżący może dysponować, co ma istotne znaczenie przy badaniu jego sytuacji materialnej i podstaw do przyznania prawa pomocy. Na marginesie wskazać, należy, iż Skarżący w 2015 r. osiągnął przychód z tytułu zatrudnienia w kwocie 34,577,69 zł (zeznanie PIT-37 za 2015 r.) oraz otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1500 zł brutto. Pokrywa również niewielkie koszty zamieszkania, nie ponosząc z tego tytułu pełnej opłaty (600 zł), opłacając jedynie koszty mediów w wysokości 100 zł. Mając na względzie wysokość wpisu od skargi złożonej przez Skarżącego oraz okoliczności przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z nadesłanych dokumentów pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącego nie uzasadniała przyznania mu prawa pomocy. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że prawidłowo referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie wykazano bowiem przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.