III SA/Wa 1544/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 1 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2011 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca J. K. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując na takie okoliczności jak: brak majątku obrotowego, brak środków finansowych, zabezpieczenie posiadanych nieruchomości, rozdzielność majątkowa z mężem, spłata kredytu. Skarżąca podała, że gospodarstwo domowe prowadzi z mężem i dwójką dzieci. Ujawniła stan majątkowy. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że nie posiada własnych dochodów i nie składa zeznań podatkowych. Źródłem utrzymania rodziny są dochody męża, z których opłacane są wszelkie wydatki. Z tego powodu Skarżąca nie jest w stanie udokumentować wysokości tych wydatków. Oświadczyła jednak, że są one zbliżone do wielkości statystycznych. Dodała, że nie poniosła dotychczas wydatków związanych z wynagrodzeniem na rzecz pełnomocnika. Skarżąca nadesłała m. in. zeznania podatkowe, wyciągi bankowe, harmonogram spłaty kredytu. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej jako: "P.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 maja 2015 r. (II FZ 428/15) wprowadzono ją do porządku prawnego w celu zapewnienia możliwości realizacji konstytucyjnego prawa do Sądu tym osobom, które ze względu na trudną sytuację materialną, zmuszone byłyby do rezygnacji z obrony swych praw przed Sądem z powodu kosztów sądowych przekraczających ich możliwości finansowe. Udzielenie prawa pomocy w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek takich jak: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym) – zob. art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zdaniem referendarza sądowego wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Nie sposób bowiem nie zauważyć, iż mąż Skarżącej prowadzi działalność gospodarczą, z której w latach 2016-2017 osiągnął przychód w wysokości odpowiednio ponad [...] zł i [...] zł. Dane te przeczą założeniu, że wniosek złożyła osoba znajdująca się w trudnej sytuacji finansowej, a do takich właśnie osób skierowana jest instytucja prawa pomocy. Świadczy o tym także suma obrotów na należącym do męża Skarżącej rachunku bankowym. Przykładowo w okresie od 21 maja do 20 czerwca br. suma ta po stronie wpływów wyniosła [...] zł. Faktem jest, że Skarżąca i jej mąż ponoszą wysokie koszty utrzymania, w tym wydatki na spłatę kredytu (całkowita kwota raty wynosi 794,10 euro), jednakże brak jest podstaw by wydatki te traktować w sposób uprzywilejowany. Zwłaszcza, że w orzecznictwie ukształtowało się stanowisko, iż tego typu zobowiązania umowne nie mają pierwszeństwa przed opłatami sądowymi (zob. postanowienia NSA z: 30 czerwca 2016 r., II FZ 278/16; 30 marca 2016 r., II FZ 174/16). Tym samym referendarz sądowy nie widzi powodu, aby koszty prowadzonego przez Skarżącą postępowania przerzucać na podatników. W efekcie nie może mieć decydującego znaczenia jej argumentacja skupiająca się wokół takich okoliczności jak brak własnych źródeł dochodu, czy istniejąca między małżonkami rozdzielność majątkowa. Nie można bowiem zapominać, że wysokość dochodów męża oraz jego sytuacja materialna wpływa na ocenę możliwości płatniczych Skarżącej. Skoro twierdzi ona, iż obecnie potrzebuje pomocy w realizacji swoich praw (w tym przypadku w postaci zwolnienia od kosztów sądowych), to konieczna jest ocena, czy pomoc udzielana przez męża nie wystarczy dla zabezpieczenia tej potrzeby. Dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy męża Skarżąca nie jest w stanie opłacić tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego, pozwalałoby rozstrzygnąć o przyznaniu pomocy z budżetu państwa. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.