III SA/Wa 1577/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2003 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych Skarżący – R. S. , w skardze z 3 kwietnia 2012 r. zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów wpisu sądowego. W związku z tym Referendarz sądowy wezwał Skarżącego do złożenia wypełnionego i podpisanego wniosku o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPF – w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Przesyłka ta, skierowana na adres Skarżącego podany w skardze, pomimo dwukrotnego awizowania nie została przez niego podjęta. W związku z powyższym, została pozostawiona w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia na dzień 20 czerwca 2012 r. stosownie do trybu określonego w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - dalej jako "p.p.s.a." Z uwagi na fakt, że Skarżący nie przedłożył wypełnionego formularza PPF Referendarz sądowy zarządzeniem z 11 lipca 2012 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy pozostawił bez rozpoznania. Pismem z 11 lipca 2012 r. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia na urzędowym formularzu PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do wniosku załączył wypełniony i podpisany wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF oraz roczne obliczenie podatku przez organ rentowy za 2011 r. W sprzeciwie z 24 lipca 2012 r. na zarządzenie Referendarza sądowego o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania Skarżący podniósł, że zarządzenie to zostało wydane przedwcześnie gdyż referendarz sądowy nie znał argumentacji zawartej we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku o prawo pomocy, który został złożony do Sądu w dniu wydania przedmiotowego zarządzenia. Postanowieniem z 2 sierpnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wypełnionego i podpisanego wniosku o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPF. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270) – dalej jako: "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się do meritum sprawy Sąd wyjaśnia, że na podstawie art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy Sąd rozpatruje w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie Skarżącej. Do sądu należy natomiast ocena przytoczonych przez stronę okoliczności. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego od skargi, która w niniejszej sprawie wynosi 500 zł, jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). W rozpoznawanej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku PPF oraz oświadczeń Skarżącego wynika, że jest [...] . Nie posiada majątku ruchomego, nieruchomości ani oszczędności. Poza tym ma na utrzymaniu ma [...] córki, które się uczą. Z żoną A. S. pozostają w rozdzielności majątkowej. Żona również nie posiada ruchomości ani nieruchomości. Skarżący podkreślił, że z żoną prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Ponadto wskazał, że opiekuje się chorą [...] – letnią matką. Z tytułu renty Skarżący otrzymuje 3.715,58 zł brutto. Oceniając wniosek Skarżącego Sąd stwierdza, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Po pierwsze wskazać należy, że jedynym kosztem sądowym, do uiszczenia którego Skarżący jest zobowiązany na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi w niniejszej sprawie. Wbrew przekonaniu Skarżącego wynosi on 500 zł, a nie jak uważa Skarżący 10.000 zł. Wpis został określony na podstawie § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Ponadto odnosząc się do argumentacji Skarżącego o istniejącej między małżonkami rozdzielności majątkowej Sąd wskazuje, że nie ma ona znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszego wniosku. W świetle przepisów prawa rodzinnego rozdzielność ta odnosi się bowiem, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy zatem kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami (por. postanowienia NSA: z 2 marca 2009 r., I FZ 31/09; z 2 września 2009 r., I FZ 199/09; z 17 lutego 2010 r., II FZ 21/10). Inaczej mówiąc rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego. Podkreślenia wymaga także, że Skarżący uzyskuje stałe dochody miesięczne w wysokości 3.715 zł (jak wynika z wniosku PPF) co powoduje, iż nie sposób uznać, że nie jest w stanie ponieść kosztu wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł. Prawo pomocy jest bowiem przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Końcowo warto przypomnieć, że rozpatrywanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie polega na swobodnym uznaniu, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać. W tym zakresie pozytywne rozpatrzenie wniosku może nastąpić tylko wówczas, gdy bez wątpliwości wykazane zostanie, iż sytuacja majątkowa w jakiej się wnioskodawca znajduje nie pozwala mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W konsekwencji – w razie nie wykazania omawianego uprawnienia – próbę przeniesienia ciężaru dotyczącego wnioskującej strony na Skarb Państwa należy ocenić negatywnie. Mając na względzie powyższą argumentację, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 P.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.