III SA/Wa 1597/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Kurasz po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za lipiec 2012 r. postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - E. sp. z o.o. z siedzibą w W. (zwana dalej "Skarżącą" lub "Spółką") pismem z dnia 9 kwietnia 2014 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2014 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za lipiec 2012 r. Skarżąca w toku postępowania wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi. Skarżąca w uzasadnieniu wniosku wskazała na grożącą jej niewypłacalność, w związku z toczącymi się postępowaniami sądowoadministracyjnymi. Zdaniem Skarżącej uiszczenie wpisu od skargi może spowodować całkowite załamanie się jej finansów. Spółka wskazała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych określiła na [...] zł, zaś stan trzech rachunków bankowych na kwoty odpowiednio 74.622,55 zł, 26.885,85 euro oraz 189.549,79 zł. Skarżąca przedstawiła także wydane w toku postępowań podatkowych postanowienia i decyzje, upomnienie, miesięczne informacje o przychodach, natomiast w wykonaniu wezwania referendarza sądowego przesłała wyciągi bankowe, deklaracje VAT, zeznanie podatkowe, bilans, rachunek zysków i strat. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 21 stycznia 2015 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, wskazując, iż Skarżąca nie przedstawiła w pełnym zakresie swojej sytuacji materialnej. Skarżąca w sprzeciwie z dnia 30 stycznia 2015 r. zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że nie wykazała okoliczności wyjątkowych, przemawiających za jej ciężką kondycją finansową, jej stanem majątkowym i wyjątkowo trudną sytuacją na rynku. Zdaniem Skarżącej, samo oświadczenie złożone na formularzu o przyznanie prawa pomocy stanowi dowód sam w sobie. Skarżąca wskazała również, że na dowód swojej ciężkiej sytuacji finansowej przedłożyła "szereg dowodów i faktów". Skarżąca podkreśliła, że obecnie "walczy" o utrzymanie się na rynku, a wszelkie dochody przeznacza na wynagrodzenia pracowników, zatem nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, w jakiejkolwiek części. Skarżąca wezwanie z dnia 9 marca 2015 r. do nadesłania dodatkowych informacji odzwierciedlających jej sytuację finansową pozostawiła bez odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.; dalej zwana: "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z § 2 pkt 1 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do § 2 pkt 2 powyższego artykułu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba prawna wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.), co oznacza że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu Państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Tym samym dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 2.016 zł. Nie ulega wątpliwości, iż każdy, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych, a także powinien być przygotowany na poniesienie wydatków związanych z prowadzeniem procesu sądowego. Sąd może zwolnić od kosztów sądowych tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma realnych możliwości finansowych ich poniesienia. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Podkreślić należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Z treści powyższego przepisu wynika, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. To strona powinna więc należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które wskazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli zaś fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. post. NSA: z 9 września 2004 r., FZ 360/04, z 7 marca 2006 r., II OZ 211/06, niepubl.). Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie Spółka nie wykazała istnienia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., gdyż nie podjęła rzeczywistej próby przekazania pełnej dokumentacji finansowej i wykazania własnej kondycji majątkowej. Skarżąca nie nadesłała żadnych dokumentów ani tych dotyczących aktualnej sytuacji finansowej, ani dotyczących lat ubiegłych. Tym samym stwierdzić należało, że brak podstawowych informacji o przychodach, majątku i działalności Spółki za lata 2014 – 2015 r. uniemożliwia ocenę jej sytuacji finansowej, z uwzględnieniem rozmiarów prowadzonej działalności gospodarczej i ewentualnej możliwości zabezpieczenia środków na poczet kosztów związanych z prowadzeniem sporów sądowych. Ponadto fakt, że aktualnie Skarżąca jest podmiotem, który obecnie walczy o utrzymanie się na rynku, a wszelkie dochody przeznacza na wynagrodzenia pracowników nie przesądza automatycznie o wypełnieniu przesłanek do przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym należało stwierdzić, że przedłożenie kopii pełnych wyciągów z rachunków bankowych, zestawienia wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2014 r. i 2015 r., informacji o toczącym się wobec Spółki postępowaniu egzekucyjnym, wskazania posiadanych udziałów w innych podmiotach oraz zestawienia aktualnych należności i zobowiązań Spółki wobec osób trzecich, w tym należności i zobowiązań podatkowych jest niezbędnym warunkiem analizy wartości posiadanego przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą majątku, zasobów finansowych i – co za tym idzie – możliwości uiszczenia wymagalnych w sprawie kosztów sądowych. Tym samym podkreślenia wymaga, że jeżeli Spółka w jakikolwiek sposób uchyla się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów służących ocenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to musi się liczyć z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyjęcia jej wniosku za uzasadniony (por. np. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009 r., I FZ 71/09, z 23 lipca 2009 r., II FZ 260/09 z 28 lipca 2009 r., I OZ 744/09). Odnosząc się natomiast do argumentacji Skarżącej wskazanej w sprzeciwie Sąd zauważa, że racjonalny uczestnik obrotu gospodarczego powinien zabezpieczyć środki na ponoszenie wszelkich zobowiązań publicznoprawnych, w tym ponoszenie kosztów ewentualnych postępowań sądowych. Czyni to argument Skarżącej o konieczności przeznaczania wszelkich dochodów na wynagrodzenia pracowników bezzasadnym. W ocenie Sądu, Skarżąca w niniejszej sprawie nie wykazała, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., tzn., że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, w szczególności uznając, iż Skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanek przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, Sąd działając na podstawie art. 260, art. 246 § 2 pkt 2, art. 243 § 1, art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 254 § 1 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.