III SA/Wa 1603/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 19 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. S.A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2012 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - Skarżąca – H. S.A. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku argumentowano, że spółka nie ma środków na uiszczenie wpisu. Jest to spowodowane opóźnieniem w regulowaniu należności spółki oraz ograniczeniem jej działania. Z oświadczeń o majątku i dochodach spółki wynika, że jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, środków trwałych spółka nie posiada, wysokość straty za ostatni rok według bilansu wyniosła – 107.428,37 zł. Spółka nie posiada środków na rachunkach bankowych, ani w kasie. Do wniosku spółka załączyła deklaracje VAT-7K za I i II kwartał 2017 r., w którym nie wykazała nabycia towarów i usług. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu PPPr, okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), wezwano skarżącą do: nadesłania zeznań podatkowych oraz sprawozdań finansowych za 2015 i 2016 r., udokumentowania aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej spółki, poprzez udokumentowanie wysokości przychodów uzyskanych przez spółkę od 1 stycznia 2017 r., nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych spółki za ostatnie 3 miesiące, nawet jeśli brak na nich środków finansowych, nadesłania innych dokumentów, które dotyczą aktualnej sytuacji finansowej spółki. Do dnia dzisiejszego skarżąca nie odpowiedziała na powyższe wezwanie. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które są dochodami budżetu państwa (zob. art. 212 § 2 P.p.s.a.). Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Istotne jest również to, że osoba pra wna wnosząc o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Warszawa 2010 r., str. 568, postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 171/14). W rozpoznawanej sprawie, mimo wezwania, skarżącą (poza załączonymi do wniosku deklaracjami VAT-7K) nie nadesłała żadnego z żądanych dokumentów. Przede wszystkim, skarżąca nie nadesłała zeznań podatkowych, sprawozdania finansowego za 2015 r. i 2016 r., a także dokumentów dotyczących aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej spółki, a zwłaszcza – uzyskiwanych przychodów (lub ich braku). Wezwania w powyższym zakresie kierowane były do skarżącej dwukrotnie tj. 14 czerwca i 16 sierpnia 2017 r. Referendarz sądowy, poza lakonicznymi oświadczeniami zawartymi w formularzu i piśmie z 14 lipca 2017 r., nie ma żadnej wiedzy na temat sytuacji finansowej spółki. Okoliczności te, mimo wezwania, nie zostały udokumentowane. Zauważyć w tym miejscu należy, że informacja o rozmiarach działalności jaką spółka prowadziła w latach ubiegłych ma istotne znaczenie dla oceny jej aktualnej kondycji finansowej, w tym możliwości zgromadzenia majątku. Ponadto znaczące przychody spółki mają również niewątpliwie wpływ na sytuację finansową jej udziałowców, co z kolei przekłada się na ewentualną możliwość wniesienia przez nich dopłat do spółki. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie udzieliła żadnych informacji, ani nie nadesłała dokumentów na ten temat. Jeżeli chodzi z kolei o bieżącą sytuację finansową spółki, to skarżąca poprzestała na oświadczeniu, że nie wszczęła postępowania w sprawie upadłości, czy też zawieszenia działalności, ale kontrola prowadzona przez urząd skarbowy zmusiła ją do znacznego zredukowania działalności. Jedynymi dokumentami nadesłanymi przez spółkę, a dotyczącymi 2017 r., są deklaracje kwartalne VAT-7K. W deklaracjach tych spółka nie wykazała sprzedaży opodatkowanej VAT. W ocenie referendarza sądowego, okoliczności te nie są wystarczające dla oceny możliwości płatniczych spółki. Zdaniem referendarza sądowego, brak rzetelnych informacji o aktualnych przychodach, majątku i działalności spółki uniemożliwia ocenę spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy tj. ocenę tego, czy spółka jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego, a jeśli tak, to w jakim zakresie. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ocenia taką sytuację jednoznacznie. Jeżeli strona w jakikolwiek sposób uchyla się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów służących ocenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to musi się liczyć z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyjęcia jej wniosku za uzasadniony (por. np. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009 r., I FZ 71/09, z 23 lipca 2009 r., II FZ 260/09 z 28 lipca 2009 r., I OZ 744/09). Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.