III SA/Wa 1724/13
WyrokWSA w Warszawie2014-04-09
Skład orzekający: Anna Wesołowska, Barbara Kołodziejczak-Osetek, Dariusz Kurkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy najemca lokalu użytkowego, stanowiącego własność jednostki samorządu terytorialnego, jest podatnikiem podatku od nieruchomości, jeśli nieruchomość nie została oddana w trwały zarząd?Ratio decidendi
Najemca lokalu użytkowego, stanowiącego własność jednostki samorządu terytorialnego, jest podatnikiem podatku od nieruchomości, jeśli nieruchomość nie została oddana w trwały zarząd. W takiej sytuacji obowiązek podatkowy ciąży na posiadaczu zależnym, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a nie na jednostce samorządu terytorialnego jako właścicielu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2012 dla skarżącego, który wynajmował lokal użytkowy. Prezydent miasta ustalił podatek, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił błędną wykładnię przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, twierdząc, że nie powinien być uznany za podatnika, a obowiązek podatkowy powinien ciążyć na innych podmiotach. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, Protokolant starszy referent Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2012 oddala skargę
Decyzją z [...] listopada 2012 r. Prezydent W. ustalił Skarżącemu, A. L., wymiar podatku od nieruchomości na 2012 r. w wysokości 9441,00 zł, za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...].
Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy art. 13 § 1 pkt 1, art. 21 § 1 pkt 2, art. 63 § 1, art. 207 § 1, art. 143 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) – dalej: O.p.", art. 2, art. 3, art. 4, art. 5 i art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm.) – dalej: "u.p.o.l." oraz § 1 uchwały Rady m.st. Warszawy Nr XXVII/545/2011 z dnia 17 listopada 2011 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na 2012 r. (Dz. Urz. Woj. Mazow. z 2011 r., Nr 215, poz. 6500).
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wysokość podatku od nieruchomości ustalił na podstawie danych będących w posiadaniu organu podatkowego oraz danych z ewidencji gruntów.
W odwołaniu od tej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l. przez jego błędną wykładnię, polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy podatnikiem podatku od nieruchomości jest składający odwołanie, skutkujące nałożeniem podatku od nieruchomości na osobę, która z uwagi na brzmienie wskazanego przepisu nie może zostać uznana za podatnika podatku od nieruchomości. Z ostrożności procesowej zarzucił także naruszenie przepisu art. 3 ust. 4 u.p.o.l. przez jego niezastosowanie skutkujące nałożeniem podatku od nieruchomości na jednego posiadacza podczas gdy z uwagi na fakt, że nieruchomość znajduje się w posiadaniu kliku podmiotów obowiązek podatkowy ciąży na tych podmiotach solidarnie.
Decyzją z [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (SKO) utrzymało w mocy decyzje organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wskazało, że zaskarżona decyzja jest drugą decyzją ustalającą wymiar podatku dla Skarżącego za nieruchomość stanowiącą lokal użytkowy nr [...] w budynku przy ul. [...] w W. znajdującym się na działce ew. nr [...] obręb [...]. Pierwszą decyzją była decyzja Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2012 r., którą ustalono dla Skarżącego wymiar podatku od przedmiotowej nieruchomości za miesiące listopad i grudzień 2011 r. w kwocie 1510,00 zł. Decyzja ta została doręczona Skarżącemu w dniu 12 maja 2012 r. i nie została zakwestionowana. Dlatego też organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję nie był już zobowiązany stosować w niniejszej sprawie przepisów art. 165 § 2 i § 4 oraz art. 200 § 1 O.p., gdyż przepisów tych - zgodnie z przepisami art. 165 § 5 i art. 200 § 2 O.p. - nie stosuje się do postępowania w sprawie "ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie.
Odnosząc się do zarzutów Skarżącego organ wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l., podatnikami podatku od nieruchomości są m.in. osoby fizyczne będące "posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości". Wobec powyższego zawarcie umowy najmu lokalu użytkowego skutkuje nałożeniem obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości na posiadacza zależnego - najemcę lokalu użytkowego stanowiącego część nieruchomości, jeżeli nieruchomość ta (jej część) jest własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.
Organ argumentował, że w aktach sprawy znajduje się umowa najmu nr [...] zawarta w dniu 17 października 2011 r. pomiędzy Skarżącym jako najemcą a W. reprezentowanym przez A. S. - p.o. Zastępcy Dyrektora ds. Eksploatacyjnych, działającego na podstawie pełnomocnictwa z 27 listopada 2008 r. udzielonego mu przez J. S. - Dyrektora Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w [...] w W., który z kolei działał na podstawie pełnomocnictwa z 2 czerwca 2008 r. udzielonego mu przez Prezydenta W.. Pełnomocnictwo z 2 czerwca 2008 r. upoważniało J. S. do udzielania dalszych pełnomocnictw. Nie ulega zatem wątpliwości, iż A. S. zawierając ww. umowę najmu ze Skarżącym działał w imieniu i na rzecz W. jako właściciela lokalu użytkowego.
Przedmiotem umowy najmu z 17 października 2011 r. jest lokal użytkowy nr [...], w budynku położonym przy ul. [...] w W., znajdującym się na działce ew. nr [...] obręb [...]. Z informacji z ewidencji gruntów i budynków z dnia 14 grudnia 2012 r. wynika, że nieruchomość oznaczona jest jako działka ew. nr [...], położona przy ul. [...] w W., stanowi własność W., przy czym w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości nie ustanowiono trwałego zarządu, zaś Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w W. jest jedynie administratorem przedmiotowej nieruchomości.
Zdaniem organu, skoro na przedmiotowej nieruchomości nie ustanowiono trwałego zarządu i tym samym nie istnieje trwały zarządca, to obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na Skarżącym jako najemcy lokalu użytkowego [...], w budynku przy ul. [...] stanowiącym własność W..
SKO za niezasadny uznało także zarzut naruszenia przepisu art. 3 ust. 4 u.p.o.l. poprzez jego niezastosowanie uzasadniając, że przepis ten nie ma zastosowania do stanu faktycznego istniejącego w niniejszej sprawie. Przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l., jest bowiem tylko lokal użytkowy nr [...] oddany w najem Skarżącemu, a nie cała nieruchomość przy ul. [...] w W..
Pismem z 8 czerwca 2014 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niniejszą decyzję, zarzucając jej naruszenie:
- art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l. - przez jego błędną wykładnię polegająca na bezpodstawnym przyjęciu, iż w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy podatnikiem podatku od nieruchomości jest Skarżący, skutkujące nałożeniem podatku od nieruchomości na osobę, która z uwagi na brzmienie wskazanego przepisu nie może zostać uznana za podatnika podatku od nieruchomości;
- art. 3 ust. 4 u.p.o.l. - przez jego niezastosowanie skutkujące nałożeniem podatku od nieruchomości na jednego jej posiadacza podczas gdy w przedmiotowej sprawie, z uwagi na fakt, iż nieruchomość znajduje się w posiadaniu kilku podmiotów obowiązek podatkowy ciąży na tych podmiotach solidarnie.
W związku z powyższym Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi oraz o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzających ją rozstrzygnięć.
W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga jest niezasadna.
Skarżący podnosił, że z jego informacji wynika, iż budynek, w którym znajduje się wynajmowany przez niego lokal znajduje się w trwałym zarządzenie jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, to jest w trwałym zarządzie Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w W. (dalej ZGN). Oznaczało to w jego ocenie, że umowę najmu zawarł nie bezpośrednio z właścicielem, czyli jednostką samorządu terytorialnego, ale z podmiotem sprawującym trwały zarząd nieruchomością. W konsekwencji w jego ocenie, za podatnika podatku od nieruchomości uznać należy właśnie ten podmiot a nie jego. Z tej okoliczności Skarżący wywodził zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l.
Oznacza to, że w pierwszej kolejności zbadać należy prawidłowość ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie przez SKO, z których wynika, że :
a. Skarżący zawarł umowę najmu bezpośrednio z właścicielem, to jest jednostką samorządu terytorialnego jak również,
b. ZGN nie sprawuje trwałego zarządu nad nieruchomością, na której posadowiony jest budynek, w którym Skarżący wynajmuje lokal użytkowy (Nieruchomość).
W aktach postępowania znajduje się umowa najmu zawarta pomiędzy Skarżącym a Wynajmującym, określonym jako W. Gospodarowania Nieruchomościami w W., reprezentowanym przez A. S. p.o. zastępcy Dyrektora ds. Eksploatacyjnych, działającego na podstawie pełnomocnictwa nr [...] z dnia 27 listopada 2008 r. udzielonego przez J. S. Dyrektora Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w W. działającego na podstawie pełnomocnictwa NR [...] z dnia 2 czerwca 2008 r. Prezydenta W..
W toku postępowania odwoławczego do akt postępowania dołączono pełnomocnictwo z 2 czerwca 2008 r. NR [...], udzielone przez Prezydenta W. Panu J. S. Dyrektorowi Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w W.. Zgodnie z brzmieniem powyższego pełnomocnictwa, Pan J. S. jest uprawniony do podejmowania czynności w sprawach objętych przedmiotem działalności ZGN w tym do składania oświadczeń woli w zakresie praw i zobowiązań majątkowych do wysokości określonej kwoty.
Pełnomocnictwo to udzielone zostało w trybie art. 47 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm., zwana dalej u.s.g.), zgodnie z którym kierownicy jednostek organizacyjnych gminy nieposiadających osobowości prawnej działają jednoosobowo na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez wójta, przy czym jak wynika z art. 11a powołanej ustawy, organem gminy jest wójt, prezydent lub burmistrz.
Wyjaśnić należy w tym miejscu, że ZGN jest jednostką budżetową W. działającą na podstawie zapisów Statutu, będącego załącznikiem do Uchwały Nr XLIII/1022/2004 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 2 grudnia 2004 r. w sprawie przekształcenia zakładu budżetowego m.st. Warszawy pod nazwą "Zakład Administrowania Nieruchomościami Dzielnicy Praga Południe w Gminie Warszawa – Centrum w jednostkę budżetową m.st. Warszawy pod nazwą "Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy Praga Południe m.st. Warszawy" (Dz. Urz. W. M. z 2004 r. Nr 309 poz.9588 z późn. zm.), na obszarze administracyjnym [...] W..
Zgodnie § 3 Statutu, zadaniem ZGN jest gospodarowanie w granicach zwykłego zarządu w sposób i na zasadach określonych przepisami prawa oraz ustaleniami organów W. (a w odniesieniu do spraw należących do zakresu działania W. – ustaleniami W.) zasobem mieszkaniowym W. oraz powierzonym zasobem nieruchomości W..
W konsekwencji, biorąc pod uwagę treść umowy oraz pełnomocnictw, na podstawie których działali Pan J. S. a następnie A. S. uznać należy, że umowa najmu lokalu użytkowego została zawarta pomiędzy Skarżącym a jednostką samorządu to jest W..
Odnosząc się do poglądu Skarżącego, że nieruchomość oddana została przez m.st. Warszawę w trwały zarząd ZGN, wskazać należy, że jak wynika z § 11 pkt 1 lit. b) Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego I Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. 2001 r. Nr 38 poz. 454), w ewidencji wykazuje się dane dotyczące jednostek sprawujących zarząd lub trwały zarząd nad daną nieruchomością.
W aktach postępowania podatkowego znajduje się informacja z ewidencji gruntów i budynków z której wynika, że właścicielem Nieruchomości jest m.st. Warszawy, jej administratorem jest natomiast Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w W. (dalej ZGN).
Oznacza to, że ZGN nie jest ujawniony w ewidencji gruntów jako podmiot sprawujący trwały zarząd Nieruchomością, figuruje w niej wyłącznie jako administrator. Fakt pełnienia przez ZGN wyłącznie funkcji administratora Nieruchomości wynika również z pisma z 25 lutego 2013 r. Urzędu Miasta W. Biura Geodezji i Katastru.
W tym miejscu przypomnieć należy, że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej i gospodarki nieruchomościami stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.
Wobec powyższego, uwzględniając treść informacji z ewidencji gruntów i budynków nie można podzielić stanowiska Skarżącego, że Nieruchomość znajduje się w trwałym, zarządzenie ZGN, który w konsekwencji winien być uznany z podatnika podatku od nieruchomości.
Sąd wskazuje dodatkowo, że również z treści przywołanego wyżej statutu ZGN wynika, że nie sprawuje on trwałego zarządu Nieruchomością, a jedynie zwykły zarząd.
Jak wskazuje się w doktrynie prawa podatkowego, zarządca jest podatnikiem podatku od nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy jedynie w przypadku ustanowienia trwałego zarządu, o którym mowa w ustawie o gospodarce nieruchomościami (do końca 1997 r. - w ustawie z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, tekst jedn.: Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.) oraz w ustawie o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Innego rodzaju zarządcy nie są objęci obowiązkiem płacenia tego podatku.
W doktrynie wyjaśniono również, że jednostka budżetowa na podstawie uchwały rady przekazującej jej w zarząd nieruchomości nie uzyskuje tytułu prawnego do władania nieruchomościami komunalnymi i nie jest ich posiadaczem. Uchwała rady przekazująca w zwykły zarząd jednostce budżetowej nieruchomości gminne nie jest tytułem prawnym uprawniającym do posiadania tych nieruchomości przez jednostkę. Jest to podstawa określająca do realizacji jakich zadań została ta jednostka powołana. (por. L. Etel, Komentarz do art. 3 ustawy o podatku od nieruchomości, Lex).
Wobec powyższego uznać należy że ZGN (wbrew stanowisku Skarżącego),nie sprawuje trwałego zarządu nad Nieruchomością. W konsekwencji brak jest podstaw do uznania, że obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości spoczywa na ZGN a nie na Skarżącym, jako na posiadaczu zależnym nieruchomości stanowiącej własność jednostki samorządu terytorialnego.
Podsumowując tę część rozważań sąd rozpoznający sprawę wskazuje, że w pełni podziela ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę orzekania przez SKO, z których wynika, że Skarżącego jest posiadaczem zależnym nieruchomości stanowiącej własność jednostki samorządu terytorialnego, przy czym nieruchomość ta nie była oddana w trwały zarząd żadnemu podmiotowi.
W konsekwencji sąd za nieuzasadnione uznaje podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l.
Skarżący w skardze na poparcie swojego stanowiska przywołał wyrok tutejszego sądu z 5 lipca 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 2998/10.
Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela stanowisko wyrażone w powyższym wyroku, w którym wskazane zostało, że zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.o.l., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r., podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:
1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3;
2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych;
3) użytkownikami wieczystymi gruntów;
4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:
a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,
b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2 [zastrzeżenie nieistotne w sprawie – wyjaśnienie Sądu].
W art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. ustawodawca określił warunki, w jakich przepis ten znajdzie zastosowanie, czyniąc to poprzez wskazanie czyich (stanowiących czyją własność) nieruchomości (obiektów budowlanych) przepis ten dotyczy oraz poprzez określenie rodzaju czynności prawnej (umowa) i okoliczności faktycznych (brak tytułu prawnego) będących źródłem posiadania.
Sąd w wyroku z 5 lipca 2011 r. wyjaśnił następnie, że jest to unormowanie odrębne od przewidzianego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. unormowania czyniącego podatnikami właścicieli nieruchomości i obiektów budowlanych. W uzasadnieniu wskazano dalej, że istnienie takiego odrębnego unormowania ma to znaczenia, że jeżeli spełnione zostaną warunki określone w art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. podatnikiem będzie nie właściciel, a wyłącznie posiadacz. Innymi słowy, generalna zasada, zgodnie z którą podatek od nieruchomości obciąża jej właściciela, nie ma zastosowania do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. W przypadku tego rodzaju nieruchomości (obiektów budowlanych) podatnikiem jest zawsze podmiot władający nimi (posiadacz), nawet wtedy, gdy jego władanie nie jest oparte na tytule prawnym.
Sąd wyjaśnił dalej że przepis art. 336 k.c. stanowi, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
W art. 3 u.p.o.l. ustawodawca zawarł unormowania dotyczące zarówno posiadacza samoistnego, jak i posiadacza zależnego. Unormowania te wykazują pewne różnice. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 3 u.p.o.l., jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Specyfika posiadania samoistnego, wyrażająca się we władaniu rzeczą jak właściciel, wymagała od ustawodawcy wskazania podmiotu obciążonego obowiązkiem podatkowym w sytuacji, gdy samoistny posiadacz nieruchomości nie jest równocześnie jej właścicielem.
W przypadku natomiast, gdy nieruchomość oddana została w posiadanie zależne, co do zasady, podmiotem zobowiązanym do uiszczania podatku będzie właściciel (użytkownik wieczysty, posiadacz samoistny), który oddał rzecz w posiadanie zależne.
Sąd podniósł, że wyjątek od powyższej zasady dotyczy nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie powstało w warunkach określonych w art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l.
Sąd wyjaśnił dalej, że w wyroku z 5 września 2006 r. sygn. akt II FSK 1090/05 Naczelny Sąd Administracyjny jako przykład tytułu prawnego posiadania w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 4 lit a) u.p.o.l. wskazał przekazanie nieruchomości w trwały zarząd jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. W takim przypadku podatnikiem podatku od nieruchomości jest podmiot, na rzecz którego przedstawiciel Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego ustanowił trwały zarząd nieruchomością. Sytuacja ta nie zmieni się także, jeżeli zarządca taki odda nieruchomość posiadaczowi zależnemu na podstawie umowy najmu lub dzierżawy.
Z powyższego wyroku wynika zatem, że jeżeli dana nieruchomość oddana została w tzw. trwały zarząd jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, to nawet gdy jednostka ta odda następnie tę nieruchomość w posiadanie zależne, np. na podstawie umowy najmu, pozostanie podatnikiem podatku od nieruchomości.
Warunkiem koniecznym jest jednak ustanowienie na danej nieruchomości trwałego zarządu, który nie może być utożsamiany z innymi formami zarządzania nieruchomościami.
Trwały zarząd jest instytucją przewidzianą w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651) – dalej: "u.g.n.". Zgodnie z art. 43 ust. 1 tej ustawy, trwały zarząd jest formą władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną. Zarządca ma m.in. prawo oddać nieruchomość lub jej części w najem, dzierżawę albo użyczenie na czas nie dłuższy niż czas, na który został ustanowiony trwały zarząd, z równoczesnym zawiadomieniem właściwego organu i organu nadzorującego, jeżeli umowa jest zawierana na okres do 3 lat, lub za zgodą tych organów, jeżeli umowa jest zawierana na okres powyżej 3 lat (art. 43 ust. 2 pkt 3 u.g.n.). Trwały zarząd ustanawia się na czas oznaczony lub nieoznaczony, w drodze decyzji, która powinna zawierać nazwę i siedzibę jednostki organizacyjnej, na rzecz której jest ustanawiany trwały zarząd, oznaczenie nieruchomości według księgi wieczystej oraz według katastru nieruchomości, powierzchnię oraz opis nieruchomości, przeznaczenie nieruchomości i sposób jej zagospodarowania, cel, na jaki nieruchomość została oddana w trwały zarząd, termin zagospodarowania nieruchomości, cenę nieruchomości i opłatę z tytułu trwałego zarządu, możliwość aktualizacji opłaty z tytułu trwałego zarządu, oraz czas, na jaki trwały zarząd został ustanowiony.
Sąd podzielając w pełni powyższe rozważania i przyjmując je za własne wskazuje, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie zostało wykazane, by ZGN sprawował trwały zarząd nad Nieruchomością. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że ZGN sprawuje zwykły zarząd, na zasadach określonych Statutem. Oznacza to, jak już wyżej wskazano, że znajdująca się w aktach sprawy umowa najmu zawarta została pomiędzy Skarżącym a jednostką samorządu terytorialnego, to jest m.st. Warszawą. W konsekwencji zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.o.l., za podatnika podatku od nieruchomości uznać należy w realiach niniejszej sprawy Skarżącego, jako posiadacza zależnego.
Sąd wskazuje w tym miejscu, że wbrew stanowisku Skarżącego nie można uznać, by pomiędzy ZGN a m. st. Warszawą zawarta została umowa o zarządzanie nieruchomościami. Jak już wyżej wskazano ZGN jest jednostką budżetową m.st. Warszawy, nie mającą odrębnej osobowości prawnej, działającą na podstawie Statutu, na podstawie którego sprawuje zwykły zarząd Nieruchomością.
Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że w przywołanych przez Skarżącego wyrokach (wyrok WSA w Gliwicach z 25 maja 2010 r. I SA/GL 861/09, WSA w Krakowie z 3 marca 2009 r. I SA/Kr 1601/08, WSA w Gdańsku z 29 maja 2008 r. I SA/Gd 162/08) umowy najmu zawierane były przez podatników z innymi podmiotami niż jednostka samorządu terytorialnego, będąca właścicielem nieruchomości.
W stanie faktycznym objętym wyrokiem WSA w Gliwicach umowa zawarta została z Zakładem Gospodarki Mieszkaniowej Towarzystwo Budownictwa Społecznego w C. Sp. z o.o., czyli ze spółką prawa handlowego, posiadającą odrębną osobowość prawną.
W stanie faktycznym przyjętym za podstawę rozstrzygnięcia w wyroku WSA w Krakowie wskazano, że Gmina-wydzierżawiający była jedynie użytkownikiem wieczystym części nieruchomości, a więc posiadaczem zależnym gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa. W konsekwencji umowa dzierżawy łącząca Skarżących jako wspólników spółki cywilnej z Gminą nie była umową zawartą z właścicielem przedmiotowych nieruchomości. Z właścicielem, czyli Skarbem Państwa związana była umową Gmina, która w pierwszej kolejności winna być brana pod uwagę jako podatnik podatku od nieruchomości.
W sprawie zakończonej wydaniem wyroku przez WSA w Gdańsku, umowa została zawarta pomiędzy podatnikiem a podmiotem, któremu oddano w trwały zarząd nieruchomość, która to okoliczność faktyczna nie występuje w niniejszej sprawie.
Skarżący przywołał również wyrok NSA z 18 sierpnia 2010 r. II FSK 509/09. Z uzasadnienia powyższego wyroku wynika, że podmiotem odpowiedzialnym za zobowiązania podatkowe z tytułu posiadania samoistnego przez Skarb Państwa nieruchomości jest ten organ, który faktycznie włada nią w imieniu Skarbu Państwa. Jednak wyrok ten dotyczył sytuacji, w której za podmiot faktycznie władający nieruchomością Skarbu Państwa uznano Starostę jako reprezentanta Skarbu Państwa. Ponadto, Starosta decyzją z 30 grudnia 1999r. wygasił trwały zarząd przysługujący określonemu przedsiębiorstwu państwowemu w stosunku do przedmiotowej nieruchomości. W obydwu przypadkach Starosta działał jak posiadacz samoistny, ze świadomością, że to on jest uprawniony do władania gruntem, tym bardziej, że w tym zakresie żaden inny organ nie zgłaszał sprzeciwu. Nie ulega zatem wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie to Starosta był organem, który jako reprezentant Skarbu Państwa faktycznie władał nieruchomością położoną. Tym samym, to Starosta a nie Minister Skarbu zobowiązany był do uiszczania podatku od tej nieruchomości. Podstawą uznania Starosty za podatnika nie był jednak 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.o.l ale art. 3 ust. 1 pkt 2) powołanej ustawy.
Oznacza to, że rozważania zawarte w powyższych wyrokach nie mogą znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie.
Przywołany przez Skarżącego wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 11 sierpnia 2010 r. I SA/Go 479/410 również nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie. W przywołanym wyroku sporna była kwestia czy można uznać za podatnika posiadacza zależnego, jednak posiadanie to nie dotyczyło nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, ale nieruchomości stanowiącej własność osób fizycznych. Wobec powyższego, rzeczywiście w stanie faktycznym przyjętym za podstawę rozstrzygnięcia przez WSA w Gorzowie Wielkopolskim brak było podstaw do uznania posiadacza zależnego za podatnika. W niniejszej sprawie Skarżący jest podatnikiem podatku od nieruchomości jako posiadacz zależny gruntu stanowiącego własność jednostki samorządu terytorialnego, przy czym uznanie go za podatnika wynika z treści art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.o.l. Jak już wyżej podniesiono odwołując się do wyroku tutejszego sądu z 5 lipca 2011 r. III SA/Wa 2998/10, art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l. wprowadza właśnie wyjątek od zasady, że podatnikiem podatku od nieruchomości jest jej właściciel lub posiadacz samoistny.
Podniesiony w skardze zarzut naruszenie art. 3 ust. 4 u.p.o.l. polegający na nałożeniu podatku od nieruchomości na jednego jej posiadacza, podczas gdy w sytuacji, w której nieruchomość znajduje się w posiadaniu kilku podmiotów zależnych obowiązek podatkowy ciąży na tych podmiotach uznać należy za nieuzasadniony.
W ocenie sądu rozpoznającego sprawę przepis art. 3 ust. 4 u.p.o.l znajduje zastosowanie w sytuacji, w której nieruchomość lub budynek stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów i nie jest możliwe ustalenie zakresu władania tą nieruchomością przez poszczególnych współwłaścicieli (współposiadaczy). W realiach niniejszej sprawy, z uwagi na treść zawartej umowy najmu możliwe było określenie zakresu władania Nieruchomością przez Skarżącego. Jak wynika bowiem z umowy, Skarżący przyjął do użytkowania lokal użytkowy nr U-1 usytuowany w pawilonie I i II piętro oraz piwnica, przy czym powierzchnia użytkowa lokalu wynosiła 458,59 m2, zaś powierzchnia pomieszczeń przynależnych do lokalu piwnica 71,09 m2 i strych 19,28 m2.
W informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych złożonej 28 listopada 2011 r. Skarżący wykazał budynki lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w tym 50% powierzchni użytkowej pomieszczeń o wysokości od 1,40 do 2,20 – 28,26 i powierzchnia użytkowa pomieszczę o wysokości powyżej 2,20 – 402,06 m2.
Jak wynika z treści decyzji organu pierwszej instancji, przedmiotem opodatkowania jest "Budynek pod działalność gospodarczą" o powierzchni odpowiednio 28,26 m2 oraz 402,06 m2.
Wobec powyższego uznać należy, że Skarżący opodatkowany został zgodnie z przysługującym mu zakresem władania, który ustalony został na podstawie umowy najmu i informacji złożonej przez Skarżącego.
Uznając więc zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło