III SA/Wa 1763/12

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] kwietnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w łącznym zobowiązaniu podatkowym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącą z opłat sądowych, tj. z wpisu i opłat kancelaryjnych 2. ustanowić skarżącej adwokata z urzędu; 3. odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie I. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, o który wnioskujące ubiegają się, obejmuje zwolnienie od opłat sądowych, czyli wpisu i opłaty kancelaryjnej oraz zwrot wydatków i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt u.p.p.s.a.). Jeżeli skarżący zamierzają skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien uprawdopodobnić okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia, a przede wszystkim - doświadczenia życiowego. II. M. M., dalej jako strona lub skarżąca, pismem, które wpłynęło do Sądu 25 czerwca 2012 r., zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu (in fine). Powołała się na brak pracy, koszty utrzymania trójki dzieci oraz wydatki związane z poratowaniem zdrowia. Do pisma załączyła kartę informacyjną pobytu w szpitalu, zaświadczenie lekarskie, skierowanie do szpitala [...]. Strona, wykonując wezwanie referendarza sądowego z 27 czerwca 2012 r., złożyła formularz PPF z 6 lipca 2012 r., umowę kredytu w rachunku bieżącym, umowę kredytu inwestycyjnego, zaświadczenie z urzędu skarbowego z 14 lutego 2012 r., zaświadczenia z urzędu gminy o dochodzie gospodarstwa, historie operacji na kontrakcie kredytowym z [...], zestawienie przychodów ze sprzedaży za poszczególne miesiące, zeznanie PIT36L za 2011 r., PITB za 2011, potwierdzenie wypłaty z kasy [...], harmonogram spłat w [...], ksero umowy ubezpieczenia, plan spłaty pożyczki w [...] z 3 czerwca 2011 r., potwierdzenie zawarcia umowy w [...] , harmonogram spłat kredytu w ramach [...], zawiadomienie z 13 marca 2012 r. o zmianie oprocentowania pożyczki, potwierdzenie uruchomienia kredytu [...] z 7 lipca 2011 r., harmonogram spłaty kredytu [...], wezwania do zapłaty i wypowiedzenia umowy kredytu inwestycyjnego w [...] z 20 stycznia 2012 r., zestawienie kosztów strony związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego i wychowaniem dzieci, postanowienie Sądu z [...] listopada 2010 r. [...] o udzieleniu zabezpieczenia na rzecz strony, zaświadczenie lekarskie z 15 czerwca 2012 r., skierowanie do szpitala [...] z 15 czerwca 2012 r., karta informacyjna strony z pobytu w szpitalu z [...] czerwca 2012 r., skierowanie do szpitala [...] córki, karta informacyjna z leczenia szpitalnego córki, konsultacja [...] córki z Instytutu [...] z [...] lutego 2012 r., Prośba o wgląd w sytuację rodziny z [...] lutego 2012 r. z Instytutu [...], potwierdzenie przyjęcia wniosku o wpis do centralnej ewidencji i informacji działalności gospodarczej z 29 grudnia 2011 r., zaświadczenie lekarskie dla strony z 18 lutego 2012 r., zaświadczenie lekarskie dla strony o wskazanej pomocy adwokata podczas postępowań sądowych, zaświadczenia lekarskie z 27 grudnia 2010 r., skierowanie do szpitala z 30 stycznia 2012 r., karta informacyjna z Oddziału [...] z 24 listopada 2010 r., opinia ze szkoły o córce strony i relacjach z ojcem z 3 marca 2011 r., zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przez męża strony z [...] listopada 2010 r., opinia z 1 grudnia 2010 r. o zawartości dysku twardego komputera używanego przez męża strony, opinia z [...] z 12 lipca 2010 r., akt oskarżenia przeciwko B. M. (mężowi strony) z [...] lipca 2011 r., i in. Strona w uzasadnieniu wniosku PPF wskazała, że "każdy dzień (...) życia to ciężka walka o przetrwanie". Pieniądze uzyskane z najmu obiektu handlowo-usługowego są przeznaczane na spłatę rat kredytu. Strona zaznaczyła, że zaciąga zobowiązania w kolejnych bankach w celu uzyskania środków na życie i leczenie – swoje i dzieci. Leczy dzieci w poradniach [...] i [...]. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z trójką dzieci ([...] r., [...] r. i [...] r.). Posiada dom o powierzchni 300 m.kw., nieruchomość rolną o pow. 4,7 ha, budynek handlowo-usługowy. Skarżąca poinformowała o tym, że zabudowane nieruchomości są obciążone hipoteką umowną na kwotę 500 tys zł oraz hipoteką kaucyjną na kwotę 120 tys zł na rzecz [...] oraz hipoteką 200 tys zł. Nadto, posiadane nieruchomości są obciążone wpisami w księgach wieczystych Prokuratury Apelacyjnej w L. z powodu nielegalnej działalności męża strony. Strona wskazał, że do 2011 r. Nie zalegała z podatkami. Jako dochód miesięczny skarżąca znaczyła wpływu z tytułu najmu w wysokości 8000 zł plus VAT, alimenty w wysokości 1050 zł na troje dzieci oraz wpływy z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego – 653,03 zł III. Referendarz sądowy zauważa, że w postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek wynikających z przepisu, tj. art. 246 p.p.s.a. (np. w sprawie o sygn. akt postanowienie z 10 stycznia 2008 r. sygn. I FZ 597/07, postanowieni z 16 stycznia 2008 r. sygn. I FZ 515/07, postanowienie z 21 lutego 2008 r. sygn. I FZ 31/08, postanowienie z 9 kwietnia 2008 r. sygn. I FZ 131/08). Zarazem, na mocy art. 249 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeśli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Uwzględniając dokumenty źródłowe przekazane przez M. M. oraz jej oświadczenia składane (pod rygorem odpowiedzialności karnej) w toczącym się postępowaniu o prawo pomocy w sprawie, referendarz sądowy przykłada szczególne znaczenie do zabezpieczenia środków na poratowanie przez stronę zdrowia. Na moralną konieczność takiego postępowania wskazują stwierdzenia z kart informacyjnych o licznych dolegliwościach i historii leczenia [...]. Nie bez znaczenia dla treści rozstrzygnięcia są wydatki, które ciążą na stronie z tytułu wychowania i kształcenia trójki dzieci, zwłaszcza, że odbywa się to z pewnym skutkiem. Referendarz ma świadomość, że kwota dochodu przypadająca na jednego członka rodziny to ok. 2400 zł, zatem przekracza minimum socjalne. Jednakże, kwota dochodu, którą strona faktycznie dysponuje, jest, z uwagi na fakt regulowania ciążących na niej zobowiązań długoterminowych, znacznie mniejsza i nie wykracza poza wspomniane granice minimum socjalnego. W szczególności, z załączonych przez stronę dokumentów wynika nie tylko obowiązek spłaty ratalnej zobowiązań, ale i wypowiedzenie umowy i wezwanie do natychmiastowej spłaty oznaczonych kwot (pismo z 20 stycznia 2012 r.). Na każdym z posiadanych przez stronę rachunków bankowych widnieje debet (w różnych wysokościach), natomiast kwota niespłaconych kredytów wynosi ok. 450 tys zł (kredyty "osobiste" i "firmowe"). Przy czym kwota zobowiązań nie wynika z jednorazowej czynności, lecz raczej jest następstwem sytuacji osobistej strony, która została potwierdzona w licznych pismach złożonych do akt sprawy. Stąd wniosek, że bezzwłoczne wygospodarowanie kwoty wpisu w wysokości 500 zł mogłoby spowodować negatywne następstwa dla zdolności płatniczych strony, a co ważniejsze – dla zdolności zabezpieczania potrzeb dzieci, nad którymi strona sprawuje pieczę. Do oznaczonej kwoty wymagalnych kosztów z tytułu wpisu od skargi (500,- zł) referendarz sądowy odnosi przede wszystkim rozpoznanie wniosku o prawo pomocy, ponieważ warunkiem badania zdolności strony do uiszczenia kosztów postępowania jest zestawienie konkretnych kosztów sądowych z aktualną sytuacją majątkową strony. Za koszty "konkretne" referendarz sądowy rozumie wydatki bezpośrednio związane z uzyskaniem rozstrzygnięć (wyroków) sądowych w sprawie (wpisy i opłaty kancelaryjne). Przyznając stronie pełnomocnika referendarz sądowy uwzględnia to, że w razie podjęcia przez nią decyzji o występowaniu w sprawie pomocy prawnej, nie jest zobowiązana do natychmiastowego, przed podjęciem działania przez pełnomocnika, regulowania kwoty należności związanej z obsługa prawną. Referendarz sądowy rozważył także to, że w sprawach, gdzie brak jest wyrażonego w pieniądzu przedmiotu sporu – jak w sprawie odmowy umorzenia zaległości będącej przedmiotem zaskarżenia do Sądu - kwota wynagrodzenia jest liczona w stawkach ustalonych, co do zasady, z uwagi na stopień skomplikowania, najniższych (np. § 18 ust. 1 pkt 1 lit c z dnia 28 rozporządzenia z września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Dz.U. Nr 163, poz 1348), zaś zdolność strony do pokrywania kosztów postępowania zwiększyła się w wyniku zwolnienia jej od wpisu od skargi. Główną przyczyna przyznania stronie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu jest potrzeba korzystania przez stronę ze specjalistycznej pomocy [...] i [...], włącznie z czasową hospitalizacją, co ma wpływ na stopień jej udziału w postępowaniu. Zdaniem referendarza sądowego, połączenie czynników, tj 1/ [...],; 2/ powtarzające się, niezależne od woli hospitalizacje w ośrodkach zdrowia [...] (ostatnia w czerwcu 2012 r.); 3/ ograniczenia czasowe związane ze sprawowaniem opieki nad trójką dzieci, w tym nad córką z [...], [...] uniemożliwiają stronie osobiste prowadzenie sprawy przed Sądem i wskazują na potrzebę pełnomocnika z urzędu. Zarazem wygospodarowanie środków na pomoc prawną przy zarysowanej powyżej potrzebie prowadzenia dyscypliny finansowej przez stronę może spowodować u strony trudności płatnicze (uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny)- zwłaszcza, skoro już fakt zaciągania zobowiązań w bankach – spłacanych obecnie - był spowodowany trudnościami płatniczymi strony Z tych powodów referendarz sądowy, uznał, na podstawie art.243 § 1, art. 245 § 1, § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.p.s.a., jak w sentencji.