III SA/Wa 1775/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Paulina Paczkowska po rozpoznaniu w dniu 29 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi T.P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy T. P. (dalej jako "Skarżący"), po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W nadesłanym formularzu PPF Skarżący wskazał, że ze względu na zajęcia oszczędności części wypłaty (otrzymuje miesięcznie 1550 zł) oraz kont bankowych przez Urząd Skarbowy, zobowiązania wobec banku na kwotę 350 tyś zł, brak oszczędności, opłaty związane z życiem, brak nieruchomości i innych wartości składowych, Skarżący nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych ani w całości ani nawet w części. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, oszczędności ani papierów wartościowych. Skarżący podał, że dochód gospodarstwa domowego wynosi 3.050 zł miesięcznie, na który składa się wynagrodzenie za pracę Skarżącego w wysokości 1.550 zł oraz wynagrodzenie za pracę żony (z którą ma rozdzielność majątkową) w wysokości 2.500 zł. Skarżący oświadczył ponadto, że osoba pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym również nie posiada nieruchomości, oszczędności, wierzytelności, papierów wartościowych i przedmiotów wartościowych. Jako zobowiązania i stałe wydatki Skarżący wymienił: kredyt obrotowy z tytułu działalności gospodarczej 340.000 zł, raty leasingowe 1.760 zł, koszty na mieszkanie 300 zł, telefon internet 200 zł, leczenie wraz z lekami 300 zł. Z uwagi na okoliczność, że oświadczenie o stanie majątkowym było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, Skarżący został zobowiązany na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej jako "P.p.s.a.") - do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez nadesłanie: - kserokopii umowy majątkowej zawartej między Skarżącym i jego żoną, - oświadczenia, kto jest właścicielem domu wskazanego jako adres zamieszkania Skarżącego i na podstawie jakiego tytułu Skarżący korzysta z tego domu, - dokumentów, z których wynika wysokość uzyskiwanych przez Skarżącego i jego żonę dochodów (zaświadczenia o zarobkach ze wskazaniem sposobu wypłaty wynagrodzenia [przelew na konto, wypłata w kasie], informacji o dochodach z działalności gospodarczej za sześć ostatnich miesięcy prowadzenia działalności), - kserokopii dokumentu PIT rozliczenia podatku dochodowego za rok 2017 Skarżącego oraz żony Skarżącego lub zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie, - wyciągów wszystkich posiadanych przez Skarżącego oraz żonę Skarżącego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, z wyszczególnieniem operacji dokonywanych na tych rachunkach w tym okresie i aktualnych sald rachunków oraz – w odniesieniu do lokat - wysokości środków zgromadzonych na lokatach oraz wyciągów z rachunku bankowego dla prowadzonej przez Skarżącego działalności gospodarczej za trzy ostatnie miesiące prowadzenia działalności, - kserokopii dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez Skarżącego miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania (faktury/rachunki/dowody uiszczenia opłat za leki, wizyty lekarskie, telefon, wodę, energię elektryczną, ogrzewanie, wywóz nieczystości itp.), - dokumentów, z których wynika zajęcie rachunków bankowych Skarżącego, - kserokopii umowy kredytowej, z której wynika zadłużenie Skarżącego na kwotę 340.000 zł ze wskazaniem wysokości zobowiązania pozostałego do spłaty oraz kserokopię umowy leasingowej, - oświadczenia w przedmiocie posiadanych na Skarżącego oraz żonę Skarżącego pojazdów mechanicznych (podania marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości rynkowej), - oświadczenia, czy Skarżący otrzymuje pomoc materialną bądź finansową od rodziny bądź osób trzecich, jeśli tak, należało wskazać od kogo taką pomoc uzyskuje oraz na czym ona polega, - oświadczenia, czy Skarżący otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak, należało nadesłać ostatnie decyzje przyznające taką pomoc. Na wykonanie wezwania zakreślono termin 14 dni. Powyższe wezwanie zostało doręczone Skarżącemu w dniu 31 sierpnia 2018 r., zatem termin do nadesłania żądanych informacji upływał wraz z dniem 14 września 2018 r. Skarżący nie odpowiedział na wezwanie referendarza sądowego i nie nadesłał żądanych dokumentów. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Wskazać należy, że prawo pomocy obejmować powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności, nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260). Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji i dokumentów przedstawionych przez stronę. Oznacza to, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Wnioskodawca powinien być zatem zainteresowany przedłożeniem wszelkich dokumentów, które poświadczają jego sytuację materialną i możliwości płatnicze. Rzeczywista sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie może budzić żadnych wątpliwości. W przedmiotowej sprawie, wobec wątpliwości co do sytuacji finansowej Skarżącego i jego możliwości płatniczych, wezwano Skarżącego do nadesłania określonych dokumentów potwierdzających jego sytuację majątkową. Skarżący nie odpowiedział na wezwanie referendarza sądowego i nie przedstawił żądanych dokumentów i informacji. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ocenia taką sytuację jednoznacznie. Jeżeli strona w jakikolwiek sposób uchyla się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów służących ocenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to musi się liczyć z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyjęcia jej wniosku za uzasadniony (por. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009 r., I FZ 71/09, z 23 lipca 2009 r., II FZ 260/09 z 28 lipca 2009 r., I OZ 744/09). W ocenie referendarza sądowego, wniosek Skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Skarżący nie przedstawił w sposób klarowny i dostateczny swojej sytuacji majątkowej. Brak nadesłania żądanych informacji uniemożliwia bowiem ocenę spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy tj. ocenę tego, czy Skarżący jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego, a jeśli tak, to w jakim zakresie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący wskazał, że ze względu na zajęcia oszczędności, części wypłaty oraz kont bankowych, nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych ani w całości ani nawet w części, przy czym Skarżący nie nadesłał żadnych dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanego wynagrodzenia jak również dokumentów, z których wynika zajęcie tego wynagrodzenia. Skarżący nie przedstawił również wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, co uniemożliwia analizę jego aktualnej sytuacji finansowej. Skarżący wskazywał również, że oni on, ani osoba pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiada żadnego majątku (w tym nieruchomości i przedmiotów wartościowych). Skarżący nie odpowiedział jednak na wezwanie referendarza sądowego i nie wskazał, kto jest właścicielem domu wskazanego przez Skarżącego jako adres zamieszkania i na podstawie jakiego tytułu Skarżący w nim zamieszkuje. Wyżej wymienione okoliczności wskazują, że Skarżący nie wyjaśnił swojej sytuacji materialnej w sposób nie budzący wątpliwości, zatem brak jest możliwości przyznania Skarżącemu prawa pomocy. Nieprzedstawienie przez Skarżącego żądanych informacji i dokumentów należy potraktować jako odmowę ujawnienia swojej rzeczywistej sytuacji materialnej i życiowej, co uniemożliwia ustalenie istnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. W świetle powyższego nie jest możliwe uznanie, że Skarżący wypełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.