III SA/Wa 1804/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu V. Sp. z o.o. z siedzibą w P. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 grudnia 2017 r. w sprawie ze skargi V. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie V. Sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej: "Spółka", "Skarżąca") wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, iż ponosi stratę z działalności. Podkreśliła, że jej konto bankowe zostało zajęte, a bank po przelaniu wszystkich środków wypowiedział umowę. Aktualnie nie posiada rachunku. Brak jest także środków pieniężnych w kasie. Skarżąca przedstawiła stan swoich zobowiązań. Podała, że łączna wartość środków trwałych wynosi 381.903,96 zł. Dodała, iż nie osiąga dochodów, a strata za 2016 r. wyniosła 440.199,99 zł. Do wniosku załączono bilans, rachunek zysków i strat. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca oświadczyła, że nie posiada rachunku bankowego, gdyż bank go zlikwidował. Nie posiada również udziałów w innych podmiotach. Wskazała, iż wynagrodzenie pełnomocnika wypłacono ratami w latach 2013-2016 z bieżących wpływów. Dodała, iż wspólnik nie ma możliwości pokrycia kosztów sądowych. Skarżąca przedłożyła m. in. zeznania podatkowe, informację o zamknięciu rachunków bankowych, rachunek zysków i strat, deklaracje VAT-7, sprawozdania finansowe, zestawienie środków trwałych, zawiadomienie o zajęciu, zestawienie obrotów i sald. Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2017 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazał, że porównanie wysokości wpisu od skargi kasacyjnej (6205 zł) choćby z wysokością przychodu uzyskanego przez Skarżącą w 2017 r. ze sprzedaży (ponad 155.446 zł – dane na podstawie rachunku zysków i strat) pozwala na wniosek, że jest ona w stanie z bieżących wpływów ponieść koszt wspomnianego wpisu. Znajduje to zresztą odzwierciedlenie w deklaracjach VAT-7, gdzie przykładowo w czerwcu 2017 r. obrót kształtował się na poziomie 102.739 zł. Referendarz sądowy zauważył, że w tej sytuacji w sprawie nie może mieć decydującego znaczenia argumentacja Skarżącej skupiająca się wokół takich okoliczności jak ponoszenie straty z działalności, czy brak środków pieniężnych w kasie. Istotne jest bowiem to, że Skarżąca miała możliwość zabezpieczyć sobie w stosownym czasie środki finansowe na pokrycie żądanego wpisu. Referendarz sądowy wskazał również, że z przedłożonego rachunku zysków i strat koszty działalności operacyjnej w okresie od stycznia do grudnia 2017 r. wyniosły łącznie 262.686,13 zł i złożyły się na nie m. in. amortyzacja 192.915,62 zł, usługi obce 27.499,03 zł, wynagrodzenia 16.334,35 zł. Powyższe dane dyskwalifikują Skarżącą jako osobę wymagającą przyznania prawa pomocy. Przeczą one bowiem założeniu, że wniosek złożyła osoba znajdująca się w trudnej sytuacji finansowej. Tym bardziej, że w sprawozdaniu finansowym za 2016 r. czytamy, iż "sytuacja finansowa spółki jest zadawalająca. Spółka zachowuje płynność finansową, nie posiada przeterminowanych należności a zobowiązania są regulowane na bieżąco". W sprawozdaniu tym znalazła się również wzmianka o tym, iż w latach następnych Skarżąca "będzie kontynuowała swoją dotychczasową działalność". Pismem z dnia 17 stycznia 2018 r. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu wskazała, że konto bankowe Spółki zostało zajęte przez organ egzekucyjny, zaś bank wypowiedział Spółce umowę rachunku bankowego. Skarżąca podniosła, że nie mogła zabezpieczyć środków na pokrycie kosztów sądowych, ponieważ za 2016 r. poniosła stratę. Skarżąca zarzuciła, że działanie organu egzekucyjnego uniemożliwia jej funkcjonowanie. W sprzeciwie wskazano również, że od września 2017 r. Spółka nie dokonała żadnej sprzedaży towarów i usług, a zatem nie posiada żadnych środków pieniężnych na opłacenie wpisu sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Natomiast stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych sytuacjach. W przypadku osób prawnych - gdy nie są one w stanie uiścić pełnych kosztów sądowych. Stosując prawo pomocy nie można chronić, czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (zob. postanowienie NSA z 15 października 2014 r., II FZ 1509/14). Należy również wskazać, że wyjątkowy charakter instytucji prawa pomocy wynika z tego, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie referendarz sądowy dokonał prawidłowej oceny wniosku Spółki i zasadnie uznał, że Skarżąca jest zdolna do poniesienia w niniejszej sprawie kosztów sądowych (na obecnym etapie postepowania jest to jedynie wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 6205 zł). O dobrej kondycji finansowej Spółki świadczy bowiem znaczący, bo przekraczający 155.000 zł, przychód za 2017 r. oraz fakt, że o wykazaniu straty z prowadzonej działalności gospodarczej w 2017 r. między innymi decydował odpis amortyzacyjny – stanowiący koszt podatkowy - w kwocie 192.915,62 zł. Oznacza to, że strata nie musi wiązać się z faktycznym wydatkowaniem jakichkolwiek środków. Ponadto na koszty działalności operacyjnej za 2017 r. składa się również pozycja "usługi obce" (27.499,03 zł) co pozwala na wniosek, że Skarżąca miała środki finansowe na ich zakup. Ze wskazanych wyżej danych nie wynika, aby Spółka nie była w stanie uiścić kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W tym miejscu należy również wskazać, że przedstawiona w sprzeciwie argumentacja w całości nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podziela pogląd referendarza sądowego i stwierdza, że rzeczą Skarżącej było zabezpieczenie środków finansowych na prowadzenie postępowań sądowych. W kontekście powyżej przywołanych przez Sąd danych, strata nie jest okolicznością, która uniemożliwiła Spółce zgromadzenie kwoty na pokrycie kosztów sądowych. Należy również wyjaśnić, że wykazywana przez stronę strata absolutnie nie świadczy automatycznie o braku środków finansowych, lecz powstaje w następstwie nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad wydatkami, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (por. postanowienia NSA z 19 stycznia 2016 r., II GZ 961/15; z 20 stycznia 2016 r., I GZ 889/15; z 2 lutego 2016 r., II GZ 9/16). Przy wysokich przychodach strata może być efektem wydatków inwestycyjnych, zmierzających do rozwoju przedsiębiorstwa, może też wynikać z rozmaitych działań w zakresie tzw. optymalizacji podatkowej, czyli dążenia do zmniejszania obciążeń podatkowych. Także ogólnikowe twierdzenia o wdrożeniu procedur egzekucyjnych nie mogą być przesłanką uzasadniającą udzielenie pomocy prawnej w postaci zwolnienia z powinności uiszczenia kosztów postępowania, tym bardziej, że nadal Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą i ma środki na opłacanie profesjonalnego pełnomocnika. Sąd podzielił zatem stanowisko referendarza sądowego, zgodnie z którym Spółka nie wykazała, iż jej sytuacja majątkowa i zdolności płatnicze są na tyle złe, że nie ma ona możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowego z jej skargi. Sąd uznał zatem, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.