III SA/Wa 1804/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Waksmundzka - Karasińska, po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu V. Sp. z o.o. z siedzibą w P. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 grudnia 2017 r. w sprawie ze skargi V. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy V. Sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej: "Spółka", "Skarżąca") wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, iż ponosi stratę z działalności. Podkreśliła, że jej konto bankowe zostało zajęte, a bank po przelaniu wszystkich środków wypowiedział umowę. Aktualnie nie posiada rachunku. Brak jest także środków pieniężnych w kasie. Skarżąca przedstawiła stan swoich zobowiązań. Podała, że łączna wartość środków trwałych wynosi 381.903,96 zł. Dodała, iż nie osiąga dochodów, a strata za 2016 r. wyniosła 440.199,99 zł. Do wniosku załączono bilans, rachunek zysków i strat. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca oświadczyła, że nie posiada rachunku bankowego, gdyż bank go zlikwidował. Nie posiada również udziałów w innych podmiotach. Wskazała, iż wynagrodzenie pełnomocnika wypłacono ratami w latach 2013-2016 z bieżących wpływów. Dodała, iż wspólnik nie ma możliwości pokrycia kosztów sądowych. Skarżąca przedłożyła m. in. zeznania podatkowe, informację o zamknięciu rachunków bankowych, rachunek zysków i strat, deklaracje VAT-7, sprawozdania finansowe, zestawienie środków trwałych, zawiadomienie o zajęciu, zestawienie obrotów i sald. Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2017 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 17 stycznia 2018 r. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu wskazała, że konto bankowe Spółki zostało zajęte przez organ egzekucyjny, zaś bank wypowiedział Spółce umowę rachunku bankowego. Skarżąca podniosła, że nie mogła zabezpieczyć środków na pokrycie kosztów sądowych, ponieważ za 2016 r. poniosła stratę. Skarżąca zarzuciła, że działanie organu egzekucyjnego uniemożliwia jej funkcjonowanie. W sprzeciwie wskazano również, że od września 2017 r. Spółka nie dokonała żadnej sprzedaży towarów i usług, a zatem nie posiada żadnych środków pieniężnych na opłacenie wpisu sądowego. Postanowieniem z dnia 6 lutego 2018 r. Sąd utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W wyniku rozpoznania zażalenia na ww. postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 maja 2018 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Natomiast intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie natomiast do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., sąd przyznaje prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym, gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na względzie wspomniane wyżej kryteria Sąd uznał, że wniosek Skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z analizy dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że Spółka pozostaje w dobrej kondycji finansowej, o czym świadczy znaczący, bo przekraczający 155.000 zł, przychód za 2017 r. oraz fakt, że o wykazaniu straty z prowadzonej działalności gospodarczej w 2017 r. między innymi decydował odpis amortyzacyjny – stanowiący koszt podatkowy - w kwocie 192.915,62 zł. Oznacza to, że strata nie musi wiązać się z faktycznym wydatkowaniem jakichkolwiek środków. Ponadto na koszty działalności operacyjnej za 2017 r. składa się również pozycja "usługi obce" (27.499,03 zł) co pozwala na wniosek, że Skarżąca miała środki finansowe na ich zakup. Ze wskazanych wyżej danych nie wynika, aby Spółka nie była w stanie uiścić kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W tym miejscu należy również wskazać, że przedstawiona w sprzeciwie argumentacja w całości nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd stwierdza, że rzeczą Skarżącej było zabezpieczenie środków finansowych na prowadzenie postępowań sądowych. W kontekście powyżej przywołanych przez Sąd danych, strata nie jest okolicznością, która uniemożliwiła Spółce zgromadzenie kwoty na pokrycie kosztów sądowych. Należy również wyjaśnić, że wykazywana przez stronę strata absolutnie nie świadczy automatycznie o braku środków finansowych, lecz powstaje w następstwie nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad wydatkami, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (por. postanowienia NSA z 19 stycznia 2016 r., II GZ 961/15; z 20 stycznia 2016 r., I GZ 889/15; z 2 lutego 2016 r., II GZ 9/16). Przy wysokich przychodach strata może być efektem wydatków inwestycyjnych, zmierzających do rozwoju przedsiębiorstwa, może też wynikać z rozmaitych działań w zakresie tzw. optymalizacji podatkowej, czyli dążenia do zmniejszania obciążeń podatkowych. Fakt prowadzenia wobec Spółki postępowań egzekucyjnych nie przesądza również o zasadności udzielenia pomocy prawnej w postaci zwolnienia z powinności uiszczenia kosztów postępowania, z uwagi na to, że Skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą i ma środki na opłacanie profesjonalnego pełnomocnika. Z uwagi na całokształt powyżej wskazanych okoliczności Sąd uznał zatem, że wniosek Skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy Sąd, na mocy art. 243, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 259 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.