III SA/Wa 186/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi J.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący J. P. wniósł o zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej, powołując się na takie okoliczności jak brak stałych źródeł dochodu, wydatki na działalność społecznie użyteczną, wysoki koszt obsługi zadłużenia. Podał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną i dwójką dzieci. Do majątku zaliczył m. in. dom, samochód, udziały. Udziały i akcje posiada również żona Skarżącego. Źródłem jej utrzymania jest natomiast wynagrodzenie wynoszące 1.500 zł. Skarżący ujawnił swoje zobowiązania, wśród których wymienił zaległość podatkową, zobowiązania wobec banku oraz spółek. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący przedstawił zeznania podatkowe, dokumenty obrazujące wydatki, porozumienie dotyczące spłaty zobowiązań wobec żony, umowy komisowe, umowy sprzedaży samochodów, zaświadczenie o zatrudnieniu, wyciągi bankowe. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym wobec Skarżącego postanowieniu z 21 maja 2015 r. (II FZ 428/15) prawo pomocy (zwane także prawem ubogich) jest instytucją wprowadzoną do porządku prawnego w celu zapewnienia możliwości realizacji konstytucyjnego prawa do sądu tym osobom, które, ze względu na trudną sytuację materialną, zmuszone byłyby do rezygnacji z obrony swych praw przed sądem z powodu kosztów sądowych przekraczających ich możliwości finansowe. Zdaniem referendarza sądowego Skarżącego do takich właśnie osób zaliczyć nie można. W niniejszej sprawie ubiega się on o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako: "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sądowego Skarżący przesłanki tej nie spełnia. Jego argumentacja koncentruje się wokół takich okoliczności jak brak źródła dochodu, wydatki na "działalność społecznie użyteczną", wysoki koszt obsługi zadłużenia. Okoliczności te nie mogą mieć jednak decydującego znaczenia przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Badaniu podlega bowiem całokształt sytuacji majątkowej Skarżącego i jego rodziny. Tymczasem z akt sprawy wynika, że brak stałego źródła dochodu oraz niewielki, bo wynoszący zaledwie 370 zł brutto miesięcznie dochód jego żony, nie przeszkadza mu w regulowaniu bieżących wydatków, wśród których same tylko czesne za naukę dzieci wynosi 3.300 zł. Dodatkowo Skarżący ponosi – co wielokrotnie podkreślał - wysokie koszty obsługi ciążącego na nim zadłużenia. Tytułem przykładu wskazać należy na wydatki związane z kredytem mieszkaniowym (1.700 zł miesięcznie), czy zaległościami podatkowymi (Skarżący przedłożył dowody wpłat na łączną kwotę 96.000 zł). Z powyższego wynika zatem, że Skarżący spłaca swoje zobowiązania, co oznacza, iż dysponuje środkami finansowymi, które mógłby przeznaczyć na opłaty sądowe. Zwłaszcza, że w orzecznictwie ukształtowało się stanowisko, iż zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego. Tym samym przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania tego postępowania na Skarb Państwa, a w rezultacie na innych współobywateli (zob. postanowienia NSA z: 30 czerwca 2016 r., II FZ 278/16; 30 marca 2016 r., II FZ 174/16). Nie sposób też nie zauważyć, że Skarżący w dalszym ciągu dysponuje mieniem ruchomym o znacznej wartości. Co prawda w ostatnim czasie wyzbył się niektórych składników tego majątku (np. przeniósł na rzecz żony własność ruchomości o łącznej wartości [...] zł), niemniej nadal posiada udziały w spółkach, podobnie zresztą jak żona. Wartość tych ostatnich wycenił na [...] mln zł. Bez wątpienia więc Skarżący dysponuje mieniem, które umożliwia mu pozyskanie środków na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 5.283 zł. Referendarz sądowy podziela również stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z 21 maja 2015 r., iż nie może być podstawą do zwolnienia Skarżącego z obowiązku ponoszenia kosztów wspomnianego wpisu fakt prowadzenia przez niego "na szeroką skalę" działalności, którą określa jako "społecznie użyteczną". Jak sam wyjaśnił jest on "współprzewodniczącym partii [...] oraz członkiem [...] ". Pomijając to, iż Skarżący nie ujawnił jakie konkretnie wydatki (i z czego finansowane) się z tym wiążą (wskazał jedynie lakonicznie, że działalność ta "pochłania znaczne fundusze"), nie stanowią one niezbędnego kosztu utrzymania Skarżącego i jego rodziny. Nie może natomiast budzić wątpliwości, że – jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej postanowieniu - wszelkie wydatki wykraczające poza konieczne utrzymanie nie mogą być przyczyną zwolnienia Skarżącego z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi kasacyjnej. To wszystko sprawia, że przerzucenie obowiązku ponoszenia kosztów postępowania na współobywateli byłoby w niniejszej sprawie nieuzasadnione. Trudno bowiem obiektywnie uznać Skarżącego za osobę żyjącą w ubóstwie, a do takich właśnie osób – jak zaznaczono na wstępie – skierowana jest instytucja prawa pomocy. Odnosząc się końcowo do złożonych przez Skarżącego wniosków o przedłużenie (po raz kolejny) terminu do dostarczenia dodatkowej dokumentacji, wskazać należy, iż referendarz sądowy nie znalazł podstaw, by wnioski te uwzględnić. Po pierwsze nawet te informacje, które Skarżący ujawnił nie dawały podstaw do stwierdzenia, że opłacenie przezeń wpisu od skargi kasacyjnej spowoduje negatywne skutki w odniesieniu do jego sytuacji bytowej, jak tego wymaga art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Po drugie skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy Skarżący nadał już w maju br. Miał więc wystarczająco dużo czasu, by się do tego dobrze przygotować. Zwłaszcza, że nie jest on pozostawiony bez pomocy prawnej, gdyż korzysta z usług profesjonalnego pełnomocnika (radcy prawnego), któremu – jak należy przypuszczać - tematyka postępowania o przyznanie prawa pomocy nie jest obca. W tej sytuacji uznać należy, że kolejne wnioski Skarżącego zmierzają w istocie do nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.