III SA/Wa 1882/18

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 21/11/2018 r po rozpoznaniu wniosku W. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...]/5/2018 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. p o s t a n a w i a 1. Zwolnić Skarżącego od wpisu od skargi powyżej 5.000,- zł; 2. Odmówić Skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie 1) Zgodnie z art. 245 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz.1302 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Urzędnik sądowy odstępuje od przytoczenia szczegółowych reguł procedowania w sprawach o prawo pomocy, ponieważ Skarżący (W. C.) nie tylko dysponuje parą profesjonalnym pełnomocnikiem, ale także toczyły się względem Skarżącego postępowania o prawo pomocy – i to takie, w których zapadły niemal wszystkie rozstrzygnięcia przewidziane przez ustawodawcę – w nieodległym horyzoncie czasowym. 2) Skarżący, na formularzu PPF z 24.10.18 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Poinformował o tym, że w postanowieniu III SA/Wa 382/16 został zwolniony od kosztów sądowych. Jego jedynym źródłem dochodu jest emerytura w wysokości 2670 zł (jego żona otrzymuje 2052), z której US potrąca, co miesiąc, kwotę 1000,- zł. Zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, a na dzień zaprzestania (zawieszenia) osiągnął stratę w wysokości ponad 1000 tys zł. Nie posiada oszczędności, ani majątku. Na Skarżącym spoczywa ciężar utrzymania syna, pomocy żonie oraz ponoszenia miesięcznych wydatków na utrzymanie i poratowanie zdrowia (ok 1150,- zł), obowiązek spłaty kredytu (ok 1000 zł/m-c) oraz miesięczna opłata na rzecz banku tytułem kaucji (400 zł). 2) Odpowiadając na wezwanie urzędnika sądowego z 21/11/18 r. Skarżący przedstawił, m.in., część informacji o elementach kalkulacji kosztów życia i finansowania wydatków, dokumenty rachunkowe i podatkowe związane z działalnością gospodarczą, dokumenty dotyczące finansowania pełnomocnika. Wyjaśnił także, że nie posiada, podobnie jak jego żona, prywatnych rachunków bankowych. 3) Wymagane koszty postępowania przed Sadem wynoszą niespełna 10 tys zł. Rozstrzygnięcie podjęte w sprawach III SA/Wa 382/16 i III SA/Wa 383/16 nie może być powielone w niniejszym postępowaniu, ponieważ w okresie późniejszym Sąd uznał zdolność Strony do poniesienia kosztów postępowania (III SA/Wa 1722/16, III SA/Wa 1389/16). Ocena ta, jak wynika z historii postępowania i faktu pokrycia przez Stronę zobowiązań, przy zbliżonej treści deklaracji Strony, okazała się trafna. Nie może skutkować przyznaniem prawa pomocy fakt osiągnięcia przez Stronę straty w chwili zawieszenia działalności w wysokości 100 tys. zł, ponieważ strata jest kategorią wyłącznie księgową i kalkulowaną w określonym momencie. Nie ulega przy tym wątpliwości, że niniejszy spór przed Sądem, w którym wymagany jest wpis od skargi, jest następstwem (efektem) sposobu prowadzenia działalności gospodarczej. Stąd koszt sporu sądowego może wpływać, co najwyżej na wysokość deklarowanej straty, jednakże strata nie może (skutecznie) służyć jako argument determinujący przyznanie prawa pomocy: ocena skutku (możliwej) kwalifikacji (księgowej albo podatkowej) wydatku nie świadczy o niemożności poczynienia wydatku (skutek nie może być przyczyną). Co więcej, z nadesłanych dokumentów rachunkowych wynika, że w (nawet) ostatnich latach Strona uzyskiwała – skromne wprawdzie, lecz przekraczające wysokość kosztów sądowych –przychody, z których regulowała inne wydatki. Jest to uwaga o charakterze drugorzędnym ponieważ spór sądowy związany jest z działalnością prowadzoną jeszcze w 2010 r. Tymczasem tylko w 2016 r. (zadeklarowany) przychód Skarżącego wyniósł 3112775,23 zł, zaś decyzja UKS w sprawie została wydana 29/10/2015 r. W tych okolicznościach deklarowany fakt niezabezpieczenia środków na potrzeby kosztów działalności gospodarczej nie powinien obciążać osób trzecich, w tym – w konsekwencji – innych podatników. Dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy znaczenie ma nie tylko sytuacja finansowa strony na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja we wcześniejszym okresie (postanowienie NSA z dnia 5.06.2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2011 r., I FZ 244/11, postanowienie NSA z dnia 26.02.2013 r., I FZ 26/13, CBOSA). 4) Referendarz podjął ryzyko przyznania – częściowego – prawa pomocy Stronie w wysokości oznaczonej w sentencji wyważając z jednej strony twierdzenia Skarżącego o subiektywnym przekonaniu o jego nienajlepszej sytuacji życiowej złożonym pod groźbą odpowiedzialności karnej, wysokość jego i jego żony stałych dochodów i przychodów , wysokość wydatków ponoszonych na obsługę prawną, zaś z drugiej strony "nieostateczność" takiego rozstrzygnięcia, tj. dysponowanie instrumentem możliwości prawnej cofnięcia prawa pomocy (aliud est facere, aliud est dícere), jak też możliwością zawiadomienia organów ścigania o popełnieniu przestępstwa. Na mocy art. 249 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części. 5) Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., należy zadecydować jak w sentencji.