III SA/Wa 1938/09

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2009 r. [...] w przedmiocie pozostawienia podania bez rozpatrzenia p o s t a n a w i a odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy 1. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych, czyli wpisu i opłaty kancelaryjnej oraz zwrot wydatków i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien uprawdopodobnić okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia, a przede wszystkim - doświadczenia życiowego. 2. K. G., dalej jako skarżący, w piśmie z 16 listopada 2009 r., zakwalifikowanym jako wniosek o przyznanie prawa pomocy, zakwestionował potrzebę uiszczania wpisu od skargi. 3. Referendarz sądowy, pismem z 23 listopada 2009 r., zwrócił się do skarżącego o wskazanie dochodów osiągniętych w 2009 r. przez skarżącego i przez osoby, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, nadesłanie odpisów zeznań podatkowych – strony i tych osób za 2008 r.; nadesłanie odpisów wyciągów z rachunków bankowych i osób wskazanych w punkcie 1 za ostatnie 3 miesiące; wskazanie innych okoliczności, z których może wynikać konieczność przyznania prawa pomocy (ponoszenie przymusowych wydatków, kalkulacja kosztów życia, wskazanie niezbędnych wydatków na poratowanie zdrowia, obowiązek świadczeń alimentacyjnych, należności, do zapłaty których jest zobowiązany – w tym wobec organów państwa oraz inne okoliczności ważne według skarżącego) oraz o nadesłanie wypełnionego formularza PPF. 4. Skarżący, odpowiadając na to wezwanie, poinformował, że jego dochód jest "zerowy". Wskazał, że nie prowadzi działalności rolniczej ze względu na pozbawienie go "działki siedliskowej". Nie ma rachunków bankowych. Nadto poinformował, ze sprawuje "stałą opiekę" nad swoją matką (84 lata), która jest osobą "niezdolną do samodzielnej egzystencji". 5. Strona, w nadesłanym formularzu PPF, zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, ze względu na konieczność całodobowej opieki nad chorą matką. Nie może podjąć jakiejkolwiek pracy ze względu na obowiązki względem matki, na nim ciążące. Skarżący wskazał, że czeka na wydanie "własności budynków", a nakazu płatniczego nie odbiera. Jego matka nic nie posiada, ponieważ wszystko "przekazała na syna K. G. cały swój udział". Strona poinformowała, że wraz z matka, utrzymuje się z emerytury KRUS w wysokości 769,- zł. 6. Referendarz sądowy zauważa, że w postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek wynikających z przepisu, tj. art. 246 p.p.s.a. (postanowienie NSA z 10 stycznia 2008 r. sygn. I FZ 597/07, postanowienie z 16 stycznia 2008 r. sygn. I FZ 515/07, postanowienie z 21 lutego 2008 r. sygn. I FZ 31/08, postanowienie z 9 kwietnia 2008 r. sygn. I FZ 131/08). Referendarz dał wiarę skarżącemu, co do twierdzeń o w y k a z a n y c h źródłach utrzymania i ich wysokości. Wskazuje zarazem, że skarżący nie ustosunkował się, w sposób dokładny, do wszystkich punktów wezwania referendarza sądowego z 23 listopada 2009 r. Referendarz sądowy wskazuje na brak odpisów zeznań podatkowych, kalkulacji kosztów życia i innych wydatków. Sprzeczne przy tym zdają się być twierdzenia skarżącego, z jednej strony o braku jakiegokolwiek majątku, z drugiej strony – nieposiadaniu majątku przez matkę, ponieważ "wszystko przekazał na syna K. G.". Uwagi te nie uniemożliwiają zestawienia zadeklarowanych przez skarżącego środków do zadeklarowanych wydatków. 7. Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) wynika, że stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania, tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, str. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający - tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). 8. Referendarz sądowy wskazuje jednocześnie na fakt, że jedynym wymagalnym kosztem sądowym jest obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100,- zł. Stąd ocena zdolności do ponoszenia kosztów w sprawie ograniczać się będzie jedynie do tej wartości, ponieważ skarżący nie wskazał na okoliczności uniemożliwiające zmianę jego sytuacji płatniczej. Z tego powodu, w sprawie zachodzi sytuacja podobna do tej, która ocenił – w stosunku do skarżącego – Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 2 marca 2009 r. sygn. II Fz 91/09. Z zestawienia zadeklarowanych przez skarżącego wartości, o których wyżej, wynika, że jest on w stanie pokryć koszt wpisu od skargi, ponieważ nie wskazał na okoliczności uniemożliwiające mu to. 9. Odnosząc się do uwag skarżącego odnośnie niemożności podjęcia pracy zarobkowej ze względu na opiekę nad matką, referendarz sądowy wskazuje, że okoliczność ta nie uniemożliwia skarżącemu, przed samym tylko Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, prowadzenia sporów w 130 (!) sprawach. Przy czym aktywność skarżącego nie ogranicza się jedynie do SKO w S., czy Wójta Gminy C., lecz obejmuje zasięgiem większy obszar terytorialny i rzeczowy, także Wojewodę M., Starostę Powiatu S., Prokuratora Generalnego, Ministra Sprawiedliwości, Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Poszczególnych Dyrektorów Oddziałów Agencji, Nadzór Budowlany, Prokuratora Krajowego, Głównego Geodetę Kraju, Prezesa KRUS, Starostę Sokołowskiego, M. o Inspektora Nadzoru Budowlanego, Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz licznych innych podmiotów, których nazwy nie udało się ustalić w trakcie prowadzonego postępowania. 10. Referendarz sądowy wskazuje, ze w każdej wymienionej sprawie, wszczynane były czynności – na koszt Państwa – i prowadzona korespondencja pocztowa. Choćby ze względu na czas, który skarżący przeznacza na sporządzanie skarg i innych pism sądowych, jak też odbiór i wysyłanie korespondencji w przywołanych 130 sprawach, niezależnie, czy zostały one zakończone prawomocnym rozstrzygnięciem, czy nie, referendarz sądowy nie daje wiary skarżącemu w niemożliwość wygospodarowania przez niego czasu na podjęcie pracy zarobkowej. Prawem skarżącego jest kwestionować rozstrzygnięcia wybranych przez niego organów władzy – publicznej i nie tylko - jednakże z tym prawem jest skorelowany obowiązek wygospodarowania środków na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Bezpłatne natomiast co do zasady, w odróżnieniu od postępowań sądowych, jest postępowanie przed Rzecznikiem Praw Obywatelskich. 11. Z tych powodów referendarz sądowy, uznał, na podstawie art.243 § 1, art. 245 § 1, § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., jak w sentencji