III SA/Wa 2020/15

Dnia 4 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi F. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od listopada 2012 r. do grudnia 2013 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie F. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej "Skarżąca" lub "Spółka") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od listopada 2012 r. do grudnia 2013 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 2.000 zł, Skarżąca zwróciła się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wyjaśniła, że od trzech lat nie uzyskała zwrotu nadwyżki VAT, zaś przedłużająca się kontrola spowodowała, że Spółka nie mogła regulować swoich zobowiązań. Skarżąca nie posiada wolnych środków na rachunku i w kasie. Na początku roku wyprzedała majątek w celu uregulowania zaległych zobowiązań. Wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych [...] zł, zaś wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu to 436.199 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca poinformowała, że nie wystawiła żadnej faktury w ciągu ostatnich sześciu miesięcy. Zobowiązania Spółki nie są regulowane. Skarżąca nie ponosi żadnych kosztów, ponieważ wszystkie umowy zostały rozwiązane z powodu braku płatności, korespondencja realizowana jest z zapasów znaczków pocztowych zakupionych w 2012 r. Spółka załączyła wyciągi z rachunków bankowych. Postanowieniem z dnia 23 września 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie Skarżąca podniosła, że w żaden sposób nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Dokonując zaś transakcji wyprzedaży majątku, dokonała transakcji handlowych na rzecz osób fizycznych, nieprowadzących działalności gospodarczej, ewidencjonując transakcje za pomocą kasy fiskalnej. Spółka podkreśliła, że nie ukrywa swoich obrotów, składa terminowo deklaracje i prowadzi obecnie księgowość we własnym zakresie. Zarzut uchylania się od wykonania obowiązku przedłożenia stosownych dokumentów był bezpodstawny, ponieważ nie wystawiając faktur VAT, Spółka nie mogła ich przedstawić. Odnosząc się do kwestii dopłat do Spółki na pokrycie kosztów sądowych Skarżąca zauważyła, że jak wynika z odpowiednich przepisów dopłaty mogą być wnoszone do spółki z o.o. wyłącznie wtedy, kiedy wyraźnie przewiduje to umowa spółki. Umowa spółki Skarżącej nie dopuszcza dopłat, w związku z powyższym referendarz nie może żądać od niej złamania przepisów karno-skarbowych. Skarżąca stwierdziła ponadto, że posiadany przez nią zasób znaczków pocztowych nie przedstawia znacznej wartości. Ponadto ani prokurent, ani protokolant nie pobierają wynagrodzenia z powodu tego, że są wspólnikami Spółki. Zdaniem Spółki, wbrew twierdzeniom referendarza, nie przedstawiła ona twierdzeń ogólnikowo, ale dokładnie - zgodnie z wezwaniem - odpowiedziała na zadane pytania oraz załączyła wszystkie żądane dokumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej "P.p.s.a.", stronie postępowania sądowo-administracyjnego może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć zatem miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z § 2 powołanego przepisu, osobie prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Nałożony przez ustawodawcę na osoby prawne obowiązek wykazania sytuacji finansowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, w orzecznictwie sądów administracyjnych postrzegany jest rygorystycznie, co przejawia się przyjęciem, że stosowanie instytucji prawa pomocy w stosunku do tych podmiotów wymaga - równocześnie z wykazaniem braku niezbędnych środków - także dowiedzenia, że niemożność samodzielnego ponoszenia w ramach kosztów postępowania wynika z przyczyn obiektywnych i nie jest skutkiem zaniechań podmiotów wnioskujących o przyznanie prawa pomocy przy podejmowaniu wszelkich starań w celu zdobycia środków niezbędnych do pokrycia kosztów swojego udziału w sprawie (por. postanowienia NSA: z 19 listopada 2014 r., II OZ 1222/14; z 22 stycznia 2014 r., II OZ 6/14). Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy Skarżąca wskazuje, że w wyniku niezwrócenia jej nadpłaconego podatku od towarów i usług, znalazła się w trudnej sytuacji finansowej. Obecnie nie jest w stanie regulować swoich zobowiązań i realizować celów gospodarczych. Posiada znaczne zadłużenie. Kwoty posiadana na rachunkach bankowych zostały zabezpieczone przez organ podatkowy. W celu zadośćuczynienia zaległym zobowiązaniom musiała również dokonać wyprzedaży majątku. Istotne jednak, co podniesiono również w sprzeciwie, że Skarżąca w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. W ocenie Sądu, o możliwościach płatniczych Spółki świadczy właśnie fakt, że pomimo podnoszonego pogorszenia warunków prowadzenia działalności gospodarczej i pogorszenia się sytuacji finansowej Spółki nie zaprzestała ona prowadzenia działalności gospodarczej oraz nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego. Jak podnosi się w bowiem orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08). Skarżąca słusznie zauważa, że w nauce prawa i judykaturze wskazuje się jedynie na możliwość uzyskania środków na uiszczenie kosztów sądowych w drodze dopłat, o których mowa art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.) Dokonanie dopłat tego rodzaju przez wspólników spółki z pewnością zatem nie jest obligatoryjne stanowiąc wyłącznie jedną z możliwości uzyskania niezbędnych środków. Jak już jednak wskazano, niejako z istoty zasady ponoszenia kosztów sądowych związanych ze swoim udziałem przez strony, wynika obowiązek dowiedzenia, że niemożność samodzielnego ponoszenia w ramach kosztów postępowania wynika z przyczyn obiektywnych i nie jest skutkiem zaniechań podmiotów wnioskujących o przyznanie prawa pomocy. W niniejszym stanie faktycznym Sąd nie ma natomiast wątpliwości, że brak dokonania przedmiotowych dopłat, jednoznacznie na takie zaniechania wskazuje. Sąd dostrzegł przy tym, że umowa Spółki nie zobowiązuje wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Podnieść jednak należy, że przedmiotowa opłata może być przewidziana zarówno w pierwotnej umowie spółki jak i umowie zmienionej. Skorzystanie ze wskazanej drogi pozyskania środków finansowych, w przypadku Skarżącej, będącej spółką z o.o., jest uzależnione wyłącznie od woli dwóch udziałowców, z których jeden pełni funkcję Prezesa Zarządu, a drugi jest prokurentem. Trzeba również podkreślić, że dopłaty, o których mowa, nie są dokonywane z środków należących do spółki, ale z środków własnych wspólników tj. należących do ich majątku osobistego. Skarżąca nie wykazała, że zdobycie funduszy w drodze dopłat od wspólników nie jest możliwe. Tym samym, wskazane przez Skarżąca okoliczności, zdaniem Sądu, nie stanowią przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 P.p.s.a, orzekł, jak w sentencji postanowienia.