III SA/Wa 2032/17

Dnia 25 sierpnia 2017 r. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w sprawie ze skargi T. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący T. G. zwrócił się o zwolnienie od wpisu od skargi. Powołał się na takie okoliczności jak zajęcie w postępowaniu egzekucyjnym wszystkich potencjalnych źródeł dochodu oraz konta. Podał, iż zamieszkuje wraz z żoną i dwójką dzieci. Do majątku zaliczył obciążone kredytem mieszkanie oraz motocykl. Zaznaczył, iż z żoną posiada rozdzielność majątkową. Jako źródło utrzymania wskazał wynagrodzenie wynoszące 3.000 zł. Wśród wydatków wymienił natomiast kredyt hipoteczny (rata 4.000 zł), czynsz (1.200 zł), inne wydatki (1.000 zł). W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący przesłał zeznania podatkowe, wydruk z księgi wieczystej, dokumenty dotyczące postępowania egzekucyjnego, zaświadczenie o wynagrodzeniu, harmonogram spłaty kredytu, dokumenty obrazujące wydatki, umowę o ustanowieniu rozdzielności majątkowej i podziale majątku wspólnego. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do Sądu osobom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Stosownie do art. 252 § 1 P.p.s.a., osoba wnioskująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana podać we wniosku "dokładne dane" obrazujące jej sytuację rodzinną i majątkową. Jeżeli oświadczenie zawarte w tym wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Jak to już wskazano przedstawione przez stronę informacje powinny być, jak stanowi wprost art. 252 § 1 P.p.s.a., dokładne, a zatem od strony wymagana jest w tym względzie należyta staranność. Informacje te powinny więc być konkretne i na tyle szczegółowe, by w sposób wyczerpujący obrazowały sytuację majątkową i rodzinną strony. W ocenie referendarza sądowego Skarżący warunku tego nie spełnił. Nie przedstawił bowiem kompletnych dokumentów, czym uniemożliwił odtworzenie swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Przede wszystkim nie jest znana pełna sytuacja materialna żony Skarżącego. Pominął on milczeniem fakt, że zarządzeniem referendarza sądowego został wezwany do nadesłania jej zeznania podatkowego za 2016 r., wyciągów bankowych oraz wskazania i udokumentowania jej źródeł dochodu. Tymczasem nie można zapominać, że wysokość dochodów żony wpływa na ocenę możliwości płatniczych Skarżącego. Skoro twierdzi on, iż obecnie potrzebuje pomocy w realizacji swoich praw (w tym przypadku w postaci zwolnienia od wpisu od skargi), to konieczna jest ocena, czy pomoc udzielana przez żonę nie wystarczy dla zabezpieczenia tej potrzeby. Dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy żony Skarżący nie jest w stanie opłacić tego wpisu bez uszczerbku utrzymania koniecznego rodziny, pozwalałoby rozstrzygnąć o przyznaniu pomocy z budżetu państwa. Nie zmienia tego istniejąca między małżonkami rozdzielność majątkowa. W orzecznictwie wielokrotnie bowiem akcentowano, iż małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy. Obowiązek ten wygasa dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 k.r.o.) i sądowego orzeczenia separacji (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 614 § 3 k.r.o.). Bez względu zatem na fakt pozostawania w ustroju rozdzielności majątkowej, okoliczność pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 k.r.o., skutkuje tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków (por. postanowienia NSA z: 17 stycznia 2017 r., II FZ 989/16; 15 lipca 2015 r., II FZ 568/15 i przywołane tam orzeczenie). Niewykluczone, iż ujawnienie sytuacji materialnej żony pozwoliłoby znaleźć wytłumaczenie dla źródła, z którego Skarżący finansuje różnicę między zadeklarowanym dochodem w wysokości 3.000 zł a ponoszonymi przezeń wydatkami. Wydatki te wyliczył on mianowicie na kwotę 6.200 zł i wskazał, iż składają się na nie: rata kredytu (4.000 zł), czynsz (1.200 zł) oraz inne (1.000 zł). Z powyższego wynika zatem jednoznacznie, że kwota wydatków przewyższa kwotę dochodu. Wątpliwości pojawiają się także w kwestii miejsca zamieszkania Skarżącego. Z jednej bowiem strony do kosztów utrzymania zaliczył wydatki związane z jedynym składnikiem swojego majątku, jakim jest lokal mieszkalny przy ul. Grójeckiej w Warszawie, z drugiej zaś jako miejsce zamieszkania wskazał nieruchomość położoną w Komorowie przy ul. Jaspisowej (do której zresztą przysługuje mu służebność osobista). Nadto Skarżący nie nadesłał wyciągów z rachunków bankowych. Poprzestał jedynie na przedłożeniu datowanych na czerwiec br. zawiadomień o ich zajęciu. Uniemożliwił tym samym analizę operacji dokonywanych na tych rachunkach w okresie poprzedzającym to zajęcie, a w efekcie ocenę zdolności do dysponowania zgromadzonymi w tym czasie środkami finansowymi. W orzecznictwie wielokrotnie bowiem podkreślano, iż to wnioskodawca w pierwszej kolejności powinien sam podjąć próbę zabezpieczenia stosownych środków na opłacenie kosztów sądowych, czyli właściwie zaplanować wydatki i poczynić oszczędności do granic zabezpieczenia utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (por. postanowienie NSA z 20 kwietnia 2017 r., I FZ 69/17). Skarżący nie ujawnił także jakiego rzędu przychody uzyskał w I półroczu 2017 r. z racji uczestnictwa w spółce komandytowej. Nie można również zapominać, że Skarżący ponosi koszty wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Jakkolwiek nie podał jego wysokości (nie wskazał też jakoby obowiązek ten na nim nie ciążył) niemniej – jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z 13 czerwca 2017 r. (III SA/Wa 1047/17) sam fakt ponoszenia przez stronę kosztów zastępstwa procesowego przez profesjonalnego pełnomocnika, świadczy o posiadaniu przez nią możliwości płatniczych na pokrycie kosztów postępowania. Z tych wszystkich względów uznać należało, iż Skarżący nie wykazał, że jego wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.