III SA/Wa 209/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 marca 2014 r. po rozpoznaniu wniosku E. sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2013 r., Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 r. p o s t a n a w i a 1. zwolnić spółkę od wpisu od skargi powyżej kwoty 500 zł; 2. odmówić spółce przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie; E. sp. z o.o., dalej jako strona lub spółka, wnioskiem z 24 lutego 2014 r., a następnie, w wykonaniu wezwania referendarza sądowego, wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPPr z 11 marca 2014 r. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych (rubryka 4). W uzasadnieniu wskazała na to, że: - spółka dokonała sprzedaży przedmiotu aportu, tj nieruchomości obciążonej wpisami hipotecznymi a całość ceny sprzedaży została przeznaczona na spłatę długu rzeczowego; - udziałowcy spółki nie mają możliwości wniesiona dopłat; - jeden z udziałowców strony ogłosił upadłość; - strona nie posiada środków na pokrycie wpisu od skargi; - strona, jako spółka celowa, nie jest upoważniona do prowadzenia innej działalności gospodarczej i nie prowadzi jej; - nie posiada żadnych środków trwałych, oszczędności, zasobów. W piśmie z 24 lutego 2014 r. poinformowała nadto, że wpis sądowy w sporze przed sadem powszechnym o unieważnienie umowy sprzedaży uiścił udziałowiec spółki. W piśmie z 24 lutego 2014 r. "oświadczenie zarządu" poinformowano, że środki uzyskane ze sprzedaży 21 marca 2007 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu wraz z budynkami zostały w całości przekazane na spłatę długu rzeczowego, a sposób rozliczenia przychodów związany z tą transakcją jest przedmiotem skargi do WSA Warszawa. Dlatego spółka nie posiada żadnych środków. Strona przekazała Bilans oraz Rachunek Zysków i Strat za 2007 r., za 2012 r., Bilans za 2013 r., odpis z KRS, Postanowienie z [...] lutego 2011 r. [...] , sprawozdanie zarządu za 2007 r. i za 2012 r. W piśmie z 11 marca 2014 r. spółka poinformowała, że bilans, RZiS, zestawienie przychodów i rozchodów spółki za ostatni rok obrotowy, zestawienia faktur VAT, należności i zobowiązań, zeznania CIT nie mogą zostać nadesłane z uwagi na zajęcie ich przez funkcjonariuszy CBA. Oświadczyła zarazem, ze w 2013 . nie generowała żadnych przychodów ze sprzedaży oraz kosztów związanych z działalnością w 2013 r. Nadto spółka oświadczyła, ze nie posiada żadnego rachunku bankowego a jej działalność ogranicza się do uczestnictwa w postępowaniu podatkowym. Nie posiada żadnych nieruchomości. Koszty bieżącej działalności w wysokości do 500 zł miesięcznie (wynajem biura, korespondencja) są pokrywane przez udziałowca spółki. Do pisma spółka załączyła postanowienie o żądaniu wydania rzeczy, o przeszukaniu, zażalenie na postanowienie o przeszukaniu wraz z dowodem nadania, deklaracje VAT Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, o który strona zwraca się w sprawie - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, jeśli strona wykaże, że nie ma jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania. Analiza orzeczeń sądów administracyjnych prowadzi do konstatacji, że podstawowym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2009 r. II OZ 140/09). Wpis od skargi, czyli jedyny koszt sądowy wymagany na obecnym etapie postępowania, wynosi w sprawie ok. 7679,- zł. Do tej wielkości należy zatem odnieść zdolność strony do wygospodarowania środków finansowych i przesłanki zastosowania prawa pomocy. Należy zauważyć, że udzielenie stronie prawa pomocy, jako forma dofinansowania z budżetu państwa, powinno mieć miejsce w wyjątkowych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (zob. np. postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2009 r. I FZ 130/09, jak i z dnia 10 stycznia 2005 r. FZ 478/04). Warunkiem przyznania prawa pomocy jest należyte wykazanie sytuacji majątkowej i finansowej spółki. W ocenie referendarza sądowego, chociaż spółka nie przedstawiła pełnej informacji o swojej sytuacji finansowej – ograniczając się do deklaracji nt okoliczności świadczących o niekorzystnej sytuacji finansowej spółki. W szczególności, fakt zajęcia części dokumentacji (część jednak spółka złożyła) nie uniemożliwiał jej skorzystania z możliwości uzyskania kopii (chociażby kopii zeznań CIT z organów podatkowych). Także z nadesłanego bilansu za 2013 r. wynika, ze spółka dysponuje należnościami od innych podmiotów w kwocie umożliwiających jej zgromadzenie środków na potrzeby postępowania sądowego: choćby w drodze zobowiązań. Mając jednak na uwadze fakt, że natychmiastowe zgromadzenie (w terminie siedmiu dni) środków na poczet postępowania sądowego, w braku prowadzenia normalnej działalności gospodarczej – co zostało wykazane wartościami z deklaracji VAT oraz oświadczeniami spółki o braku rachunku bankowego złożonymi pod rygorem odpowiedzialności karnej – może napotykać trudności, referendarz zadecydował o przyznaniu prawa pomocy w wysokości określonej w sentencji. Tym samym zagwarantował stronie dostęp do Sadu, bez zbytniej zwłoki, o jakim mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Określając rozmiar zwolnienia referendarz sądowy miał na uwadze zadeklarowany (choć niewykazany przez stronę) zakres pomocy (dopłat?) udzielanej jej przez udziałowca ponoszącego koszty bieżącego funkcjonowania spółki nieprowadzącej działalności gospodarczej. Zarazem referendarz sądowy wskazuje, że inne wydatki spółki nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi, do których zaliczają się należności z tytułu kosztów sądowych. Z uwagi na brak dokumentacji, na tym etapie w części usprawiedliwiony, w sprawie nie były oceniane zagadnienia związane z należytym planowaniem wydatków i uwzględnienia kosztów związanych z postępowaniem sądowym (podobnie postanowienie SA w Gdańsku z dnia 9 lipca 1992 r. I ACZ 393/92 wokanda 1993/2/32cz postanowienie NSA z 25 maja 2006 r. II FZ 295/06, z 13 stycznia 2006 II Oz 1439/05 czy z 28 marca 2013 r II FZ 30/13), jak też przestrzeganie przez stronę (podmiot gospodarczy) reguł zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie (zob. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r.; GZ 71/04; ONSAiWSA 2005/1/8 czy postanowienie z 23 kwietnia .2013 r. II FZ 227/13 CBOSA).. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.