III SA/Wa 2110/09

WyrokWSA w Warszawie2010-04-30

Skład orzekający: Barbara Kołodziejczak-Osetek, Jerzy Płusa, Marek Kraus

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki z tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, odsetki za zwłokę od tej należności oraz koszty egzekucyjne, na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale I FPS 2/09 stwierdził, że dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług, będące sankcją administracyjną za nieprawidłowe naliczenie podatku, nie stanowi zaległości podatkowej w rozumieniu art. 116 § 1 w zw. z art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej. W związku z tym, odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o. na podstawie tego przepisu nie obejmuje dodatkowego zobowiązania podatkowego, odsetek za zwłokę od tej należności ani kosztów egzekucyjnych.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki L. Z. za zaległości podatkowe spółki z tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego w VAT, odsetek i kosztów egzekucyjnych. Organ pierwszej instancji orzekł o odpowiedzialności L. Z., a decyzję tę utrzymał w mocy Dyrektor Izby Skarbowej. Skarżący kwestionował swoją odpowiedzialność, podnosząc m.in. że nie był członkiem zarządu w momencie powstania zaległości, organ zaniechał dochodzenia wierzytelności spółki, a egzekucja nie była bezskuteczna. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2009 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. Stwierdził, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości. Zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz L. Z. kwotę 740 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Płusa (spr.), Sędzia WSA Marek Kraus, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi L. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 i 2004 roku oraz z tytułu kosztów egzekucyjnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz L. Z. kwotę 740 zł (siedemset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] października 2008 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. na podstawie art. 107 § 1 i 2 pkt 2 i 4, art. 108 § 1 i 2 pkt 1, art. 109 § 2 pkt 1, art. 116 § 1 i 2 i art. 207 Ordynacji podatkowej, orzekł o odpowiedzialności podatkowej L. Z. - zwanego dalej "Skarżącym", jako członka zarządu P. sp. z o. o. - zwanej dalej "Spółką", za zaległości podatkowe Spółki z tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za sierpień 2003 r., listopad 2003 r. i marzec 2004 r. w łącznej kwocie 961.166 zł wraz z odsetkami za zwłokę od tych zaległości w łącznej kwocie 121.488 zł oraz kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie 60.151,15 zł. Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, w którym wnosił o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie, ponieważ w momencie powstania zaległości podatkowej z tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego ustalonego decyzją Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] października 2007 r. nie był już członkiem zarządu Spółki. Ponadto Skarżący podniósł, że: - w stosunku do Spółki nadal prowadzone jest postępowanie egzekucyjne i nie zostało wydane postanowienie o jego umorzeniu; - w trakcie postępowania egzekucyjnego były zarząd Spółki wskazał mienie Spółki, z którego egzekucja umożliwiła ściągnięcie znacznej części zaległości podatkowych; - organ podatkowy zaniechał dochodzenia w trybie egzekucji wskazanych przez Skarżącego w piśmie z dnia 16 maja 2005 r. wierzytelności należnych Spółce od jej kontrahentów; - odpowiedzialność osoby trzeciej ma charakter wyjątkowy; - z uwagi na brak zdefiniowania, użytego w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, pojęcia "znacznej części zaległości podatkowych", oczywistym jest, iż wskazanie majątku umożliwiającego wpłatę części podatku oraz łączne wskazanie wierzytelności należnych na kwotę 451.986,53 zł czyni zasadnym odstąpienie od orzekania o jego odpowiedzialności; - w czasie, gdy pełnił funkcję członka zarządu, co miało miejsce do dnia 30 czerwca 2005 r., nie było podstaw do zgłaszania wniosku o upadłość lub postępowanie układowe; - organ podatkowy pierwszej instancji w toku postępowania pominął ustanowionego przez Skarżącego pełnomocnika; - wszczęte postępowanie podatkowe w zakresie podatku od towarów i usług w odniesieniu do Spółki zakończyło się umorzeniem postępowania w sprawie. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] września 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał m.in., że decyzją z dnia 1 marca 2007 r. stwierdził nieważność decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] lipca 2006 r. umarzającej postępowanie prowadzone wobec Spółki w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące okresu od stycznia 2002 r. do marca 2004 r. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania podatkowego, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. wydał w dniu [...] października 2007 r. decyzję, w której m.in. ustalił Spółce dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za sierpień i listopad 2003 r. oraz marzec 2004 r. Od decyzji tej zostało złożone odwołanie, po rozpatrzeniu którego decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy powyższą decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. Skarga na decyzję organu odwoławczego została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 406/08. Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy stwierdził, iż nie zasługuje na uwzględnienie podnoszony przez Skarżącego argument, że wszczęte wobec Spółki postępowanie podatkowe w zakresie podatku od towarów i usług zakończyło się umorzeniem postępowania w sprawie. Następnie Dyrektor Izby Skarbowej przytaczając treść art. 116 Ordynacji podatkowej wyjaśnił, iż ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, że Skarżący uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia 30 czerwca 2005 r. został odwołany z funkcji członka zarządu Spółki. Z kserokopii dołączonego do akt sprawy odpisu zupełnego KRS dotyczącego Spółki wynika także, iż Skarżący pełnił funkcję członka zarządu tej Spółki od dnia 17 sierpnia 2001 r. W związku z powyższym, organ odwoławczy wskazał, że Skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki w okresach, których dotyczy sporna decyzja, a zatem niezasadne jest jego twierdzenie o braku podstaw do orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług z tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego z uwagi na fakt, że decyzja ustalająca to zobowiązanie została wydana i doręczona Spółce już po odwołaniu Skarżącego z funkcji członka jej zarządu. Bezsporne jest bowiem, iż zaległość podatkowa wynikająca z powołanej wyżej decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] października 2007 r. dotyczy określenia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2002 r., 2003 r. i styczeń - marzec 2004 r. oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego. Wobec powyższego, koniecznym było wydanie wobec Skarżącego decyzji o odpowiedzialności podatkowej z tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za sierpień 2003 r., listopad 2003 r. i marzec 2004 r. wraz z odsetkami od tych zaległości i kosztami postępowania egzekucyjnego. Po pierwsze bowiem, dodatkowe zobowiązanie podatkowe z punktu widzenia swojej konstrukcji niewątpliwie stanowi zobowiązanie podatkowe. Zobowiązanie podatkowe wynika z obowiązku podatkowego. Obowiązek podatkowy powstaje w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawach podatkowych. Najogólniej rzecz biorąc, zdarzenie to stanowi przedmiot podatku. Zatem obowiązek podatkowy w dodatkowym zobowiązaniu podatkowym powstaje w związku z zaistnieniem nieprawidłowości w deklaracjach podatkowych, co oznacza, że przedmiotem podatku jest zachowanie podatnika polegające na dopuszczeniu do powstania nieprawidłowości w rozliczeniu podatku od towarów i usług za określone miesiące. Po drugie, zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług powstaje z chwilą zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa o podatku od towarów i usług wiąże powstanie takiego zobowiązania (art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej). W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, decyzja dotycząca dodatkowego zobowiązania podatkowego nie ma charakteru samoistnej decyzji podatkowej, lecz jest ona decyzją subsydiarną względem decyzji określającej zobowiązanie podatkowe. Możliwość i obowiązek wydania decyzji dotyczącej dodatkowego zobowiązania podatkowego aktualizuje się zawsze dopiero z chwilą wydania decyzji określającej zobowiązanie podatkowe. Dodatkowe zobowiązanie podatkowe związane jest zatem ściśle z zaniżeniem należnego zobowiązania podatkowego lub zawyżeniem zwrotu różnicy lub zwrotu podatku naliczonego za dany okres rozliczeniowy i odpowiada ustawowo określonej procentowo wysokości tego zaniżenia lub zawyżenia. Subsydiarny charakter decyzji ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe wyklucza, zdaniem organu odwoławczego, oderwanie jej od samego zobowiązania podatkowego za poszczególne miesiące, które w rozpatrywanej sprawie powstało w sierpniu 2003 r., w listopadzie 2003 r. i w marcu 2004 r. Tym samym, konieczne jest skierowanie decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej do członka zarządu określonej spółki, który pełnił tę funkcje w okresie, kiedy powstały nieprawidłowości w rozliczeniu podatku od towarów i usług. Według Dyrektora Izby Skarbowej, przesłanka uzasadniająca złożenie wniosku o upadłość Spółki wystąpiła znacznie wcześniej, niż powstały zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług objęte zaskarżoną decyzją. Przesłanka do zgłoszenia wniosku o upadłość wystąpiła już w 2002 r. Powyższe Dyrektor Izby Skarbowej wywiódł z załączonego do akt sprawy bilansu Spółki sporządzonego za okres od dnia 1 stycznia 2003 r. (który też odzwierciedla finanse Spółki na dzień 31 grudnia 2002 r.) do dnia 31 grudnia 2003 r., przy uwzględnieniu kwot zaległości podatkowych za 2002 r. wynikających z ostatecznej decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] października 2007 r. w podatku od towarów i usług za styczeń - listopad 2002 r., które łącznie wyniosły 10.938.220 zł, a także z rachunku zysków i strat za ten rok. Odnosząc się do zarzutu Skarżącego, iż istnieje obowiązek wszczęcia i formalnego przeprowadzenia egzekucji, co oznacza w konsekwencji konieczność stwierdzenia jej bezskuteczności w sposób formalny, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, iż w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, organy obowiązane są co prawda udowodnić bezskuteczność egzekucji z majątku spółki (podatnika), niemniej uczynić to mogą za pomocą wszelkich dowodów, które okoliczność tę mogą potwierdzić. Warunkiem koniecznym (przesłanką pozytywną) podjęcia orzeczenia w trybie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej jest całkowita lub częściowa bezskuteczność egzekucji do majątku spółki, którą to okoliczność organy podatkowe władne są wykazać za pomocą wszelkich dowodów potwierdzających fakt niemożności zaspokojenia całości bądź części publicznoprawnych roszczeń Skarbu Państwa. Wymóg formalnego stwierdzenia bezskuteczności egzekucji administracyjnej nie znajduje umocowania w treści obowiązującego prawa. W niniejszej sprawie, zdaniem organu odwoławczego, zaistniała również przesłanka niezbędna do wydania decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki, którą jest wykazanie przez organ podatkowy, że prowadzona przeciwko spółce egzekucja nie przyczyniła się do pokrycia zaległości podatkowych w całości lub w znacznej części, a strona z kolei nie wykazała istnienia majątku spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Dyrektor Izby Skarbowej nie zgodził się z zarzutem Skarżącego, że organ egzekucyjny zaniechał dochodzenia w trybie egzekucji wskazanych przez Skarżącego wierzytelności należnych Spółce od jej kontrahentów. Na poparcie tego stanowiska przytoczył szczegółowo podejmowane w tym zakresie działania przez organ pierwszej instancji. Według organu odwoławczego, niezasadne jest więc domaganie się przez Skarżącego odstąpienia od orzekania o jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki z tej racji, iż wykazał on majątek Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części, przez co rozumiał wierzytelności należne od kontrahentów Spółki w kwocie 451.986,53 zł, bowiem w wyniku egzekucji Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w R. udało się uzyskać od podmiotów wskazanych przez Skarżącego jedynie kwotę 94.448,44 zł. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, nie zasługuje również na uwzględnienie podnoszony przez Skarżącego zarzut, że organ podatkowy pierwszej instancji w toku postępowania pominął ustanowionego przez Skarżącego pełnomocnika, ponieważ z art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej wynika obowiązek dołączenia do akt konkretnego postępowania oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. Z akt niniejszej sprawy wynika, że organ pierwszej instancji wezwał Skarżącego do dołączenia do akt sprawy takiego dokumentu, jednakże Skarżący tego nie uczynił. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze z dnia 20 października 2009 r. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2009 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. W ocenie Skarżącego, brak jest bowiem podstaw do przeniesienia na niego odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki z tej racji, iż w dacie powstania obowiązku podatkowego nie był on członkiem zarządu Spółki. Ponadto przed organem podatkowym pominięto pełnomocnika reprezentującego Skarżącego, a także nie istniały powody do uznania zasadności przeniesienia odpowiedzialności na Skarżącego w świetle art. 116 Ordynacji podatkowej. Uzasadniając powyższe Skarżący podniósł, że decyzja dotycząca powstania zobowiązania podatkowego VAT ma charakter konstytutywny, tj. zobowiązanie to powstaje na skutek wydania orzeczenia przez organ podatkowy. Oznacza to, że początkiem jego bytu jest data doręczenia decyzji określającej zobowiązanie w podatku VAT za poszczególne miesiące. Tym samym, obowiązek podatkowy powstaje po wydaniu decyzji, a zobowiązanie podatkowe staje się wymagalne w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Zaległość podatkowa powstaje od pierwszego dnia po upływie wskazanego 14-dniowego terminu do uiszczenia podatku. Zatem mając na względzie, iż Skarżący przestał pełnić funkcję w zarządzie Spółki w czerwcu 2005 r. oczywistym jest brak odpowiedzialności za zaległości podatkowe powstałe w 2008 r. Skarżący wskazał także, iż w stosunku do Spółki nadal prowadzone jest postępowanie egzekucyjne i nie zostało ono zakończone, co sprawia, że orzekanie o odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania Spółki jest przedwczesne i nieuzasadnione. Według dominującego stanowiska w tym zakresie, bezskuteczność egzekucji wymaga formalnego stwierdzenia, po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego, w formie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Skarżący dodał, iż w trakcie postępowania egzekucyjnego były zarząd Spółki wskazał mienie Spółki, z którego egzekucja umożliwiła ściągnięcie znacznej części zaległości podatkowych, jednakże organ podatkowy zaniechał ściągania pozostałych należności wskazanych przez zarząd, których kwota przekraczała poziom zaległości podatkowych Spółki. Skarżący podkreślił, że odpowiedzialność osoby trzeciej za cudze zobowiązania ma charakter wyjątkowy i może wynikać z mocy konkretnego przepisu ustawy, który musi być interpretowany zawężająco. Dlatego też, wobec braku zdefiniowania pojęcia "znacznej części zaległości podatkowych" oczywistym jest, iż wskazanie majątku umożliwiającego wpłatę części podatku oraz łączne wskazanie wierzytelności należnych na kwotę 451.986,53 zł, jest niewątpliwie znaczną częścią zaległości podatkowych wskazanych w decyzji. Skarżący zauważył ponadto, że w czasie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu Spółki, tj. do dnia 30 czerwca 2005 r. nie było podstaw do zgłaszania wniosku o upadłość lub postępowanie układowe. Tym samym, brak zgłoszenia wniosku do sądu nie był spowodowany winą członka zarządu, co zgodnie z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) Ordynacji podatkowej, nie daje podstaw do przenoszenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe. Istotne jest również, że postępowanie podatkowe dotyczące podatku od towarów i usług zakończyło się jego umorzeniem we wrześniu 2006 r. i uznano prawidłowość rozliczeń podatkowych w tym zakresie. Według Skarżącego, organ podatkowy nie powiadomił go o możliwości wglądu do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Pełnomocnik Skarżącego nie miał możliwości zapoznania się z materiałem opisanym w uzasadnieniu decyzji, gdyż nie został poinformowany o toczącym się postępowaniu i to mimo złożenia pełnomocnictwa w [...] Urzędzie Skarbowym w R. Pełnomocnik Skarżącego oczekiwał więc na postanowienie wydane zgodnie z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż wcześniej żadnych dokumentów w sprawie nie zgromadzono. Pełnomocnik nie wiedział też o rozpoczęciu postępowania w sprawie przeniesienia odpowiedzialności. Dlatego też bezsporne jest naruszenie zasad postępowania, gdyż pełnomocnik Skarżącego nie ze swojej winy, nie miał możliwości wglądu w materiał zgromadzony i wykorzystany do wydania decyzji, ani też nie uczestniczył w postępowaniu. Niezależnie od powyższego, Skarżący stwierdził, że w sprawie dotyczącej zobowiązania w podatku od towarów i usług nastąpić powinno wznowienie postępowania, zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 317/08. Wyrok ten oznacza, iż całość postępowania dotyczącego wymiaru podatku od towarów i usług dla Spółki jest nieważna, gdyż oparta została o decyzję wyeliminowaną z obrotu prawnego. Bezpodstawność działania Dyrektora Izby Skarbowej w W. została też potwierdzona w kolejnym wyroku WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 402/09, gdzie kolejny raz wskazano na zasadność wznowienia postępowania dotyczącego podatku od towarów i usług, gdyż nie doręczono Spółce decyzji o stwierdzeniu nieważności rozstrzygnięcia umarzającego postępowanie dotyczące podatku od towarów i usług za lata 2002-2004. Tak więc oczywistym jest, że w obrocie prawnym nie funkcjonuje decyzja o nieważności umorzenia postępowania dotyczącego podatku od towarów i usług, a więc nie istnieją kolejne decyzje wymiarowe, co dalej oznacza, że brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do przeniesienia odpowiedzialności na członków zarządu Spółki. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargę należało uwzględnić. W myśl art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Bezsporne w sprawie jest to, iż decyzją, która została utrzymana w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej, organ pierwszej instancji orzekł o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego za zaległości Spółki z tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi. Wskazać zatem należy na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2009 r. I FPS 2/09. W uchwale tej NSA stwierdził m.in., że dodatkowa należność podatkowa - w rozumieniu przepisów art. 27 ustawy o VAT z 1993 r. oraz art. 109 ustawy o VAT z 2004 r. - tylko nominalnie jest podatkiem, a w istocie sankcją administracyjną. Nie ciąży ona bowiem na podatniku z tytułu sprzedaży towarów lub odpłatnego świadczenia usług albo prowadzenia innej działalności gospodarczej, lecz nakładana jest na podatnika za nieprawidłowe naliczenie podatku. Przepisy te ustanawiają sankcję za naruszenie kluczowego dla konstrukcji podatku od towarów i usług obowiązku ewidencyjnego. Dodatkowy obowiązek podatkowy (sankcja) powstający w związku z uchybieniem powinności ewidencyjnej dotyczy sytuacji, gdy podatnik uchybił swej powinności polegającej na regularnym składaniu rzetelnej deklaracji podatkowej VAT-7. Podstawowym celem tej powinności jest zapewnienie równości i powszechności podatku (art. 32 w związku z art. 84 Konstytucji). Dodatkowe zobowiązanie podatkowe jest zatem obligatoryjną sankcją administracyjną za złożenie nierzetelnej deklaracji podatkowej. Zastosowanie sankcji jest zaś koniecznym następstwem naruszenia przez podatnika określonych przez ustawę obowiązków ewidencyjnych. Nie bez znaczenia jest fakt, że samo funkcjonowanie podatku od towarów i usług jest oparte na fundamencie samoobliczenia i "sprawności ewidencyjnej" podatników. Każde zatem zakłócenie tej sprawności, nawet gdy nie prowadzi do realnego uszczuplenia należności podatkowych państwa, stanowi przeszkodę w sprawnym funkcjonowaniu tego podatku. W konkluzji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że dodatkowe zobowiązanie podatkowe niezapłacone w terminie płatności przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością nie stanowi zaległości podatkowej w rozumieniu art. 116 § 1 w zw. z art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej, za którą odpowiada członek zarządu takiej spółki. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela w pełni zasadność powyższego stanowiska oraz przytoczonej w uchwale na jego poparcie argumentacji. Skoro więc określona w art. 116 Ordynacji podatkowej odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o. nie obejmuje ustalonego wobec takiej spółki dodatkowego zobowiązania podatkowego, odpowiedzialność ta nie obejmuje także odsetek za zwłokę od tej należności oraz kosztów egzekucyjnych związanych z jej przymusowym dochodzeniem. Stwierdzić zatem należy, iż zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. z podanych wyżej powodów narusza art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Wobec powyższego, badanie zasadności pozostałych zarzutów podniesionych w skardze nie było już celowe ani konieczne. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło