III SA/Wa 2145/11

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 września 2011 r. po rozpoznaniu wniosku W. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi W.S. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w W. – Ministra Finansów z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...] w przedmiocie skargi na interpretację indywidualną w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych p o s t a n a w i a 1. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego 2. zwolnić stronę skarżąca od kosztów sądowych w sprawie 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i może nastąpić wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r sygn. II OZ 209/05), jak też samodzielne układanie stosunków z pełnomocnikiem. Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy, powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. 2) P. K., dalej jako skarżący, w formularzu PPF z 9 sierpnia 2011 r., zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu poinformował o przebiegu postępowania i odczuciach nt prowadzonego postępowania i rozstrzygnięć, jak też sposobie przestrzegania standardów prawa w Polsce. Wskazał, że: - prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żona, matka, ojcem i czwórka swoich dzieci (ur. 1996 – 2007 r.); - posiada dom o powierzchni 200 m.kw. i nieruchomość rolną o pow. 10,8845 ha; - dochód miesięczny brutto gospodarstwa domowego z tytułu emerytur rolniczych rodziców i zasiłków na dzieci wynosi 2219,52 zł brutto. Dołączył zaświadczenie z US o wysokości dochodu uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym Sygn. akt III SA/Wa 2145/11 okres zasiłkowy podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych. 3) Skarżący, wykonując wezwanie referendarza sądowego z 10 sierpnia 2011 r., oświadczył, że: - gospodarstwo rolne nie przyniosło w latach 2009-2011 r. żadnego dochodu, lecz służyło wyłącznie do zaspokajania potrzeb rodziny, podobnie jak las o powierzchni 1,6 ha; - nie posiada rachunków bankowych, dewizowych, kosztowności; - wskazana w zaświadczeniach dochodowość gospodarstwa jest przyjmowana przez urząd do naliczania podatku rolnego, a nie jest dochodowością rzeczywistą; - ustalony przez GOPS dochód dla gospodarstwa rolnego nie jest dochodem w pieniądzu, lecz dochodem po przeliczeniu uzyskanych plonów; - skarżący doznał uszczerbku w wyniku pracy na roli, co łączy się z kosztownym leczeniem i rehabilitacją. Do pisma z 24 sierpnia 2011 r. skarżący dołączył kopie opłat za energię elektryczna, zeznanie podatkowe rodziców za 2010 r., zaświadczenie z US o dochodzie skarżącego i zony, kartę informacyjna ze Szpitalnego Oddziału Ratunkowego i zwolnienie lekarskie, zaświadczenie z UG K., UMiG R., decyzję o przyznaniu zasiłków na dzieci, kopie odcinka emerytury rodziców. 4) Referendarz sądowy dał wiarę twierdzeniom strony skarżącej, zawartym w treści formularza PPF, o braku wolnych środków finansowych, a niezależnie od tego zweryfikował sytuację majątkową i życiową, w której strona znajduje się. . Badając zdolność strony skarżącej do ponoszenia kosztów postępowania, referendarz sądowy ma na uwadze tak wydatki związane z codzienną egzystencją, jak wydatki ponoszone podczas edukacji dzieci. Nie bez znaczenia dla oceny sytuacji majątkowej strony jest także konieczność poczynienia przez nią nakładów na poratowanie zdrowia, jak też szczególna troska o zdrowie starszych członków rodziny. 5) Referendarz sądowy wskazuje, że wysokość minimum socjalnego na 1 osobę, wynosi w 2010 r. ok. 900,- zł (http://www.ipiss.com.pl). Za minimum socjalne należy rozumieć wskaźnik określający koszty utrzymania gospodarstw domowych z uwzględnieniem dóbr służących do zaspokojenia potrzeb bytowo-konsumpcyjnych na takim poziomie, że składniki te wystarczają nie tylko dla podtrzymania życia (ten wskaźnik jest określany jako minimum egzystencji), lecz także dla posiadania i wychowania dzieci oraz dla utrzymania Sygn. akt III SA/Wa 2145/11 minimum więzi społecznych. Kwota uzyskiwanego przychodu, podzielona przez ilość członków gospodarstwa domowego, daje wysokość minimum socjalnego. Badając sytuację majątkową i płatniczą strony, referendarz sądowy ma na uwadze to, że skarżący dysponuje przychodami w naturze z gospodarstwa rolnego i lasu, czym należy miarkować wysokość wydatków na koszyk dóbr zaliczających się do minimum socjalnego. Nadto, wskazana kwota minimum socjalnego może nie być adekwatnym miernikiem możliwości płatniczych skarżącego, skoro ponosił on wysokie koszty stałe związane z poratowaniem zdrowia, uraz – jak wynika z karty informacyjnej SOR – ograniczył jego możliwości świadczenia pracy. Niesporne przy tym jest już w orzecznictwie, że przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie należy brać pod uwagę, oprócz kryterium materialnego jakim jest brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, kryteria nie wymienione w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj.: gwarancje procesowe z art. 6 i 134 § 1 P.p.s.a. oraz brak w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi przymusu adwokackiego (por postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1516/04; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 274/08, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2008 r., II GZ 79/08). 6) Rozważając kwestię wydatków, które skarżący zobowiązany byłby ponieść na wynagrodzenie – najniższe choćby – pełnomocnika, należy zauważyć, że już zestawienie wysokości posiadanych przez stronę środków pieniężnych brutto z możliwymi należnościami z tytułu postępowania, tj. kosztami opłat kancelaryjnych i najniższego nawet, minimalnego wynagrodzenia wnioskowanego pełnomocnika (por § 14 ust. 2 pkt 1 lit c w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. .... – Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz 1349 ze zm), może być przyczyną konieczności stwierdzenia o możliwym do wystąpienia uszczerbku dla utrzymania koniecznego strony w wypadku uiszczenia kosztów postępowania. Na potrzebę działania pełnomocnika w sprawie wskazuje, oprócz zdolności strony skarżącej do ponoszenia kosztów postępowania, także rodzaj sprawy – interpretacja podatkowa - i możliwość Sygn. akt III SA/Wa 2145/11 dostępu strony tak do przepisów prawa, jak też orzecznictwa i piśmiennictwa związanego z rodzajem zawisłej przed Sądem sprawy. Dlatego, choć z kwoty, którą dysponuje gospodarstwo domowe skarżącego 2219,52 zł jest możliwe uiszczenie wpisu w wysokości 200,- zł i wynagrodzenie pełnomocnika, to referendarz sądowy uznał, że pokrycie kosztów postępowania mogłoby spowodować pogorszenie sytuacji życiowej: nie tylko strony skarżącej, ale i żony oraz dzieci (X3), w stosunku do którego skarżący jest zobowiązany do zaspokajania potrzeb, na mocy przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego; nie wspominając oczywiście o dwójce wstępnych. W ocenie sytuacji życiowej strony referendarz sądowy pominął ocenę stopnia wykorzystania przez stronę jej możliwości zarobkowych, wychodząc z założenia, że ewentualnych konsekwencji wyborów życiowych skarżącego nie powinni ponosić osoby najbliższe. 7) Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., uznał, jak w sentencji.