III SA/Wa 2181/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 13 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L.P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący L.P. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na kryzys w branży transportowej i stratę z działalności gospodarczej. Podał, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i córką. Do majątku zaliczył dom oraz bazę przy ul. [...] . Wskazał, że jego zobowiązania i stałe wydatki wynoszą 2.000 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że źródłem utrzymania jego i jego żony jest działalność gospodarcza. Oświadczył, że w ciągu ostatniego roku zbył [...] ciągniki oraz [...] naczep. Środki uzyskane ze sprzedaży przeznaczył na pokrycie straty w bieżącej działalności firmy. Wskazał, że z uwagi na ilość transakcji nie jest w stanie udzielić szczegółowych informacji na temat rozliczeń z kontrahentami. Podał jedynie, że aktualne zadłużenie wynosi 4.320.413 zł (nie wliczając w to zaległości w VAT i podatku dochodowym), zaś należności 3.319.502 zł. Skarżący przedłożył wydruk rejestru VAT za 1 miesiąc, zeznania podatkowe, wyciąg z rachunku bankowego za 1 miesiąc, deklarację VAT-7 za sierpień 2015 r. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że prawo pomocy jako instytucja procesowa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które nie osiągają żadnych dochodów lub też osobom o bardzo niskich dochodach, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie ponosić kosztów związanych z postępowaniem przed sądami administracyjnymi. Zasadą jest bowiem, że strona powinna partycypować w kosztach tego postępowania, zwłaszcza jeśli posiada stały miesięczny dochód (por. postanowienia NSA z: 1 czerwca 2015 r., II FZ 327/15; 31 marca 2015 r., I FZ 50/15). Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.), który ma na celu ogólne zobrazowanie jej sytuacji materialnej. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych w tym formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, Sąd może na podstawie art. 255 P.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Sąd ma bowiem dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia kosztów postępowania. W niniejszej sprawie referendarz sądowy wykorzystał prawo nadane mu art. 255 P.p.s.a. i wezwał Skarżącego do nadesłania dodatkowych dokumentów, a także wskazał jakie to mają być dokumenty. Wezwanie to Skarżący wypełnił w sposób wybiórczy. Przykładowo przesłał historię rachunku za jeden tylko miesiąc, podczas gdy żądano od niego historii za trzy miesiące. Podobnie rzecz się ma z deklaracjami VAT-7 – zamiast deklaracji za sześć miesięcy, Skarżący przedstawił jedynie deklarację za sierpień 2015 r. Także wezwanie do wskazania i udokumentowania kosztów życia ograniczył do podania, że jego zobowiązania i stałe wydatki wynoszą 2.000 zł. Nadto Skarżący nie przesłał zestawienia wysokości przychodów i kosztów ich uzyskania. W rezultacie nie wiadomo na jakim poziomie kształtują się w bieżącym roku jego obroty. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 września 2015 r. (II FZ 776/15) w przypadku, gdy Sąd w celu uzyskania pełniejszego obrazu sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy wzywa go do złożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych, tj. korzysta z trybu przewidzianego w art. 255 P.p.s.a., wnioskodawca jest zobowiązany do uczynienia zadość takiemu wezwaniu, a nie może go realizować wybiórczo, czy w sposób niedokładny. Skoro zatem Skarżący nie przedstawił wszystkich żądanych dokumentów, referendarz sądowy ma pełne podstawy, by ocenić jego wniosek jako niezasadny. Nie mógł bowiem dokonać kompleksowych ustaleń w zakresie rzeczywistej sytuacji finansowej i materialnej Skarżącego. Na marginesie wskazać należy, iż o wybiórczym i niedokładnym wykonaniu przezeń wezwania świadczy również lektura postanowień wydanych wobec Skarżącego w innych sprawach – jak choćby w sprawie III SA/Wa 1417/15. Skarżący wyjaśnił wówczas, że prowadzi gospodarstwo domowe z dwójką dzieci, posiada cztery samochody osobowe ([...] , [...] i [...] ), koszty utrzymania rodziny wynoszą ok. 10.000 zł. Tym samym Skarżący nie wykazał, iż opłacenie przezeń kosztów postępowania w niniejszej sprawie spowoduje negatywne skutki w odniesieniu do jego sytuacji bytowej, jak tego wymaga art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.