III SA/Wa 2213/12

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący D. P. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał że na jego utrzymaniu są małoletnie dzieci, które wymagają nakładów na edukację i bieżące utrzymanie. Poza tym Skarżący ponosi koszty związane z leczeniem i rekonwalescencją [...]. Poza nieruchomością rolną Skarżący nie posiada majątku. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i trójką dzieci. Między nim a żoną istnieje rozdzielność majątkowa. Źródłem utrzymania Skarżącego jest działalność gospodarcza, z której dochód określił na 4.279,19 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że otrzymuje środki z funduszy strukturalnych w wysokości 5.500 zł rocznie. Wydatki na mieszkanie i edukację dzieci opłaca małżonka. Wskazał, że zła sytuacja finansowa wiąże się z działalnością gospodarczą, poniesionymi w 2011 r. stratami, wypowiedzeniem umów o kredyt oraz zaległościami płatniczymi odbiorców. Skarżący przedstawił wyciąg z prywatnego rachunku bankowego, rachunek zysków i strat, deklaracje VAT, zeznanie podatkowe. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, że istnienie powyższej przesłanki powinna wykazać strona ubiegająca się o prawo pomocy. Powinna ona zatem przedstawić swoją sytuację rodzinną, majątkową i dochody w taki sposób, by z przedłożonych przezeń dowodów i złożonych wyjaśnień wynikało, iż mimo ograniczenia wydatków do minimum niezbędnego dla zaspokojenia potrzeb życiowych, nie jest w stanie zaoszczędzić środków na koszty sądowe. Oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Po pierwsze wbrew wezwaniu Skarżący nie udzielił informacji na temat sytuacji finansowej żony. Żądanie referendarza sądowego w tym zakresie skwitował stwierdzeniem: "rozdzielność majątkowa". Tymczasem w orzecznictwie ugruntowane jest już stanowisko, zgodnie z którym w świetle przepisów prawa rodzinnego rozdzielność majątkowa odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność ta dotyczy zatem kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami (por. postanowienia NSA: z 2 marca 2009 r., I FZ 31/09; z 2 września 2009 r., I FZ 199/09; z 17 lutego 2010 r., II FZ 21/10). Inaczej mówiąc rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego, a ponadto nie uzasadnia odmowy udzielenia informacji na temat sytuacji majątkowej drugiego małżonka. W tej sytuacji referendarz sądowy nie miał możliwości całościowego wglądu w sytuację majątkowo-rodzinną Skarżącego. Zwłaszcza, że oświadczenia Skarżącego w tej kwestii cechuje pewna niekonsekwencja. Z jednej bowiem strony w formularzu PPF podał, że na jego utrzymaniu pozostają małoletnie dzieci, które "wymagają stałych nakładów finansowych na edukację jak i bieżące utrzymanie rodziny", z drugiej zaś w piśmie z 8 sierpnia 2012 r. wskazał, że "wydatki na mieszkanie oraz edukację dzieci opłaca małżonka". Po drugie Skarżący nie wykonał w pełni wezwania z 26 lipca 2012 r. i to nie tylko w odniesieniu do dochodów żony. Nie przesłał mianowicie zaświadczenia o stanie zdrowia, co uniemożliwia zweryfikowanie jego oświadczenia o ponoszeniu kosztów związanych z leczeniem "poważnego urazu [...]". Nie podał także jakiego rzędu są to koszty. Nie przedstawił także wyciągów z firmowych rachunków bankowych. Nie sposób bowiem uznać, że prowadząc działalność gospodarczą Skarżący dysponuje jedynie prywatnym rachunkiem, a z takowego właśnie wyciąg przedłożył. Po trzecie nawet te informacje, których Skarżący udzielił nie wskazują na spełnienie przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jeśli bowiem dać wiarę jego oświadczeniu, iż wydatki na mieszkanie oraz edukację dzieci opłaca żona, a innych wydatków – mimo wyraźnego wezwania - nie ujawnił, to uznać należy, iż Skarżący może swobodnie dysponować dochodem z działalności gospodarczej, którego wysokość określił na 4.279,19 zł. Niewątpliwie z kwoty tej jest on w stanie wygospodarować kwotę 500 zł należną tytułem wpisu od skargi – jedynego wymaganego na obecnym etapie postępowania kosztu sądowego. Poza tym jak wynika z nadesłanych materiałów skala prowadzonej przez Skarżącego działalności gospodarczej jest znaczna – jego przychody i koszty sięgają wielomilionowych kwot. Przykładowo za 2011 r. przychody wyniosły [...] zł, zaś koszty ich uzyskania kształtowały się na poziomie [...] zł. Skalę tej działalności obrazuje także rachunek zysków i strat za 6 miesięcy 2012 r. oraz deklaracje VAT. Z tych wszystkich względów referendarz sądowy uznał, że Skarżący nie wykazał w sposób bezsprzeczny i nie budzący wątpliwości, iż jego sytuacja materialna uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania, jak tego wymaga art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Na tej podstawie postanowiono jak w sentencji.