III SA/Wa 229/12

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 marca 2012 r. po rozpoznaniu wniosku B. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi B. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2011 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych 2. ustanowić skarżącemu adwokata z urzędu; 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, o które strona wnioskuje w tym postępowaniu, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r sygn. II OZ 209/05). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy, powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. 2) B.R. (dalej jako strona lub skarżący), w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, a następnie w formularzu PPF z 23 marca 2012 r., zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wskazał, że: - jest osoba niepełnosprawną i bezrobotną; - otrzymuje zasiłek w kwocie 600 zł/miesiąc; - nie ma wykształcenia prawniczego i nie jest w stanie samodzielnie sprecyzować naruszenia swojego interesu prawnego; - uzyskiwane zasiłki nie umożliwiają mu samodzielnego pokrycia kosztów pomocy prawnej; - posiada dom w stanie surowym po rodzicach (do zamieszkania nadaje się kuchnia, łazienka oraz sypialnia) na działce 700 m.kw.; - posiada 3-letni samochód używany, niezbędny mu do poruszania jako osobie niepełnosprawnej ([...]); - mieszka sam z [...] ; - jako, ze w ubiegłych latach zlecano mu prace interwencyjne, obecnie jest osobą bezrobotna z prawem do zasiłku; - w innych postępowaniach przed sądami administracyjnymi przyznawano mu prawo pomocy. Do formularza PPF strona załączyła zaświadczenia z urzędu pracy o statusie osoby bezrobotnej. 3) Referendarz sądowy daje wiarę oświadczeniom skarżącego złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej, niezależnie od tego, ze informacje podane w postępowaniu o prawo pomocy znajdują potwierdzenie w aktach administracyjnych, w szczególności w treści odwołania. Referendarz sądowy wskazuje, że opłata z tytułu wpisu od skargi, którą to skargę wnosi strona, wynosi 100 zł. Do oznaczonej kwoty wymagalnych kosztów sądowych referendarz sądowy ogranicza rozpoznanie wniosku o prawo pomocy, ponieważ warunkiem badania zdolności strony do uiszczenia kosztów postępowania jest zestawienie konkretnych kosztów sądowych z aktualną sytuacją majątkową strony. Referendarz sądowy informuje, że warunkiem przyznania prawa pomocy jest rzetelne przedstawienie przez stronę swojej sytuacji majątkowej. Zasadność zwolnienia od kosztów sądowych czy przyznania pełnomocnika następuje na podstawie dokumentów złożonych przez stronę, które nie powinny być zarazem wewnętrznie sprzeczne. Proces gospodarowania środkami publicznymi, którego elementem jest zwalnianie od kosztów sądowych, powinien być, z założenia, przejrzysty. Nie przecząc możliwej trudnej sytuacji materialnej strony, z oświadczeń nadesłanych przez nią wynika, że wielkość i regularność uzyskiwanych przez nią środków nie umożliwia jej poczynienie nakładów finansowych na potrzeby postępowania. Referendarz sądowy zwraca uwagę, ze wnioski skarżącego o przyznanie prawa pomocy, przy niezmienionej sytuacji materialnej strony (lub, zważywszy na podejmowania przez stronę w tamtym okresie prac interwencyjnych), były już rozpatrywane przez sąd administracyjny kilkukrotnie. Z obszernych uzasadnień w rozpoznanych sprawach wynika zarówno wysokość środków posiadanych przez stronę, jak tez sposób prowadzenia gospodarstwa domowego (por sprawy o sygnaturach VII SA/Wa 28/09, VII SA/Wa 29/09, . IV SA/Wa 1653/09 in ). Oceniając wyrażony powyżej warunek zasadności przyznania prawa pomocy w kontekście przedstawionych we wniosku okoliczności faktycznych, stwierdzić należy, że skarżący wykazał, iż nie posiada, jak również nie jest w stanie zgromadzić, jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby zostać wykorzystane do poniesienia kosztów postępowania prowadzonego z złożonej przez siebie skargi. Możliwości finansowe składającego wniosek są więcej niż ograniczone, jeżeli się zważy, że nie tylko zasadniczym, ale i jedynym źródłem jego dochodów jest, jak zadeklarował, zasiłek dla bezrobotnych. Trudności finansowe, jak wynika z przebiegu postępowań, nie mają charakteru przejściowego. Mając na uwadze powyższe dane i spostrzeżenia, referendarz sądowy uznał, że wysokość i rodzaj posiadanych przez stronę środków nie wypełnia standardów minimum socjalnego. Z informacji zawartych na stronie Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych (http://www.ipiss.com.pl/www_ms_2010_sr.pdf) wynika, że wysokość minimum socjalnego w gospodarstwie jednoosobowym wynosiło w 2010 r. ok. 946,- zł na osobę. Referendarz sądowy wskazuje, że odnosząc zadeklarowaną przez skarżącego kwotę do minimum socjalnego należy uwzględnić też sygnalizowane przez stronę zwiększone potrzeby związane z poratowaniem zdrowia. Odnosząc się o wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, referendarz sądowy zauważa, ze strona skarżąca nie wskazała bezpośrednio żadnych szczególnych powodów o konieczności przyznania jej pomocy prawnej, co nie wyklucza dokonania analizy przydatności udziału pełnomocnika dla pełni realizacji prawa do sądu strony. Referendarz sądowy zauważa, ze na obecnym etapie sprawy nie jest wymagany udział pełnomocnika. Co więcej, stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego (w przeciwieństwie do strony reprezentowanej przez pełnomocnika), obecnej przy ogłoszeniu wyroku, to Sąd udzieli wskazówek, co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego (postanowienie NSA z 27 maja 2008 r. sygn. I FZ 154/08). Skarżący może też, o czym zostanie odrębnie poinformowany przez Sąd w wezwaniu na rozprawę, złożyć wniosek o pisemne uzasadnienie wyroku – w razie oddalenia skargi. W razie uwzględnienia skargi przez Sąd – uzasadnienie zostanie sporządzone z urzędu, bez konieczności składania wniosku przez stronę. Nadto Sąd, badając sprawę skarżącego, będzie orzekać, na podstawie akt sprawy i nie jest związany zarzutami oraz powołaną podstawą prawną oraz nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego (art. 134 § 1 i § 2 .p.p.s.a.). Zdaniem referendarza sądowego, fakt, że konieczność pomocy profesjonalnego pełnomocnika należy miarkować sposobem działania Sądu Administracyjnego, jak też brakiem przymusu adwokackiego i brakiem konieczności posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (postanowienie z 24 czerwca 2008 r. sygn. I FZ 240/08), nie oznacza istnienia przeciwwskazań do jego ustanowienia w sytuacji, kiedy strona, z uwagi na stan majątkowy i choroby (na które cierpi), ma ograniczone możliwości kształtowania swojej sytuacji prawnej poprzez osobiste stawiennictwo czy podjęcie - przy świadomości skutków, które wywołują –celowych działań. 4) Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 , § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., uznał, jak w sentencji.