III SA/Wa 2306/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 4 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2012 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 14.383 zł, skarżąca – L. Sp. z o.o. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że od wszczęcia postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją nie posiada dostępu do własnej dokumentacji finansowej, zaprzestała prowadzenia działalności. Ostatnia złożona do urzędu skarbowego deklaracja VAT-7 wskazuje brak jakichkolwiek dochodów. W okresie od 2014 r. do 1 lipca 2016 r. działalność gospodarcza spółki była zawieszona. Po nabyciu udziałów przez aktualnego wspólnika podjęte zostały próby aktywnego wznowienia działalności, jednak bez rezultatu. Spółka nie posiada żadnych środków finansowych, nawet takich, które pozwoliłby na rejestrację zmian w KRS, czy też pobranie aktualnych wyciągów z dawno nieopłaconych rachunków bankowych. Z oświadczeń skarżącej wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi 25.000 zł. Skarżąca wskazała, że wartość środków trwałych oraz wartości zysku lub strat za ostatni rok obrotowy wyniosła 0. Skarżąca oświadczyła, że wynagrodzenie reprezentującego ją w sprawie profesjonalnego pełnomocnika została opłacone przez prezesa zarządu spółki. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu PPPr, okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), wezwano skarżącą do: wyjaśnienia, czy spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą (czy podjęto kroki zmierzające do zawieszenia lub likwidacji działalności) jakie są dalsze plany jej funkcjonowania, nadesłania zeznania podatkowego za 2016 r. oraz sprawozdania finansowego za 2015 i 2016 r., udokumentowania aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej spółki, poprzez udokumentowanie wysokości przychodów uzyskanych przez spółkę od 1 stycznia 2017 r., nadesłanie deklaracji VAT-7 za ostatnie 3 miesiące, nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych spółki za ostatnie 3 miesiące, nawet jeśli brak na nich środków finansowych, nadesłania innych dokumentów, które dotyczą aktualnej sytuacji finansowej spółki, w tym ewentualnie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wyjaśnienia, czy zarząd /wspólnicy spółki mogą partycypować w kosztach postępowania (w drodze np. dopłat do spółki), poprzez uiszczenie całości lub części wpisu sądowego (w jakiej wysokości). W odpowiedzi, pełnomocnik spółki wyjaśniła, że od 2012 r. spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, nie składa sprawozdań, ani deklaracji, jak również nie ma dokumentacji księgowej, która została przekazana organom skarbowym i dotychczas niezwrócona. Ostatnie działania podjęte w imieniu spółki to wezwanie do zapłaty, którego kopię załączono do pisma. Do pisma załączono również zaświadczenie z banku o zamknięciu rachunków. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które są dochodami budżetu państwa (zob. art. 212 § 2 P.p.s.a.). Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). W rozpoznawanej sprawie spółka nie wykazała zaistnienia przesłanek przemawiających za przyznaniem jej prawa pomocy. Odnosząc się do wniosku spółki, referendarz sądowy nie kwestionuje tego, że być może skarżąca nie dysponuje środkami na uiszczenie całości wpisu sądowego, który w sprawie wynosi 14.383 zł. Niemniej jednak, ewentualny brak środków w takiej wysokości, nie oznacza automatycznie, że skarżąca w ogóle nie może ponieść żadnych kosztów sądowych. Referendarz sądowy zauważa, że spółka mimo wezwania nie nadesłała dokumentów, ani tych dotyczących aktualnej sytuacji finansowej spółki, ani dotyczących lat ubiegłych. W ocenie referendarza sądowego, brak jakichkolwiek informacji o przychodach spółki uzyskanych w latach ubiegłych, majątku i działalności spółki uniemożliwia ocenę jej sytuacji finansowej, z uwzględnieniem rozmiarów prowadzonej działalności gospodarczej i ewentualnej możliwości zabezpieczenia środków na poczet kosztów związanych z prowadzeniem sporów sądowych. W związku z tym, referendarz sądowy nie jest w stanie ocenić, czy spółka jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego, a jeśli tak, to w jakim zakresie. Fakt, że aktualnie spółka nie prowadzi działalności gospodarczej (co zresztą też nie zostało wykazane) i nie uzyskuje przychodów nie przesądza bowiem automatycznie o wypełnieniu przesłanek do przyznania prawa pomocy. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, przedmiotem sporu toczącego się przed organami podatkowymi w zakresie "rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania" jest m.in. wystawianie i odliczenie podatku naliczonego na podstawie nierzetelnych faktur VAT. W orzecznictwie kładzie się nacisk na to, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (postanowienia NSA z 28 marca 2014 r., I OZ 232/14, z 17 grudnia 2014 r., I FZ 459/14). Uwaga ta ma wymiar "kwalifikowany", jeżeli spółka prowadzi "ryzykowną" działalność gospodarczą, a z całą pewnością wymóg "ostrożności" obowiązuje od daty wszczęcia postępowań podatkowych. Jeśli spółka nie przewiduje konieczności sporów sądowych, to skutki takiego działania obciążają przedsiębiorcę (postanowienie NSA z 18 stycznia 2008 r. I OZ 809/07). Co jednak w niniejszej sprawie najistotniejsze, spółka prawa handlowego, która twierdzi, że nie dysponuje bieżącymi środkami na koszty sądowe, powinna udowodnić, że nie jest w stanie uzyskać ich od wspólników/członków zarządu, zanim o pomoc zwróci się do Skarbu Państwa. Spółka w tym zakresie, mimo wezwania, nie złożyła wyjaśnień. Jest to również, o tyle istotne, że jak wynika z oświadczeń spółki, wynagrodzenie pełnomocnika jest finansowane przez prezesa zarządu spółki. Tym samym, skoro jest on w stanie przeznaczyć środki na wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika – którego udział na obecnym etapie postępowania nie jest obowiązkowy – to nie sposób przyjąć, że nie jest również w stanie, chociażby częściowo partycypować w kosztach wszczętego postępowania. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.